Το σιτάρι ή στάρι ή σίτος (Triticum
spp), είναι ένα φυτό που καλλιεργείται σε όλο τον κόσμο. Είναι το
δεύτερο παγκοσμίως σε συγκομιδή δημητριακό, μετά τον αραβόσιτο, με
τρίτο το ρύζι. Ο καρπός του σίτου είναι μια βασική τροφή, που
χρησιμοποιείται στην παρασκευή αλευριού, ζωοτροφών και ως πρώτη ύλη
στην παρασκευή αλκοολούχων ποτών και καυσίμων. Ο φλοιός του μπορεί
να αποσπαστεί από τον καρπό και να αλεστεί, δίνοντας το λεγόμενο
πίτουρο. Ο σίτος καλλιεργείται επίσης για τη βοσκή των ζώων, καθώς
και για το άχυρο, τον κορμό του φυτού, που χρησιμοποιείται ως
ζωοτροφή ή υλικό κατασκευών. Το σιτάρι, όπως και τα άλλα
δημητριακά, η βρώμη, η σίκαλη, το κριθάρι, περιέχουν μία πρωτεΐνη,
τη γλουτένη, στην οποία πολλοί άνθρωποι είναι δυσανεκτικοί
(αλλεργικοί κατά κάποιο τρόπο), εκδηλώνοντας τη λεγόμενη
κοιλιοκάκη, ένα είδος εντεροπάθειας.

Τα σιτηρά είναι από τα πρώτα φυτά τα
οποία καλλιέργησε ο άνθρωπος και τα ίχνη των περισσότερων απ`αυτά
χάνονται στο βάθος της ιστορίας. Από τις αρχές της ανθρώπινης
ιστορίας η σπουδαιότητα των σιτηρών για το ανθρώπινο γένος υπήρξε
σημαντική. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι οι αρχαίοι
πολιτισμοί ήκμασαν σε περιοχές όπου καλλιεργούνταν κάποιο σιτηρό.
Έτσι, οι πολιτισμοί των Βαβυλωνίων και Αιγύπτιων βασίστηκαν στο
σιτάρι, των Κινέζων στο ρύζι, των Ίνκας, Μάγιας και Αζτέκων στον
αραβόσιτο. Σήμερα, τα σιτηρά εξακολουθούν να διαδραματίζουν
σημαντικό ρόλο στην παγκόσμια γεωργία και τα προϊόντα τους
αποτελούν τη βάση της διατροφής του πληθυσμού του πλανήτη μας.
Πλήθος προϊόντων διατροφής έχουν ως βάση κάποιο σιτηρό. Και δεν
είναι μόνο εκείνα τα φαγητά και εν γένει σκευάσματα όπως ο άρτος,
το ρύζι, τα ζυμαρικά ή πολλά άλλα προϊόντα που είναι γνωστά στο
ευρύ κοινό ότι προέρχονται από τα φυτά αυτά, αλλά και πλήθος άλλων
προϊόντων όπως η μπύρα, το ουίσκι και άλλα έχουν ως πρώτη ύλη
κάποιο σιτηρό. Η μεγάλη σημασία των σιτηρών παγκόσμια οφείλεται στο
ότι σε εκτατικές συνθήκες καλλιέργειας παράγουν περισσότερο από
όλες τις άλλες κατηγορίες φυτών, παρουσιάζουν μεγάλη
προσαρμοστικότητα σε διαφορετικές συνθήκες περιβάλλοντος, αποτελούν
την κυριότερη πηγή τροφίμων, αποθηκεύονται εύκολα γιατί περιέχουν
μικρό ποσοστό υγρασίας, δεν απαιτούν μεγάλο χώρο αποθήκευσης γιατί
είναι υψηλής συμπύκνωσης.

Ένα από τα σπουδαιότερα σιτηρά είναι
το σιτάρι. Στην Ελλάδα καλλιεργούνται δύο είδη. Το Τriticum durum ή
σκληρό σιτάρι που χρησιμοποιείται στη μακαρονοποιία και το Triticum
aestivum ή μαλακό σιτάρι που χρησιμοποιείται για την παρασκευή
ψωμιού. Το είδος σίτος ο σκληρός αποτελεί το κυρίως καλλιεργούμενο
σκληρό σιτάρι. Έχει συμπαγείς, συνήθως αγανοφόρους στάχεις, με
πλατυσμένες πλευρές και στενότερες όψεις. Κάθε σταχύδιο φέρει 5-7
άνθη από τα οποία παράγονται 2-4 σπόροι. Η τομή του κόκκου
παρουσιάζει όψη γυαλιστερή λόγω της μεγάλης περιεκτικότητας σε
αλευρόκοκκους. Είναι το πλέον εξαπλωμένο είδος και καλλιεργείται
κυρίως στην Β.Αμερική, Ρωσία, Ινδία, παραμεσόγειες χώρες κλπ. Το
αλεύρι του χρησιμοποιείται για παρασκευή μακαρονιών. Το είδος
Triticum aestivum ή μαλακό σιτάρι (σίτος ο μαλακός) φέρει σε κάθε
σταχύδιο 5-9 άνθη, που δίνουν 3-4 σπόρους.Αποτελεί το πιο
διαδεδομένο μαλακό σιτάρι και έχει χιλιάδες ποικιλίες. Είναι το
πλέον κατάλληλο για την αρτοποιία, λόγω της ποιότητας της γλοιίνης,
που δίνουν οι πρωτεΐνες του εξωτερικού στρώματος του ενδοσπερμίου.
Οι ποικιλίες του σιταριού διαφέρουν μεταξύ τους ως προς τα
μορφολογικά και φυσιολογικά γνωρίσματά τους, τα κυριότερα των
οποίων είναι: Μορφολογικά χαρακτηριστικά. Τα στελέχη μπορεί να
διαφέρουν στο ύψος, το πάχος, την αντοχή τους και το χρώμα. Τα
φύλλα διαφέρουν πολύ λίγο στις ποικιλίες του αυτού είδους. Πιο
σταθερές διαφορές υπάρχουν στα στάχυα και αφορούν το σχήμα, την
πυκνότητα των σταχυδίων, το χρώμα και το σχήμα των λεπύρων, το
μήκος των αγάνων, κ.ά. Επίσης διαφορές παρατηρούνται στους σπόρους
μεταξύ των ποικιλιών, αλλά σημαντικές διαφορές υπάρχουν και στους
σπόρους του ίδιου σταχυού. Φυσιολογικά χαρακτηριστικά. Ενδιαφέρει η
πρωιμότητα της ποικιλίας επειδή εξασφαλίζει καλύτερα την παραγωγή (
κίνδυνος ξηρασίας, σκωριάσεων κλπ. ). Η ποιότητα του προϊόντος, η
καταλληλότητα για αρτοποίηση, μακαρονοποιία, κλπ. είναι γνωρίσματα
πρώτου ενδιαφέροντος για τον παραγωγό.

Γράψε απάντηση

Γράψε ο σχολιό σου
Γράψε το όνομά σου