Η άνθρωπος

Εγώ γυναίκα, η άνθρωπος,
ζητούσα το πρόσωπό Σου πάντοτε,
ήταν ως τώρα του ανδρός
και δεν μπορώ αλλιώς να το γνωρίσω.


Ποιος είναι και πώς
πιο πολύ μονάχος,
παράφορα, απελπισμένα μονάχος,
τώρα, εγώ ή εκείνος;
Πίστεψα πως υπάρχω, θα υπάρχω,
όμως πότε υπήρχα δίχως του
και τώρα,
πώς στέκομαι, σε ποιο φως,
ποιος είναι ο δικός μου ακόμα καημός;
Ω, πόσο διπλά υποφέρω,
χάνομαι διαρκώς,
όταν Εσύ οδηγός μου δεν είσαι.

Πώς θα ιδώ το πρόσωπό μου,
την ψυχή μου πώς θα παραδεχτώ,
όταν τόσο παλεύω
και δεν μπορώ ν’ αρμοστώ.

«Ότι δια σου αρμόζεται
γυνί τω ανδρί.»

Δεν φαίνεται ακόμα το τραγικό
του απρόσωπου, ούτε κι εγώ
δεν μπορώ να το φανταστώ ακόμα, ακόμα.
Τι θα γίνει που τόσο καλά,
τόσο πολλά ξέρω και γνωρίζω καλλίτερα,
πως απ’ το πλευρό του δεν μ’ έβγαλες.

Και λέω πως είμαι ακέριος άνθρωπος
και μόνος. Δίχως του δεν εγινόμουν
και τώρα είμαι και μπορώ
κι είμαστε ζεύγος χωρισμένο, εκείνος
κι εγώ, έχω το δικό μου φως,
εγώ ποτε, σελήνη,
είπα πως δεν θα βαστώ απ’ τον ήλιο
κι έχω τόσην υπερηφάνεια
που πάω τη δική του να φτάσω
και να ξεπεραστώ, εγώ,
που τώρα μαθαίνομαι και πλήρως
μαθαίνω πως θέλω σ’ εκείνον ν’ αντισταθώ
και δεν θέλω από κείνον τίποτα
να δεχτώ και δεν θέλω να περιμένω.

Δεν κλαίω, ούτε τραγούδι ψάλλω.
Μα γίνεται πιο οδυνηρό το δικό μου
ξέσκισμα που τοιμάζω,
για να γνωρίσω τον κόσμο δι’ εμού,
για να πω το λόγο δικό μου,
εγώ που ως τώρα υπήρξα
για να θαυμάζω, να σέβομαι και ν’ αγαπώ,

εγώ πια δεν του ανήκω
και πρέπει μονάχη να είμαι,
εγώ, η άνθρωπος.

Από τη συλλογή Αντιθέσεις (1957) της Ζωής Καρέλλη

 

Η Ζωή Καρέλλη, λογοτεχνικό ψευδώνυμο της Χρυσούλας Αργυριάδου το γένος Πεντζίκη, γεννήθηκε στην Θεσσαλονίκη το 1901. Κόρη πλούσιας αστικής οικογένειας, μια φεμινίστρια και αμαζόνα της εποχής της και μια από τις σημαντικότερες Ελληνίδες ποιήτριες. Η πρώτη μεταπολεμική ποιητική γενιά στην οποία ανήκει η Καρέλλη ουσιαστικά περιλαμβάνει μόνο μία ποιήτρια, την ίδια. Η εποχή που ξεκινάει το συγγραφικό της έργο ήταν πολύ περίεργη για τις γυναίκες και η χειραφέτηση τους σχεδόν ανύπαρκτη. Ένα πράγμα βοήθησε την Καρέλλη να διακριθεί σε πολλούς τομείς και αυτό ήταν η καταγωγή της. Για την προσωπική της μόρφωση φρόντισε να ασχοληθεί με την εκμάθηση ξένων γλωσσών και παρακολούθησε μαθήματα Φιλολογίας στο πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Στα ελληνικά γράμματα πρωτοεμφανίστηκε το 1935 από τις στήλες του περιοδικού «Το 3ο μάτι», όπου δημοσίευσε το πεζογράφημα «Διαθέσεις». Το 1937 δημοσίευσε για πρώτη φορά ποίημα της (Φετεπουρσικί) στο περιοδικό Μακεδονικές Ημέρες. Υπήρξε μέλος του κύκλου του περιοδικού «Κοχλίας» της Θεσσαλονίκης του οποίου μόνιμος συνεργάτης υπήρξε ο αδελφός της Ν. Γ. Πεντζίκης. Το συγκεκριμένο περιοδικό ανέδειξε μέσα από τις σελίδες του τους δύο σημαντικότερους ποιητές της πόλης τον Γ. Θέμελη και την ίδια. Στην δεκαετία 1948-1958 η Καρέλλη δημοσίευσε εννέα ποιητικές συλλογές. Την ποιήτρια την απασχολεί ιδιαίτερα το θέμα του χρόνου και του θανάτου, με μια έντονη στροφή προς την θρησκευτική μεταφυσική, που κυμαίνεται από την αμφιβολία ως τον μυστικισμό. Οι αναζητήσεις αυτές είναι θεωρητικές και διανοητικές, με ένα στέρεο φιλοσοφικό στοχασμό, από όπου όμως, δε λείπει και ένας ερωτικός αισθησιασμός και ένα μήνυμα αισιοδοξίας. Αξιοσημείωτο είναι επίσης, το δοκιμιακό της έργο κυρίως γύρω από την λογοτεχνία και το ποιητικό θέατρο στα οποία αφιερώθηκε τα τελευταία χρόνια της. Ακολουθεί κατάλογος με το συγγραφικό της έργο:

