Όταν ήμουν 15 χρονών, ήρθε να επισκεφτεί την μητέρα μου μια κυρία που την έλεγαν Θεοδώρα. Σήμερα είναι περίπου 85 χρονών και ζει στα Γιαννιτσά. Κατάγεται από το χωριό μας και από οικογένεια καλής οικονομικής κατάστασης. Αφού συζητήσανε διάφορα με την μητέρα μου, άρχισε να διηγείται την ιστορία που είχε σχέση με το μοναστήρι του Αγίου Λουκά δηλ. του χωριού μας.  Αυτήν την ιστορία της την είχε διηγηθεί ο πατέρας της. Εκείνη την εποχή το χωριό μας δεν ήταν όπως σήμερα. Αποτελούνταν από λίγους ντόπιους κατοίκους και κατοικούσαν σε καλύβες κοντά στο σημερινό μικρό ποτάμι δυτικά της σημερινής θέσης του χωριού, λίγες πιο εύπορες οικογένειες ζούσαν σε σπίτια καλύτερης ποιότητας μπορούμε να πούμε. Οι παριφές της λίμνης των Γιαννιτσών έφταναν μέχρι εκεί. Πρόκειται για την γνωστή λίμνη των Γιαννιτσών όπου εκεί έλαβε χώρα ο Μακεδoνικός Αγώνας και αργότερα η γνωστή μάχη των Γιαννιτσών. Ο πατέρας λοιπόν της κυρίας αυτής έλεγε πως κάποτε, σε άγνωστη εποχή, κάποιοι καλόγεροι, προερχόμενοι από το Σινά, από την μονή της Αγίας Αικατερίνης ήρθαν εδώ και άφησαν τα ιερά λείψανα του Αγίου Λουκά. Οι πατέρες λοιπόν προερχόμενοι από το μετόχι της Αγίας Αικατερίνης (σημερινή Κατερίνη) αφού πέρασαν λοιπόν πρώτα από εκεί κατευθύνθηκαν προς τα Γιάννενα ή σε κάποιο άλλο μετόχι. Σύμφωνα λοιπόν με τον πατέρα της κα. Θεοδώρας μετά από κουραστικό ταξίδι αποφάσισαν να ξεκουραστούν, κάθισαν λοιπόν λίγο πιο πέρα από τις καλύβες του χωριού και έξω από το χωριό Εσωβάλτα. Αφού ξεκουράστηκαν αποφάσισαν να συνεχίσουν,  όμως οι καμήλες δεν σηκώνονταν. Ανησύχησαν οι πατέρες και πήγαν να βρουν τον πρόεδρο των Εσωβάλτων να τους βοηθήσει. Αυτός έφερε έναν γιατρό για να δει τα ζώα. Επειδή ίσως να μην υπήρχε κτηνίατρος έφερε γιατρό για ανθρώπους ή κάποιον πρακτικό όπως συνηθιζόταν τότε. Οι καμήλες δεν είχαν τίποτα σύμφωνα με αυτόν. Αποφάσισαν να φέρουν ένα ζευγάρι από βόδια που χρησιμοποιούσαν για το σκάλισμα στα χωράφια. Έδεσαν από το λουρί την μια καμήλα με το ζευγάρι αλλά και πάλι το ζώο δεν κουνήθηκε, επανέλαβαν με μια άλλη καμήλα άλλα και πάλι συνέβει το ίδιο. Οι καλόγεροι έπεσαν σε περισυλλογή (θα τολμήσω να πω το παρακάτω με μεγάλη επιφύλαξη, ανοίκει στην σφαίρα της φαντασίας και στην λαϊκή παράδοση) ανέφερε λοιπόν η κα. Θεοδώρα πως η καμήλα μίλησε με ανθρώπινη λαλία και είπε δεν καταλαβαίνετε λοιπόν ότι αυτόν τον τόπο διάλεξε ο Άγιος;

 

