Έκει που άρχιζει ο Αλιάκμονας ξεκίνησε το ταξίδι μας για να συναντήσουμε στην πορεία τα Γραμμοχώρια, το Λιβαδοτόπι, το Μονόπυλο, το Γλυκονέρι, το Γιαννοχώρι, τον Τρίλοφο, τις Αρρένες και την Καλή βρύση.

_FIL1524

Ένα σύνολο από ξεχασμένα χωριά, δίπλα στα ελληνοαλβανικά σύνορα, τα περισσότερα από αυτά έρημα από κατοίκους και ο στρατός στο τέλος του εμφυλίου φρόντισε να σβήσει και τα σπίτια, και τα σχολεία, και ότι έβρισκε στο πέρασμα του, πέρα από τις εκκλησίες. Έβαλε μπάρες στους δρόμους και εξαφάνισε τα μονοπάτια που οδηγούσαν προς τα εκεί. Ήταν τόσο μεγάλο το μίσος, που μέχρι το 1989 αποτελούσαν απαγορευμένη ζώνη.

_FIL1669

Η φύση καταπράσινη, τα δάση παντού γύρω σου να κάνουν σκιά, τα νερά από τις πηγές τόσο καθαρά που καθρεφτίζεται το πρόσωπο σου. Ένας τόπος τόσο όμορφος, τόσο μαγευτικός, που δεν συναντάς συχνά, είναι όμως ένας τόπος που στα χώματά του θάφτηκαν αμέτρητοι άνθρωποι.

Το Γλυκονέρι έρημο, το Λιβαδοτόπι έρημο, το Μονόπυλο έχει μια οικογένεια, ο Τρίλοφος δύο, το Γιαννοχώρι έρημο. Η άρνηση να αντιμετωπίσει κανείς με ειλικρίνεια τη σκοτεινή πλευρά της ιστορίας, στο όνομα της «εθνικής συνοχής» και της «επούλωσης των πληγών», είναι δύσκολο να επιτευχθεί.

Την μνήμη των χωριών όπου πέρασαν τα παιδικά τους χρόνια προσπάθησαν να αναστήσουν οι κάτοικοι, παιδιά τότε, που το 1948 πέρασαν στην Αλβανία με την βοήθεια του δημοκρατικού στρατού, ως πολιτικοί πρόσφυγες για να σωθούν από την αγριότητα του εμφυλίου. Το «προσωρινό», όπως θεωρούσαν, αυτό ταξίδι κράτησε τελικά χρόνια μιας και η επιστροφή στην Ελλάδα επετράπη δειλά μετά το 1978 και κυρίως μετά το 1981.

_FIL2108

Η επιστροφή έγινε, αλλά τα χαλάσματα έμειναν. Οι άνθρωποι γύρισαν αλλά στις αποσκευές τους υπάρχει ακόμα το γιατί. Γιατί δύο αδέρφια να έχουν τόσο μίσος ο ένας για τον άλλο. Η ομορφιά του τόπου σε κάνει να αφήνεις στην άκρη τις άσχημες σκέψεις, δεν τις ξεχνάς απλά ξεχνιέσαι.

Φωτογραφίες για τον ΕΟΕ, Στέλιος Φιλίππου

Υπεύθυνη Τομέα Περιηγήσεων

Γλυκερία Παπαδοπούλου

Leave a Reply