Ποιητικές συλλογές:

Πορεία Ι, εκδόσεις Πυρσός, Αθήνα, 1940

Η εποχή του θανάτου(Εκδοχές και παρατηρήσεις), περιοδικό Κοχλίας, Θεσσαλονίκη, 1948

Η φαντασία του χρόνου, Θεσσαλονίκη, 1949

Της μοναξιάς και της έπαρσης, Θεσσαλονίκη, 1951

Χαλκογραφίες και εικονίσματα, Θεσσαλονίκη, 1952

Κασσάνδρα και άλλα ποιήματα, Αθήνα, 1955

Το πλοίο, Αθήνα, 1955

Παραμύθια του κήπου, Αθήνα, 1955

Αντιθέσεις, εκδ. Δίφρος, Αθήνα, 1957

Ο καθρέφτης του μεσονυκτίου, εκδ. Δίφρος, Αθήνα, 1958

Το σταυροδρόμι, 1973

Τα ποιήματα της Ζωής Καρέλλη – Τόμος Α΄(1940-1955), Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 1973

Τα ποιήματα της Ζωής Καρέλλη – Τόμος Β΄(1955-1973), Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 1973

Για τα λουλούδια, εκδ. Ροές, Αθήνα, 1988

Για τη σελήνη, εκδ. Ροές, Αθήνα, 1988

Για τον άνεμο, εκδ., Αθήνα, 1988

Μικρό ανθολόγιο (Επιλογή), (πρόλογος: Αλέξανδρος Κοσματόπουλος), εκδ. Παρατηρητής, Θεσσαλονίκη, 1988

Ποιήματα (συγκεντρωτική έκδοση), εκδ. Ερμής, Αθήνα, 1996

Θεατρικά έργα:

  • Ο διάβολος και η 7η εντολή, εκδ. Δίφρος, Αθήνα, 1959
  • Ικέτιδες, εκδ. Δίφρος, Αθήνα, 1962
  • Σιμωνίς, βασιλόπαις του Βυζαντίου, 1965
  • Ορέστης, 1971

Δοκίμια:

  • Περί αμφιβολίας, 1958
  • Το απόλυτο στο έργο του Κλωντέλ, 1959
  • Περιμένοντας τον Γκοντό ή Το πάθος της αδράνειας, 1967
  • Περί ελευθερίας και ενθουσιασμού στην ποίηση- Παρατηρήσεις, εκδ. Αστρολάβος/ Ευθύνη, Αθήνα, 1982
  • Παρατηρήσεις, εκδ. Αστρολάβος/ Ευθύνη, Αθήνα, 1982
  • Παρατηρήσεις β΄, εκδ. Αστρολάβος/ Ευθύνη, Αθήνα, 1994

Το 1982 η Ζωή Καρέλλη υπήρξε η πρώτη γυναίκα που αναγορεύθηκε αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών. Το 1985 ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας της απένειμε το μετάλλιο του Ταξιάρχη του Φοίνικα της Ελληνικής Δημοκρατίας. Η Φιλοσοφική Σχολή του ΑΠΘ την αναγόρευσε σε επίτιμο διδάκτορα το 1988.

Πέθανε στην Θεσσαλονίκη το 1998.

Τέλος μελοποιημένοι στίχοι της υπάρχουν στον άλμπουμ της Νένας Βενετσάνου «Εστάμπα»

ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΟΕ ΣΟΦΙΑ ΜΑΓΟΥΛΙΩΤΗ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΒΙΟΓΡΑΦΙΩΝ ΕΟΕ

Γράψε απάντηση

Γράψε ο σχολιό σου
Γράψε το όνομά σου

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.