WEB TV-ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ
  • ΔΕΣ ΤΟ WEB TV ΜΑΣ

  • ΔΕΣ ΜΑΣ ΣΤΟ ΚΑΝΑΛΙ ΕΓΝΑΤΙΑ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ
  • ΔΕΣ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΑΣ

ΑΛΚΗΣ ΑΛΚΑΙΟΣ (1949-2012) ΠΟΙΗΤΗΣ – ΣΤΙΧΟΥΡΓΟΣ

Share Button

Το πραγματικό όνομα του Άλκη Αλκαίου ήταν Βαγγέλης Λιάρος. Πέθανε στις 10 Δεκεμβρίου 2012 σε ηλικία 63 ετών από καρκίνο αφήνοντας ένα τεράστιο κενό στην ελληνική στιχουργία και ποίηση. Ευτυχώς, όμως, για όλους εμάς άφησε μια μεγάλη παρακαταθήκη από μελοποιημένους στίχους από τον άλλο μεγάλο και σύγχρονο μας μουσικοσυνθέτη Θάνο Μικρούτσικο.

Ο Α. Αλκαίος γεννήθηκε κοντά στα ελληνοαλβανικά σύνορα και από μικρή ηλικία έγινε μόνιμος κάτοικος Πάργας.

Για πάρα πολλά χρόνια η ζωή του ήταν περιορισμένη σε ένα δωμάτιο λόγω των σοβαρών προβλημάτων υγείας που αντιμετώπιζε, η φαντασία του, ωστόσο, παρέμενε ελεύθερη, αδέσμευτη, να ταξιδεύει σε τόπους μακρινούς, σε εικόνες και συναισθήματα γεμάτα ένταση και πάθος, δείχνοντας μας τον τρόπο του να μπορούμε να είμαστε κι εμείς ελεύθεροι.

Ήταν ένας βαθιά πολιτικοποιημένος άνθρωπος, με έντονη αντιδικτατορική δράση την οποία «πλήρωσε» για όλη του την ζωή. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες της εποχής, την περίοδο της δικτατορίας είχε εμπλακεί ενεργά στην πρώτη, άκαρπη απόπειρα απόδρασης του Αλέκου Παναγούλη. Τον συνέλαβαν και τον βασάνισαν άγρια. Οι πληγές αυτών των βασανισμών σημάδεψαν για πάντα το κορμί του καθώς του δημιούργησαν σοβαρότατα νευρολογικά και κινητικά προβλήματα. Πάλεψε όμως, με όλες του τις δυνάμεις προκειμένου να αντιμετωπίσει όλα αυτά τα προβλήματα. Μάλιστα ταξίδεψε ακόμη και στο εξωτερικό προκειμένου να υποβληθεί σε μια σοβαρή χειρουργική επέμβαση η οποία όμως δεν είχε τα αναμενόμενα αποτελέσματα.

Ακούραστος συμπαραστάτης σε όλη αυτή την μεγάλη περιπέτεια του ήταν ο πατέρας του ο οποίος ζούσε μαζί του και του έδινε όλη του την αγάπη και την τρυφερότητα που χρειαζόταν. Δεν έβγαινε από το σπίτι του, δεν έζησε προσωπικές στιγμές όπως ο καθένας, αλλά αυτή η κατάσταση δεν τον εμπόδισε από το να γράψει τα πιο συγκλονιστικά ερωτικά κείμενα, αλλά και κάποιους από τους πιο προφητικούς στίχους του ελληνικού τραγουδιού που διατηρούν ακόμη και σήμερα την διαχρονικότητα και την επικαιρότητα τους.  Ένας άνθρωπος εξαιρετικά γλυκός, γενναιόδωρος και πολύ δυνατός δεν αποζητούσε να τον λυπούνται, αλλά ούτε και του άρεσε να μιλάει για το παρελθόν. Πάντα μιλούσε για το μέλλον.

Στα ελληνικά γράμματα εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 1967, με ένα μικρό δοκίμιο πάνω στην ποίηση του Γ. Κ. Καρυωτάκη. Το 1983, κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις ΕΤ.ΝΕ.Μ.- ιδρυτής της οποίας ήταν ο Θάνος Μικρούτσικος- το βιβλίο του Εμπάργκο – Ποιήματα. Από αυτό το βιβλίο βγήκε το «Πρωινό τσιγάρο», ποίημα αφιερωμένο στην μνήμη του τότε πρόωρα χαμένου Μάνου Λοΐζου.

Κάποια στιγμή ο Θάνος Μικρούτσικος διάβασε  ένα δημοσιευμένο ποίημα του στον Ριζοσπάστη, το μελοποίησε, έψαξε και βρήκε τον Αλκαίο τηλεφωνικά και αφού του έπαιξε το μελοποιημένο του ποίημα, του ζήτησε να συνεργαστούνε.

