ΠΟΛ ΣΕΖΑΝ (1839-1906)

 

Ο Πολ Σεζάν γεννήθηκε στις 19 Ιανουαρίου του 1839 στην Αιξ-αν-Προβάνς, πόλη στην νότια Γαλλία. Η οικογένεια του ήταν ιταλικής καταγωγής, η μητέρα του Αν Ελιζαμπέτ Ονορίν Ομπέρ, ήταν μια γυναίκα συνεσταλμένη που θα αποτελούσε το στήριγμα του Πωλ σε όλη του την ζωή σε αντίθεση με τον πατέρα του. Η μητέρα του ήταν 24 χρονών όταν γέννησε τον Πωλ, ένα παιδί εκτός γάμου μέχρι που παντρεύτηκαν το 1844. Ο πατέρας του Λουί Ογκίστ ήταν 40 χρονών, άνθρωπος χωρίς ιδιαίτερη μόρφωση, είχε το καπελάδικο στο οποίο δούλευε η Αν έτσι γνωρίστηκαν. Ένας φιλόδοξος άνδρας και ιδιαίτερα σκληρός στις διαπραγματεύσεις του. Κατάφερε να ιδρύσει μια τράπεζα όταν ο Πωλ ήταν μόλις 9 ετών. Η οικογένεια του Σεζάν είναι πολύ πλούσια και ο Λουί αγοράζει μια έπαυλη σε ένα τεράστιο κτήμα και έτσι ως νεόπλουτοι θα γίνουν δεκτοί στα μεγάλα σαλόνια που τόσο επιθυμούσε ο Λουί. Ο Πωλ ζει όλο αυτό το κλίμα και γίνεται οξύθυμος, ιδιαίτερα χοντροκομμένος, αλλά ταυτόχρονα παραμένει ντροπαλός. Στο σχολείο αποκτά έναν πολύ καλό φίλο, τον Εμίλ Ζολά, ο οποίος γνώριζε τον χλευασμό των συμμαθητών τους λόγω του ότι ήταν ψευδός. Ο Πωλ έγινε ο καλύτερος του φίλος και μαζί διάβαζαν τα ίδια βιβλία, έκαναν περιπάτους στα βουνά που αργότερα ο Σεζάν θα ζωγράφιζε και αποφάσισαν μια μέρα να γίνουν ποιητές. Ο Πωλ όμως άλλαξε γνώμη θέλοντας να είναι αρεστός στην μητέρα του η οποία θαύμαζε την ζωγραφική, εξάλλου το βλέμμα αποδοχής της μάνας είναι καθοριστικό για κάθε παιδί. Έτσι, γράφεται στην δημοτική σχολή ακαδημαϊκού σχεδίου κάτι όμως στο οποίο όμως δεν μπορούσε να προσαρμοστεί παρόλα αυτά όμως δεν τα παρατάει. Είναι 19 ετών και αναγκάζεται να μετακομίσει σε άλλη περιοχή μαζί με την οικογένεια του κάτι που του κόστισε πολύ ψυχολογικά.  Από το 1859 έως το 1861 σπούδασε νομική ακολουθώντας τις επιταγές του πατέρα του ο οποίος τον ονειρευόταν ως δικηγόρο στην τράπεζα του. Ήταν μαρτύριο για τον Πωλ να αναγκάζεται να υπακούσει στον πατέρα του, αλλά παράλληλα δεν παρατάει την ζωγραφική και παρακολουθεί μαθήματα ζωγραφικής. Για την ζωγραφική ο Πωλ το 1861 επισκέφτηκε το Παρίσι μαζί με τον φίλο και συγγραφέα Εμίλ Ζολά.

Κατά την παραμονή του στο Παρίσι γνωρίστηκε με τον Καμίλ Πισαρό και άλλους καλλιτέχνες που ανήκαν στο κίνημα του ιμπρεσιονισμού. Ο Σεζάν επηρεάστηκε σημαντικά από τους ζωγράφους αυτού του κινήματος ωστόσο πρόσθεσε και δικά του στοιχεία στους πίνακες του. Σύμφωνα με τον ίδιο ήθελε να μετατρέψει τον ιμπρεσιονισμό «σε κάτι στέρεο που διαρκεί όσο και η τέχνη που εκτίθεται στα μουσεία». Η μεγαλύτερη συνεισφορά του στο κίνημα του ιμπρεσιονισμού ήταν η πρόσθεση καθαρών γεωμετρικών στοιχείων που αργότερα επηρέασαν και το κίνημα του κυβισμού.

Σε όλη τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του συμμετείχε σε λίγες εκθέσεις μεταξύ των οποίων είναι και οι κοινές εκθέσεις των ιμπρεσιονιστών, αηδίασε όμως τόσο με τον τρόπο που τις υποδέχτηκαν οι κριτικοί και το κοινό, ώστε αποσύρθηκε στην ιδιαίτερη πατρίδα του, το Αιξ-αν-Προβάνς, όπου αφοσιώθηκε ανενόχλητος, μακριά από το θόρυβο και τις διαμάχες των κριτικών, στα προβλήματα της τέχνης του. Ήταν οικονομικά ανεξάρτητος, άνθρωπος με στρωτή, απλή ζωή και δεν του ήταν απαραίτητο να βρίσκει αγοραστές για τα έργα του.  Μπορούσε έτσι, να αφιερώσει ολόκληρη την ζωή του στην λύση των καλλιτεχνικών προβλημάτων που τον απασχολούσαν και ν’ αντιμετωπίσει τη δουλειά του με τα πιο απαιτητικά κριτήρια. Φαινομενικά έζησε μια ζωή γαλήνια και ανέμελη, τον κυρίευε όμως μόνιμα το πάθος της καλλιτεχνικής τελειότητας, για το οποίο αγωνίστηκε σε όλη του την ζωή. Δεν του άρεσαν οι θεωρητικές κουβέντες, όταν όμως απέκτησε έναν μικρό κύκλο θαυμαστών, προσπαθούσε καμιά φορά να τους εξηγήσει με λίγα λόγια τι επιδίωκε.

Ο Σεζάν απέβλεπε σε μια τέχνη που θα είχε ένα μεγαλείο και μια γαλήνη. Δεν πίστευε όμως πως θα μπορούσε πια να επιτύχει αυτές τις ιδιότητες με τις μεθόδους των παλιών δασκάλων οι οποίοι είχαν φτάσει σε εκείνη την ισορροπία και τη στερεότητα θυσιάζοντας άλλα πράγματα. Δεν ένιωθαν την υποχρέωση να σεβαστούν την φύση. Οι εικόνες τους είναι μάλλον διαρθρώσεις σχημάτων που είχαν μάθει από τη μελέτη της κλασικής αρχαιότητας. Ακόμη και την αίσθηση του χώρου και του συγκεκριμένου την επιτύγχαναν εφαρμόζοντας καθορισμένους παραδοσιακούς κανόνες και όχι αντιμετωπίζοντας το κάθε αντικείμενο με νέο μάτι. Ο Σεζάν συμφωνούσε με τους Ιμπρεσιονιστές φίλους του πως οι μέθοδοι αυτές της ακαδημαϊκής τέχνης ήταν αντίθετες με την φύση. Θαύμαζε τις νέες ανακαλύψεις στο χώρο του χρώματος και της διάπλασης των μορφών. Και ο ίδιος ήθελε να υποταχθεί στις εντυπώσεις του, να ζωγραφίσει τα σχήματα και τα χρώματα που έβλεπε, όχι εκείνα που ήξερε ή που του είχαν διδάξει. Δεν ήταν όμως ικανοποιημένος με την κατεύθυνση που είχε πάρει η ζωγραφική. Οι Ιμπρεσιονιστές ήταν γνήσιοι τεχνίτες όταν ζωγράφιζαν την «φύση». Αυτό όμως δεν ήταν αρκετό. Ο στόχος ήταν να ζωγραφίσει κανείς « εκ του φυσικού», να χρησιμοποιήσει τις ανακαλύψεις των Ιμπρεσιονιστών αλλά και να ξαναβρεί την αίσθηση της τάξης και της αναγκαιότητας που χαρακτήριζε την τέχνη του Πουσσέν.

Ο Σεζάν είχε πάθος για τα δυνατά, έντονα χρώματα, όπως είχε πάθος για την διαυγή σύνθεση.  Ήθελε να αποδώσει τους πλούσιους αδιάσπαστους τόνους της φύσης κάτω από τον ουρανό του Νότου, θεωρούσε όμως πως η απλή επιστροφή στη χρήση των αγνών βασικών χρωμάτων σε μεγάλη έκταση απειλούσε την ψευδαίσθηση της πραγματικότητας. Έπεφτε συχνά σε απελπισία, γι’ αυτό δούλευε σαν σκλάβος και ποτέ δεν έπαψε να πειραματίζεται. Το θαύμα ήταν ότι πέτυχε, ότι κατόρθωσε το φαινομενικά ανέφικτο στη ζωγραφική του. Αν η τέχνη ήταν θέμα υπολογισμού, δεν θα μπορούσε να το καταφέρει, αλλά βέβαια, δεν είναι.  Ξαφνικά «συμβαίνει», και κανένας δεν ξέρει απόλυτα πως και γιατί. Πολλά γράφτηκαν για το μυστικό της τέχνης του Σεζάν. Δόθηκαν πολλές εξηγήσεις για το τι επιδίωκε και το τι πέτυχε. Αλλά αυτές οι εξηγήσεις παραμένουν ωμές και κάποτε αντιφάσκουν η μία με την άλλη. Έστω, όμως, κι αν μας ενοχλούν οι θεωρίες, υπάρχουν τα έργα που πείθουν.

Τα έργα του έχουν μια περιορισμένη θεματολογία και κύριο άξονα τις νεκρές φύσεις, τα τοπία και τις προσωπογραφίες.

Η επίδραση του στους μεταγενέστερους καλλιτέχνες ήταν πολύ μεγάλη και θεωρείται ο πατέρας της μοντέρνας τέχνης.

Πέθανε στις 22 Οκτωβρίου του 1906 από πνευμονία.

ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΩΝ ΕΟΕ

ΣΟΦΙΑ ΜΑΓΟΥΛΙΩΤΗ

Γράψε απάντηση

Γράψε ο σχολιό σου
Γράψε το όνομά σου

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.