Aν λοιπόν παραλείψουμε αυτό το σημείο, στην συνέχεια οι καλόγεροι παρατήρησαν πως κοντά στις καμήλες άρχισε να αναβλύζει νερό. Ήταν το άγιασμα του Αγίου Λουκά. Κατάλαβαν πως έπρεπε να αφήσουν τα λείψανα εδώ. Πήραν το άγιασμα σαν θείο σημάδι. Ξέχασα να πω πως και στο Σινά, όταν ήταν, πήραν σημάδι (όραμα;όνειρο;) για να μεταφέρουν τα ιερά λείψανα. Μετά από αυτό το γεγονός και με την βοήθεια των χωρικών έκτισαν ένα μικρό εκκλησάκι για τον αγιασμό. Κατά την διάρκεια των ημερών που βρίσκονταν στην περιοχή, ένας από τους καλόγερους έβλεπε μέσα στην λίμνη, κοντά σε μια συστάδα θάμνων (βατόμουρων) μια λάμψη (όνειρο το έβλεπε; Στην πραγματικότητα το έβλεπε; Δεν θυμάμαι ακριβώς). Πάντως έβλεπε μια λάμψη! Ρώτησε, λοιπόν, κάποιον χωρικό, τι ακριβώς ήταν εκεί που βρίσκονταν η συστάδα των θάμνων. Ο χωρικός του απάντησε πως εκεί βρίσκονταν ένα νησί μέσα στην λίμνη και επειδή τα νερά στα σημεία αυτά ήταν ρηχά, μετέφεραν που και που τα αγελάδια τους για να βοσκήσουν. Ζήτησε ο γέροντας να πάνε εκεί. Ανέβηκαν σε μια βάρκα και πήγαν. Είδαν μια αγελάδα όταν έφτασαν, που μουγκάνιζε απελπισμένα. Κοίταξαν και παρατήρησαν πως ήταν σκυμμένη μπροστά από ένα μικρό τούνελ, μικρό δρομάκι, που σχημάτιζαν τα βατά στο κάτω μέρος της συστάδας. Άρχισαν με τσάπες και διάφορα εργαλεία να κόβουν τα βατά. Ξαφνικά βρέθηκαν μπροστά σε ενα μικρό μοσχαράκι, η μαμά του αυτό έψαχνε. Το μοσχαράκι όμως βρίσκονταν μπροστά από την πόρτα μιας πολύ παλιάς κατεστραμένης εκκλησίτσας. Οι καλόγεροι τότε σιγουρεύτηκαν για το τι έπρεπε να κάνουν. Ο Άγιος τους οδήγησε εκεί που έπρεπε. Οι παλιοί έλεγαν πως εκείνη η εκκλησίτσα ήταν αχειροποιήτη.

 

Εκεί λοιπόν χτίστηκε το μοναστήρι το οποίο οι ερευνητές λένε ότι χρονολογείται στα 1790, ίσως και πιο παλιά. Δεν είναι σίγουροι, γιατί στην ανακαίνιση του ναού που έγινε στα πρόσφατα χρόνια, μετά το 1970 και λόγω του σοβά που έβαλαν είναι δύσκολο να προσδιοριστεί. Ούτε και καμιά επιγραφή βρέθηκε για να τους βοηθήσει. Μέχρι το 1930 αναφέρονται και μοναχοί στο μοναστήρι. Μετά τα κτίρια άρχισαν να ερημώνουν. Μέχρι το 1964-70 υπήρχαν και παλιά κτίσματα και τοιχογραφίες πιθανόν στην παλιά Τράπεζα της

Μονής. Μέχρι το 1958 η εκκλησία λειτουργούσε σαν ενοριακός ναός για το χωριό. Αφού γκρεμίστηκαν όλα τα άλλα κτίσματα έμεινε μόνο αυτή, το Καθολικό του Μοναστηρίου. Το μοναστήρι αυτό είχε πολύ μεγάλη σχέση με αυτό των Αγίων Αναργύρων στο Νησί Ημαθίας. Δεν υπάρχει όμως σήμερα αυτό το μοναστήρι. Σήμερα το παλιό ξυλόγλυπτο τέμπλο βρίσκεται διαλυμένο σε μια γωνία μαζί με ένα σωρό εικόνες κατεστραμένες. Σώζονται τα βημόθυρα στερεωμένα στους τοίχους της Ωραίας Πύλης και η επίστεψη του τέμπλου, δηλαδή οι δράκοντες και ο σταυρός. Οι τοιχογραφίες του ναού καταστράφηκαν. Λίγα κειμήλια σώθηκαν όπως βιβλία, μανουάλια , η βάση του θυμιατού, ακόμα και κάποιες εικόνες από το τέμπλο κλάπηκαν. Μεγάλες και τέσσερις στο σύνολο.

