Βαλαωρίτης Νάνος ποιητής (1921-)

 

Ο Νάνος Βαλαωρίτης είναι ποιητής, συγγραφέας, δισέγγονος του ποιητή Αριστοτέλη Βαλαωρίτη και γεννήθηκε το 1921 στη Λωζάννη της Ελβετίας. Γιος του διπλωμάτη Κωνσταντίνου Βαλαωρίτη,  σπούδασε νομικά, φιλολογία (Αγγλική και Γαλλική) στα πανεπιστήμια των Αθηνών, Λονδίνου και Σορβόννης. Γράφει από νέος, δημοσίευσε πρώτη φορά στα Νέα Γράμματα το 1939. Το 1944 και ενώ στην Ελλάδα βρίσκονται οι Γερμανοί κατακτητές δραπέτευσε μέσω του Αιγαίου και της Τουρκίας στην Αίγυπτο όπου συνάντησε τον Σεφέρη, ο οποίος ήταν γραμματέας της ελληνικής πρεσβείας στο Κάιρο. Με προτροπή του Σεφέρη πήγε στο Λονδίνο όπου θα έζησε μέχρι το 1953 για να βοηθήσει τους λογοτεχνικούς δεσμούς μεταξύ Ελλάδας και Βρετανίας. Ο ίδιος δηλώνει για την σχέση του με τον Σεφέρη: « Ήμουν ο πρώτο μεταφραστής του και η τότε επιτυχία του ήταν έκπληξη για τους Άγγλους. Δεν ξέρανε ότι είχαμε ποίηση. Νόμιζαν ότι είμαστε ψαράδες, βοσκοί και χαρτοκλέφτες. Μέχρι που εμφανίζεται ένας ποιητής αντάξιος του Έλιοτ και ο Έλιοτ τον επαινεί με πολύ φινέτσα.» Στο Λονδίνο ο Βαλαωρίτης γνώρισε τον ποιητή Στίβεν Σπέντερ, από τον οποίο ζήτησε να του γνωρίσει κάποια στιγμή τον Έλιοτ. Έτσι και έγινε το επόμενο κιόλας βράδυ. « Ο Στίβεν με έβαλε και κάθησα δίπλα του στο τραπέζι και όταν κάποια στιγμή ο Έλιοτ μου απηύθυνε τον λόγο μου είπε “ είστε ο δεύτερος Έλληνας που γνωρίζω.” Ποιος είναι ο πρώτος; Τον ρώτησα. “ Ο βασιλιάς Γεώργιος πριν από μερικά χρόνια στην Ελβετία”. Τότε είμαι ο πρώτος Έλληνας που γνωρίζετε. Του άρεσε πολύ αυτό που του είπα και από εκείνη την στιγμή μιλούσαμε σχεδόν όλο το βράδυ». Εκτός από τον Έλιοτ γνώρισε και άλλους μεγάλους ποιητές όπως ο Όντεν και ο Τόμας. Στο Λονδίνο  εργάστηκε για τον Λούις ΜακΝις στο ραδιόφωνο του BBC. Εκτός από τις σπουδές στην αγγλική φιλολογία κάνει και μεταφράσεις Ελλήνων μοντερνιστών ποιητών, στους οποίους συγκαταλέγονται ο Ελύτης και ο Εμπειρίκος. Το 1947 εκδίδει στο Λονδίνο την Τιμωρία των μάγων που είναι η πρώτη του ποιητική συλλογή. Από το 1954 έως το 1960 ζει στο Παρίσι, παρακολουθεί μαθήματα στο EcoledesHauteEtudes και συμμετέχει στην ομάδα των υπερρεαλιστών και γνώρισε τον Αντρέ Μπρετόν. Είναι βέβαιο ότι η γραφή του επηρεάστηκε από την δραστηριότητα του στο Παρίσι γι’ αυτό και τα ποιήματα του είναι υπερρεαλιστικά, χωρίς παρεκκλίσεις.

Το 1960 επιστρέφει στην Ελλάδα, συνεργάζεται με τα περιοδικά  «Τετράδιο», «Σήμα», «Horizon», «NewWriting», «Daylight» ενώ μεταξύ των ετών ’63-’66 είναι ο εκδότης και ο διευθυντής του λογοτεχνικού περιοδικού Πάλι. Με την άνοδο της χούντας στην εξουσία βλέπει ότι η αυτοεξορία του είναι η μόνη επιλογή που έχει και έτσι το ’68 ταξιδεύει στις ΗΠΑ. Εκεί θα διδάξει συγκριτική λογοτεχνία και δημιουργικό γράψιμο στο πανεπιστήμιο του Σαν Φρανσίσκο για 25 ολόκληρα χρόνια. Ποιήματα του θα εκδοθούν από τις εκδόσεις CityLightsτου Λώρενς Φερλινγκέττι. Την επόμενη χρονιά το ’69 δημοσιεύει ελληνική ποίηση στο γαλλικό περιοδικό “LettresNouvelles”.