Ήταν στα τέλη της δεκαετίας του ’70 που χρονολογείται η γνωριμία τους και από τότε Θ. Μικρούτσικο και Α. Αλκαίος αποτέλεσαν ένα από τα μακροβιότερα δίδυμα στον χώρο του σύγχρονου ελληνικού τραγουδιού. Στο χώρο της δισκογραφίας υπήρξαν κι άλλες σημαντικές συνεργασίες, όπως αυτή για τον δίσκο του Νότη Μαυρουδή, του Σωκράτη Μάλαμα, του Μίλτου Πασχαλίδη, του Μάριου Τόκα, του Βασίλη Παπακωνσταντίνου, του Δημήτρη Μητροπάνου, κ.α.

Ως άνθρωπος και ιδιοσυγκρασία ο Α. Αλκαίος ήταν πάντα αποτραβηγμένος από τα φώτα της δημοσιότητας, ίσως γιατί ήξερε πόσο αδηφάγα ήταν τα μέσα, δεν έδωσε ποτέ στην ζωή του καμία συνέντευξη, γιατί πίστευε ότι ό,τι έχει να προσφέρει στον κόσμο είναι μέσα από την ποιητική του έμπνευση. Επίσης, δεν φωτογραφήθηκε ποτέ μετά το 1981- τελευταία του δημοσιευμένη φωτογραφία ήταν στον εμβληματικό δίσκο «Εμπάργκο». Ήταν απόλυτα προσηλωμένος στην ποίηση και στην στιχουργία, με ένα υψηλό επίπεδο γραφής, ωστόσο παρέμεινε σχετικά ολιγόγραφος. Οι ιστορικές αναφορές είναι έντονα εμφανείς στα τραγούδια του και αναφέρονται σε γεγονότα και πρόσωπα «δεύτερης ανάγνωσης», ο ίδιος γοητευόταν από τους αφώτιστους ήρωες, αλλά και τις ακαριαίες τρυφερότητες του έρωτα που είναι ένα άλλο αλλά και ταυτόχρονα και το ίδιο κομμάτι της στιχουργικής του. Χρησιμοποιούσε τις λέξεις μόνο μετά από ένα καλό «τρόχισμα». Η σχέση του με την γλώσσα, με τις λέξεις χαρακτηρίζεται σχεδόν εμμονική. Δούλευε πολύ με το κείμενο του και απαιτούσε από τον συνθέτη να μην αλλάζει ούτε ένα κόμμα, προτιμούσε να αλλάξει τον τίτλο ενός τραγουδιού παρά να αντικαταστήσει μια απλή λέξη για τους άλλους, η οποία όμως για τον ίδιο ήταν καθοριστικής σημασίας.

Ένα επιπλέον στίγμα που άφησε στο ελληνικό τραγούδι ο Άλκης Αλκαίος είναι αυτό της εισαγωγής στο λαϊκό τραγούδι των δύσκολων λέξεων, που με μέσω την σύνθετη ποιητική του γλώσσα μιλούσε στην ψυχή κάθε Έλληνα, κάτι αντίστοιχο με αυτό που είχε προσπαθήσει και είχε καταφέρει τόσο καλά κάποια χρόνια πριν ο Μάνος Χατζηδάκης κάνοντας το ποιοτικό τραγούδι προσιτό στις λαϊκές μάζες .

Ο Θάνος Μικρούτσικος έλεγε για τον Α Αλκαίο, την σχέση τους και την πορεία του στο ελληνικό τραγούδι, ότι υπήρχε μια ταύτιση καλλιτεχνική των δυο τους καθώς μαζί γράψανε πάνω από 150 τραγούδια από τα οποία κυκλοφόρησαν περίπου 70. Από την πρώτη τους συνάντηση την δεκαετία του ‘70 μέχρι και την στιγμή που ο Αλκαίος έφυγε από την ζωή, υπήρξε μεταξύ τους μια σχέση σχεδόν καρμική. «Στην ιστορία της ποίησης οι μεγάλοι ποιητές», λέει ο Θ. Μικρούτσικος, «έχει αποδειχθεί ότι μας δείχνουν με σημάδια όψεις του μέλλοντος μας, στην ιστορία του τραγουδιού οι μεγάλοι στιχουργοί το δηλώνουν ξεκάθαρα. Βλέπουν κι εκφράζουν πριν από εμάς αυτό που θα γίνει συνείδηση κάποια χρόνια μετά». Αυτό έκανε ο Α. Αλκαίος ξεκινώντας απ’ το «Εμπάργκο». Με το αριστουργηματικό πρώτο τραγούδι του «Ερωτικό»(Πιρόγα) που ερμηνεύτηκε από πολλά μεγάλα ονόματα του ελληνικού τραγουδιού, γράφει το πρώτο τραγούδι συγκυρίας. Εξηγώντας τον όρο τραγούδια συγκυρίας, λέει ο Θ. Μικρούτσικος ότι «είναι αυτά τα τραγούδια που θα λειτουργήσουν στο μέλλον ως αρχαιολογικά ευρήματα. Μετά από 100-150 χρόνια κάποιοι θα τα’ ακούν και θα καταλαβαίνουν πώς ζούσαμε εμείς οι πρόγονοι τους. Στο τραγούδι, λοιπόν, το «Ερωτικό», που είναι τραγούδι-σήμα της γενιάς μας, υπάρχει μία στροφή από τις εκπληκτικές στροφές της ερωτικής ελληνικής ποίησης: “το καραβάνι τρέχει μες τη σκόνη/ και την τρελή σου κυνηγά σκιά/ πώς να ημερέψει ο νους μ’ ένα σεντόνι/ πώς να δεθεί η Μεσόγειος με σκοινιά/ αγάπη που σε λέγαμε Αντιγόνη…”». Ο Θ. Μικρούτσικος συνεχίζοντας μιλάει για την πορεία της συνεργασίας του με τον Αλκαίο αναφέρεται στην περίοδο που αρχίζει η συνεργασία τους με την Χ. Αλεξίου στα μέσα της δεκαετίας του ’80. Βαθύτατα λυρικός, προσπαθεί ν’ αγγίξει τον έρωτα, να κάνει τη στιγμή να διαρκέσει αιώνια. Ξέρει ότι θα ηττηθεί. Η νίκη στον έρωτα είναι η ήττα μας. Νομοτελειακά χάνουμε το εαυτό μας: «γελούσε η κάμαρη σαν ήρθες/ σου έφερα νερό απ’ τη στέρνα/ όλα θ’ αλλάξουνε μου είπες/ κι ενώ σου φίλαγα τη φτέρνα…»  Είναι η εποχή που αρχίζουν να επιβεβαιώνονται οι εμμονές της ποίησης του. «Όλοι οι καλλιτέχνες», συμπληρώνει ο Θ. Μικρούτσικος, «δουλεύουμε με εμμονές, αρκεί να τις εμφανίζουμε με διαφορετικά πρόσωπα». Ο επόμενος καλλιτέχνης με τον οποίο συνεργάζεται ο συνθέτης είναι ο Διονύσης Θεοδόσης το 1989 («Όσο κρατάει ένας καφές») όπου δημιουργείται ένας δίσκος με έντεκα τραγούδια του Αλκαίου. Ακολουθεί η συνεργασία με τον Δημήτρη Μητροπάνο «Στου αιώνα την παράγκα» το 1996, είναι η στιγμή που ο Αλκαίος δίνει τον καλύτερο εαυτό του, οι στίχοι είναι ο ένας καλύτερος από τον άλλο και χαρακτηρίζονται από την εναλλαγή του «εγώ» με το «εμείς». Με τον Μητροπάνο κυκλοφορούν άλλα δύο τραγούδια συγκυρίας: η «Ρόζα» («πώς η ανάγκη γίνεται ιστορία/ πώς η ιστορία γίνεται σιωπή»)και το «Πάντα γελαστοί».

«Από το 2002 άρχισα να εργάζομαι στο καινούργιο υλικό του Άλκη Αλκαίου, ολοκληρώνοντας το μέσα στο 2006, εξέδωσα τον κύκλο τραγουδιών με ονομασία “Υπέροχα μονάχοι”» λέει ο Θ.Μικρούτσικος, «είμαι περήφανος, πιο πολύ απ’ τα τραγούδια μου, γιατί πριν 30 χρόνια ανακάλυψα έναν σπουδαίο ποιητή που παριστάνει τον στιχουργό. Που εξέφρασε την προσωπική αγωνία ενός εκάστου εξ ημών, αλλά και την καθολική αγωνία της γενιάς μου. Κι αν η ιστορία έγινε σιωπή, ο μόνος δρόμος είν’ ο δρόμος σ’ αυτόν τον τόπο που θα μας ακολουθεί όπου κι αν πάμε…».

Το 2007 κυκλοφορεί ο δίσκο «Άξιος λόγος: Οι Τροβαδούροι της καρδιάς μου» που από τον τίτλο και μόνο καταλαβαίνει κανείς ότι είναι μια συλλογή τραγουδιών ερμηνευμένων από μια πλειάδα καλλιτεχνών ανάμεσα τους ο Β. Καζούλης, ο Μίλτος Πασχαλίδης, ο Γιώργος Νταλάρας, ο Μπάμπης Στόκας κ.α. Την ίδια χρονιά υπογράφει τον δίσκο του Χάρη και Πάνου Κατσιμίχα «Μέχρι να πάρεις παγωτό σε βρίσκει ο χειμώνας». Το 2008 ο Γιώργος Νταλάρας ερμηνεύει τα τραγούδια του Αλκαίου που μελοποίησε ο Μιχάλης Κουμπιός στον δίσκο «Το φίλτρο» και το 2009 ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου στο «Ουράνια τόξα κυνηγώ» ερμηνεύει 12 τραγούδια του στιχουργού τα οποία είναι και τα τελευταία που κυκλοφορούν.

 ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΟΕ ΣΟΦΙΑ ΜΑΓΟΥΛΙΩΤΗ

Leave a Reply