 

 

Αυτά που είναι πολύτιμα για τους χωριανούς, λόγω της θεραπευτικής τους αξίας είναι οι δύο λειψανοθήκες που μας άφησαν οι καλόγεροι του Σινά. Η μια έχει κομμάτι από την δεξιά χείρα του Αγίου, αυτήν που έγραψε το Ευαγγέλιο και ονομάζεται ”Το Χέρι του Αγίου Λουκά. ”Η άλλη έχει προς τα αριστερά, πάλι λείψανο του Αγίου και προς τα δεξιά λείψανο των Αγίων Αναργύρων. Λείψανα των Αγίων βρίσκονται και σε άλλα μέρη της Ελλάδας. Το μοναστήρι λειτούργησε περίπου δυο αιώνες. Πίσω του υπάρχει το παλιό κοιμητήριο, με πάρα πολλούς τάφους. Χρονολογίες πάνω στους σταυρούς δεν υπάρχουν, υπάρχουν όμως γράμματα και διαβάζουμε τα ονόματα Στεργίου, Γεώργι, Ρούσας, όλα στην γενική σαν να λένε ότι ο τάφος τους ανήκει. Τα γράμματα λοιπόν αυτά χρονολογούνται γύρω στο 1800-1820. Το χωριό μας πήρε το όνομα του από τον Άγιο. Παλαιότερα και μετά την απελευθέρωση από τους Τούρκους το 1912 το ονόμαζαν Βρέζι ή Βρέσι ή Βρες από τους θάμνους τα Βρέζια που φύτρωναν στους βαλτότοπους της λίμνης. Μετά που αποξηράνθηκε η λίμνη,το 1930 περίπου μετονομάστηκε Άγιος Λουκάς. Στην περιοχή ανάμεσα στα χωριά Άγιος Λουκάς ,Εσωβάλτα, Γαλατάδες, υπάρχουν πέντε εκκλησιές αφιερωμένες στον Άγιο. Η αρχαιότερη είναι αυτή του μοναστηρίου, ένα άλλο εκκλησάκι αφιερωμένο στον Απόστολο Λουκά, είναι κτισμένο σχεδόν έξω από το χωριό, στο δρόμο προς το μοναστήρι. Το οικόπεδο που κτίστηκε , το αφιέρωσε ιδιοκτήτης του στον Άγιο, γιατί Τον είδε μέσα σε αυτό.

 