Το θεατρικό του έργο «Το κούτσουρο» ανέβηκε το 1959 στο θέατρο τέχνης του Κάρολου Κουν και παρουσιάστηκε με την μορφή όπερας στο Φεστιβάλ ων δύο κόσμων του Σπολέτο το 1961.

Το 1982 βραβεύεται με το Α΄ Κρατικό Βραβείο ποίησης για την συλλογή του Μερικές γυναίκες ενώ είχε προηγηθεί άρνηση από μέρους του ανάλογης βράβευσης το 1959 όπως αντίστοιχα είχε κάνει και το 1976 όταν του προτάθηκε να γίνει αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών. Το 1998 βραβεύεται για άλλη μια φορά με το Κρατικό Βραβείο Χρονικού – Μαρτυρίας ενώ δύο χρόνια νωρίτερα πήρε το N.P.A. (NationalPoetryAssociation (Αμερικάνικη Εταιρεία Ποίησης). Το 2006 παίρνει το βραβείο Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών ενώ την ίδια χρονιά ο πρόεδρος της Δημοκρατίας του απένειμε τον Χρυσό Σταυρό του Τάγματος Τιμής.  Το Δεκέμβριο του 2009 του απονέμεται το Μεγάλο βραβείο Λογοτεχνίας για το σύνολο του έργου του. Ο ίδιος δήλωσε σε συνέντευξη του σχετικά με τις βραβεύσεις ότι έχουν μια κάποια σημασία, «Δεν αφορούν τόσο πολύ την αξία όσο την αναγνώριση από το περιβάλλον…Αυτή η αναγνώριση δεν είναι συνήθως εύκολη, γιατί περνούν τόσα πολλά βιβλία και βραβεύεται τελικά πολύς κόσμος. Και ανάμεσα τους συχνά μέτρια βιβλία. Τα βραβεία δεν τα λαμβάνει υπόψη του το κοινό…»

Ο Νάνος Βαλαωρίτης δεν διστάζει να εκφράζει τις απόψεις του όχι μόνο για την ποίηση αλλά επειδή είναι χορτασμένος από καλή ζωή και έχει πλούσιες εμπειρίες μπορεί να εκφραστεί και για την κοινωνία χωρίς κομπασμό και έπαρση:«Δεν υπάρχει κανένα περιθώριο για εμφύλιο στην Ελλάδα, γιατί η εποχή είναι ήδη πολύ κομματιασμένη. Είναι όμως πολύ εντυπωσιακό ότι το ανθρώπινο στοιχείο της ελληνικής κοινωνίας αναδείχτηκε άμεσα».

«Στον Έλληνα υπάρχει μια αφέλεια. Αν μιλήσεις με ανθρώπους σε ένα χωριό, έχουν μια γοητευτική αφέλεια, η οποία στην πόλη μπορεί να μετατραπεί σε πείσμα. Μπορεί να γίνει ισχυρή γνώμη ή και το αντίθετο της, ισχυρογνωμοσύνη.»

«Ο καθημερινός άνθρωπος έχει τις απόψεις του. Οι απόψεις δεν είναι οργανωμένη σκέψη, είναι κάτι άλλο. Είναι μια φυσική αντίδραση στο περιβάλλον.»

«Πολλά είναι τα βαρίδια που έχει κρεμάσει η προηγούμενη γενιά στους νέους. Καταρχήν ο δογματισμός, ο οποίος είναι μια σκλήρυνση σκέψης που δεν θέλει να δει την πραγματικότητα. Η σκέψη των νέων πρέπει να είναι ευέλικτη, να προσαρμόζεται στα πράγματα και να μην αποσύρεται σε έναν δογματισμό. Ο δογματισμός είναι απόσυρση της σκέψης.» «Η λύση είναι όχι στις εύκολες λύσεις. Μη νομίζετε ότι με ένα αυταρχικό καθεστώς μπορούμε να γλιτώσουμε. Αυτό δεν είναι λύση, είναι επιστροφή στη βαρβαρότητα. Να βελτιώσουμε τη δημοκρατία μας και να την κάνουμε να λειτουργεί δίκαια. Να μην αφήσουμε να χειροτερέψει η δημοκρατία μας.»

«Θεωρώ ότι η Ελλάδα είναι μια ποιητική χώρα αλλά είναι όπως όταν πρωτοδοκιμάσεις ένα ουίσκι. Στην αρχή σου φαίνεται αποκρουστικό, απαίσιο, αλλά μετά το συνηθίζεις και άμα το συνηθίσεις δεν μπορείς να το ξεφορτωθείς».

 

ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΩΝ ΕΟΕ

ΣΟΦΙΑ ΜΑΓΟΥΛΙΩΤΗ

 

 

Γράψε απάντηση

Γράψε ο σχολιό σου
Γράψε το όνομά σου

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων.