ΓΚΑΜΠΡΙΕΛ ΓΚΑΡΣΙΑ ΜΑΡΚΕΣ  λογοτέχνης (1927-2014)

 

 

Ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες γεννήθηκε στις 6 Μαρτίου του 1927 στην Αρακατάκα της Κολομβίας και ήταν γνωστός στη Λατινική Αμερική με το ψευδώνυμο «Γκάμπο». Εγκαταστάθηκε με την οικογένεια του στην πόλη του Μεξικού στις αρχές της δεκαετίας του ’60. Ως συγγραφέας ήταν ο δημιουργός του είδους που ονομάζεται «μαγικός ρεαλισμός» στη λογοτεχνία, έδεσε αρμονικά στη γραφή του φανταστικά στοιχεία και γεγονότα σε κατά τα άλλα συνηθισμένες και ρεαλιστικές καταστάσεις. Παππούς του Γκαμπριέλ ήταν ο φιλελεύθερος συνταγματάρχης Νικολάς Ρικάρντο Μάρκες με τον οποίο είχε αναπτύξει μια στενή σχέση. Με τις καθημερινές βόλτες, επισκέψεις στο τσίρκο και στον κινηματογράφο καθώς και οι ιστορίες για τον τελευταίο εμφύλιο ο συνταγματάρχης παππούς του, γίνεται ο ήρωας του πολέμου των Χιλίων Ημερών (1899) και πηγή έμπνευσης για τον συγγραφέα, ο ίδιος δήλωνε «Η σχέση μου με τον παππού μου ήταν ο ομφάλιος λώρος που με κράτησε σε επαφή με την πραγματικότητα».Από την άλλη ήταν η γιαγιά του τα βράδια με τις ιστορίες, η «πηγή της μαγικής, προληπτικής και μεταφυσικής άποψης της πραγματικότητας», χρησιμοποίησε της επιρροή τους για να γράψει το μυθιστόρημα που τον καθιέρωσε, το «Εκατό χρόνια μοναξιά». Οι γονείς του απουσιάζουν, ζουν σε άλλες πόλεις. Ο πατέρας του ήταν ένας τυχωδιόκτης αυτοδίδακτος ομοιοπαθητικός γιατρός προσπαθούσε να πετύχει ως φαρμακοποιός. Ο Γκαμπριέλ ήταν το πρώτο από τα έντεκα παιδιά της οικογένειας και μεγαλώνει με τους παππούδες του και την αδελφή του, ενώ με τους γονείς του θα βρεθεί πολύ αργότερα στα έντεκα του, αλλά η σχέση του μαζί τους δεν θα είναι ποτέ ιδιαίτερα στενή.

Ο ίδιος ξεκίνησε την καριέρα του σαν δημοσιογράφος όταν σπούδαζε Νομική στο Εθνικό Πανεπιστήμιο της Κολομβίας, χωρίς να καταφέρει ποτέ να πάρει το πτυχίο του κάτι που είχε έντονα επικρίνει ο πατέρας του. Έγινε ενεργό μέλος  της ανεπίσημης οργάνωσης «Μπαρανκουίλα», που επίσης επηρέασε τη γραφή του καθώς και κριτικός κινηματογράφου για την εφημερίδα ElEspestador της Μπογκοντά.

Είναι στις αρχές της δεκαετίας του ’50, η οικονομική του κατάσταση είναι άθλια, μένει αντί σε ένα κανονικό σπίτι στο δωμάτιο ενός οίκου ανοχής. Μια καριέρα στην δημοσιογραφία του φαινόταν πολύ πιο συναρπαστική από εκείνη της νομικής που είχε ξεκινήσει να σπουδάζει. Δεν είναι όμως, μόνο η δημοσιογραφία που έχει γοητεύσει τον Μάρκε αλλά κυρίως η λογοτεχνία. Με την δημοσίευση των πρώτων του διηγημάτων λαμβάνει τις πρώτες καλές κριτικές. Παράλληλα, συνεχίζει να μελετά τους μεγάλους συγγραφείς της Δύσης, θαυμάζει ιδιαίτερα τον Κάφκα, τον Τζόις, τον Χέμινγουεϊ, την Βιτζίνια Γούλφ και πάνω απ’ όλους τον Γουίλιαμ Φόκνερ. Αργότερα στην περίοδο της εμφύλιας διαμάχης γνωστής ως LaViolencia θα στοχοποιηθεί λόγω της τολμηρής και φιλελεύθερης αρθογραφίας του. Τελικά φεύγει για την Ευρώπη όπου θα εργαστεί ως ανταποκριτής για την ElEspestadorπροσπαθώντας να μάθει για την κουλτούρα της Γηραιάς Ηπείρου κάτι για το οποίο δήλωνε « Οι περισσότεροι Λατινοαμερικανοί ανακαλύπτουν τον πολιτισμό όταν έρχονται στην Ευρώπη, για μένα όμως δεν ισχύει το ίδιο».

Την γυναίκα της ζωής του η Μερσέντες Μπάρτσα την συνάντησε όταν αυτός ήταν δεκαέξι και εκείνη μόλις εννέα χρόνων. Η αγάπη του γι’ αυτήν ήταν τόση ώστε το 1950 εγκαινίασε στην εφημερίδα ElHeraldo μια καθημερινή στήλη με τίτλο «Η καμηλοπάρδαλη» που ήταν αφιερωμένη στη Μερσέντες, επειδή είχε ψηλό και λεπτό λαιμό. Τη στήλη υπέγραφε με το ψευδώνυμο Σέπτιμους εμπνευσμένο από τον Σέπτιμους Γουόρον Σμιθ χαρακτήρα από το «Η κυρία Ντάλαγουεϊ» της Βιρτζίνια Γούλφ. Μέχρι τότε ο έρωτας του ήταν ανομολόγητος, αλλά τελικά κατάφερε να της ζητήσει μια μέρα να πάνε μαζί σε ένα χορό και λίγο αργότερα παντρεύτηκαν, αφού πρώτα η Μεσέντες θα ενηλικιωνόταν και θα τελείωνε το σχολείο. Έμειναν μαζί όλη τους την ζωή. Απέκτησαν δύο γιους τον Ροδρίγο και τον Γκονσάλες.

Στην συγγραφική του πορεία το πρώτο του μυθιστόρημα «Νεκρά φύλλα», το οποίο ο ίδιος υπεραγαπούσε ως το πιο «ειλικρινές» και «αυθόρμητο» που είχε γράψει ποτέ, εκδόθηκε το 1955, αφού πάλεψε για να βρει εκδότη επτά χρόνια.

Ήταν ο λογοτεχνικός και εμπορικός άθλος του «Εκατό χρόνια μοναξιά» που το καθιέρωσε, τον έβαλε στην ίδια ζυγαριά απέναντι σε συγγραφείς θρύλους, όπως ο Θερβάντες, ο Μαρκ Τουέιν και ο Τσαρλς Ντίκενς και τον κατέστησε εξαιρετικά δημοφιλή πέρα από την Λατινική Αμερική, σε όλο τον κόσμο. Ο Μαρκές πέρασε ενάμιση χρόνο γράφοντας ενώ ήδη ζούσε στο Μεξικό με την οικογένεια του από το 1961 δίνοντας σενάρια για τον κινηματογράφο κάτι που του απέφερε για πρώτη φορά χρήματα. Το μικρό διαμέρισμα με το ένα στρώμα, ένα τραπέζι και δύο καρέκλες αντικαταστάθηκε από ένα πολυτελές σπίτι με κήπο, γραφείο και ξενώνα, ενώ αγόρασε ένα αυτοκίνητο και έστειλε τα παιδιά του σε ιδιωτικό σχολείο. Ήταν η εποχή της άνθησης της λατινοαμερικάνικης λογοτεχνίας και είχαν αρχίσει να ανατέλουν συγγραφείς όπως ο Φουέντες, ο Κορτάσαρ και ο Λιόσα. Για τον Μαρκές ήταν μια εποχή στερήσεων μιας που είχε αφιερωθεί στο γράψιμο στην οποία σύμφωνα με τον ίδιο είχε καπνίσει 30.000 τσιγάρα και χρωστούσε 120.000 πέσος. Όταν τελικά ολοκλήρωσε το χειρόγραφο του πήγαν μαζί με την Μερσέντες να το ταχυδρομήσουν, το δέμα κόστιζε 82 πέσος ποσό που δεν είχαν και τελικά ταχυδρόμησαν τα μισά φύλλα. Μετά έβαλαν ενέχυρο μια θερμάστρα και ένα μίξερ και έστειλα και το υπόλοιπο. Το βιβλίο ήταν το «Εκατό χρόνια μοναξιά» και η διεθνής φήμη που απέκτησε του έδωσε πολλαπλές ιδιότητες. Το κατέστησε διαμεσολαβητή ανάμεσα στις διαπραγματεύσεις της κυβέρνησης της Κολομβίας και των ανταρτών, ενώ τον έφερε σε επαφή με τον πρόεδρο της Κούβας Φιντέλ Κάστρο, μια σχέση αμφιλεγόμενη που επικρίθηκε πολύ από συναδέλφους του. Γοητευμένος ο Μάρκες από την Κούβα του Φιντέλ, την οποία θεωρούσε υπόδειγμα για έναν μελλοντικό λατινοαμερικανό σοσιαλισμό, συνδέθηκε με βαθιά φιλία μαζί του. Από την πρώτη τους συνάντηση κι έπειτα, ο Μάρκες έγινε για τον Φιντέλ ένας επιστήθιος φίλος, ένας εφυής λογοτέχνης που τον συμβουλευόταν για τα επερχόμενα βιβλία του: « Η δική μας, είναι μια διανοούμενη φιλία. Μπορεί να μην είναι ευρέως γνωστό, όμως ο Φιντέλ είναι ένας πολύ καλλιεργημένος άνθρωπος. Όταν είμαστε μαζί, μιλάμε πολύ για λογοτεχνία.», είχε πει αναφορικά με τη σχέση του με τον Κουβανό πρόεδρο σε συνέντευξη του το 1982.

Στον Μάρκες άρεσε συχνέ να αφήνει εκτός του γραπτού λόγου σημαντικές λεπτομέρειες και γεγονότα, ώστε ο αναγνώστης να έχει πιο ενεργό ρόλο στην εξέλιξη της ιστορίας. Κάτι που είχε προφανώς δανειστεί από τις αρχαίες τραγωδίες, στήνοντας ένα δικό του σκηνικό.

Κινηματογραφικός ο λόγος του, εξ ου και η ενασχόληση του με τα σενάρια μεταξύ άλλων των ταινιών «Καιρός να πεθάνεις» του Αρτούρο Ριπνστάιν και «Erendira» του Ρούι Γκουέρα με την Ειρήνη Παππά, ενώ σκηνοθέτες όπως ο Φραντσέσκο Ρόσι σκηνοθέτησαν ταινίες εμπνευσμένες από τα έργα του.

Το θέμα της μοναξιάς διέτρεχε όλο το έργο του. Στα «Εκατό χρόνια μοναξιάς» το διερεύνησε μέσα από τον έρωτα και την αγάπη, ξεκινώντας από το άτομο και γενικεύοντας το ως προβληματική ολόκληρης της ανθρωπότητας.

Κερδίζοντας το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1982, ο Μάρκες είχε πει στον ευχαριστήριο λόγο του: « Μοναξιά της Λατινικής Αμερικής» συσχετίζοντας την προσφιλή του θεματική με την εμπειρία των λατινοαμερικανικών εθνών: «Η ερμηνεία της πραγματικότητας μας μέσα από πρότυπα που δεν μας ανήκουν, χρησιμεύουν μόνο να μας κάνουν όλο και πιο άγνωστους, όλο και λιγότερο ελεύθερους, όλο και πιο μοναχικούς».

Άλλα σημαντικά μυθιστορήματα που καθορίζουν το έργο του είναι τα : «Το φθινόπωρο του πατριάρχη», «Ο στρατηγός μες το λαβύρινθο του» και « Περί έρωτος και άλλων δαιμονίων». Το 1999, ο συγγραφέας προσβλήθηκε από καρκίνο των λεμφαδένων.

Τότε άρχισε να γράφει την αυτοβιογραφία του, εκδίδοντας τελικά μόνο το πρώτο της κεφάλαιο «Ζω για να τη διηγούμαι» το 2002.

Ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες άφησε την τελευταία του πνοή στο σπίτι του στο Μεξικό στις 17 Απριλίου 2014 έπειτα από μακρόχρονη μάχη με την επάρατη νόσο σε ηλικία 87 ετών. Συγκλονισμένη η διεθνής κοινότητα αποχαιρετάει τον «μάγο του ρεαλισμού».

«Η ζωή δεν είναι αυτή που έζησε κανείς, αλλά αυτή που θυμάται και όπως τη θυμάται για να τη διηγηθεί» («Ζω για να διηγούμαι» πρώτο βιβλίο της τρίτομης αυτοβιογραφίας του 2002).

ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΩΝ ΕΟΕ

ΣΟΦΙΑ ΜΑΓΟΥΛΙΩΤΗ

Γράψε απάντηση

Γράψε ο σχολιό σου
Γράψε το όνομά σου

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.