Στο διπλανό χωριό ανήκουν άλλα δυο εκκλησάκια. Το ένα είναι κτισμένο κοντά στον τόπο του αγιασμού και το άλλο σε μια ανοιχτωσιά με πανύψηλες λεύκες. Τέλος η ενοριακή εκκλησία του χωριού Άγιος Λουκάς ,είναι κι αυτή αφιερωμένη στον Άγιο. Πρέπει να σημειώσω πως τις τελευταίες δεκαετίες ο ναός του μοναστηρίου μετονομάστηκε σε ναός των Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου. Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι ο απόστολος Λουκάς γιορτάζει στις 18 Οκτωβρίου που είναι και εθνική επέτειος, για την απελευθέρωση της Έδεσσας από τον τουρκικό ζυγό. Έτσι η μνήμη του Άγιου ξεχάστηκε, όμως ο ναός έπρεπε να γιορτάζεται. Ως προσφορότερη ημέρα θεωρήθηκε η 29η Ιουνίου ημέρα μνήμης των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου. Ποιος είναι όμως ο Άγιος Λουκάς; Πριν γίνει Απόστολος ήταν λόγιος και γιατρός. Έγινε μαθητής του Απόστολου Παύλου και εξασκούσε την ιατρική χωρίς να παίρνει χρήματα από τους ασθενείς του. Έγραψε το Ευαγγέλιο που φέρει το όνομά του βασιζόμενος στις διηγήσεις των μαθητών του Χριστού και με την βοήθεια του Θεού. Επίσης κατέγραψε και τις περιπέτειες των αποστόλων κατά την διάρκεια του αποστολικού τους έργου. Όταν συνέλαβαν τον Απόστολο Παύλο και τον αποκεφάλισαν, ο Απόστολος Λουκάς έσωσε όσες μπόρεσε από τις επιστολές του και όσα είχε γράψει για τον Χριστό. Επίσης ζωγράφισε την Παναγία. Οι άγιες εικόνες της Παναγίας Σουμελά, της Παναγίας της Τήνου και της Παναγίας του Κιτίου της Κύπρου αποδίδονται σε αυτόν. Σε αγιογραφίες του παρουσιάζεται να κρατάει το Ευαγγέλιο και στα πόδια του σαν σύμβολο έχει το βόδι, ίσως και για αυτό αγελάδα ήταν αυτή που υπέδειξε το μέρος του μοναστηρίου. Εκτός των ανθρώπων είναι και γιατρός των ζώων. Έτσι στο χωριό μας όπου φυλάσσονται τα ιερά του λείψανα πολλοί κάτοικοι έχουν να διηγηθούν κάποιο θαύμα. Την 18η Οκτωβρίου δεκάδες οικογένειες προσφέρουν αρτοκλασία για να δεχτούν την ευλογία του. Πολλοί άνθρωποι και από τα γύρω χωριά έρχονται να προσκυνήσουν. Υπάρχουν μαρτυρίες, ότι τον έχουν δει πολλοί κάτοικοι σε διάφορα μέρη του χωριού. Άλλες τις βοήθησε στην εγκυμοσύνη τους, άλλους τους έκανε καλά από δερματικές παθήσεις ,ο αγιασμός του σταματήσει και τους πονοκεφάλους. Κι έμενα με θεράπευε από αυτό. Πολλοί έρχονται από το εξωτερικό και βαφτίζουν τα παιδιά τους  δίνοντας τους το όνομα Λουκάς, δείχνοντας έτσι την ευγνωμοσύνη τους. Λουκά λένε και το μικρό μου γιο, στην μνήμη του Αγίου. Στείροι γονείς απόκτησαν παιδιά. Την εποχή της κατοχής έσωσε το χωριό από την εκδικητική μανία των Γερμανών. Ακόμα και ζώα που αρρωσταίνουν γιατρεύει. Πολλές οικογένειες παίρνουν και τα λείψανα του στο σπίτι τους και με την βοήθεια του γίνονται καλά ή τους βοηθάει σε κάποιες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν. Τα λείψανα του, να σημειώσουμε εδώ, αναδύουν ευωδία. Εγώ έχω να πω πως με βοήθησε στις εγκυμοσύνες μου και κυρίως με την τελευταία και ότι έσωσε τα παιδιά μου τα τρία από πολύ σοβαρά ατυχήματα. Το μικρό από ατύχημα που το αυτοκίνητο το παρέσυρε τριάντα μέτρα και το δεύτερο από χτύπημα δυνατό, που το πέταξε στον αέρα το αυτοκίνητο και προσγειώθηκε πάνω στο παρμπρίζ του αυτοκίνητου. Γλίτωσαν με σπασίματα στα πόδια και με αρκετή ταλαιπωρία αλλά είναι καλά. Το τρίτο ευτυχώς δεν χτύπησε. Τέτοια ατυχήματα είχαν πολλοί συγχωριανοί μου, και μάλιστα σοβαρότερα είναι όμως καλά χάρις στον Άγιο Λουκά.

Δείτε τις φωτογραφίες:

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Φωτογραφίες για τον ΕΟΕ, Στέλμις Σειρανίδου.

ΕΟΕ

 

Γράψε απάντηση

Γράψε ο σχολιό σου
Γράψε το όνομά σου

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.