Πολλοί κριτικοί και μελετητές του Καβάφη κατέληξαν ,δυστυχώς, και εσφαλμένα στο να αποδίδουν και μελετούν όλα τα ποιήματα του βάση της ομοφυλοφιλίας του και του ψυχολογικού πλέγματος της απομόνωσης και της απόκρυψης ,που αυτή δημιουργεί και δεν διστάζουν ,ακόμα, να τον χαρακτηρίσουν ανώμαλο, διεστραμμένο, νοσηρό και απόλυτα ερωτικό. Εάν όμως, ο Καβάφης δεν ήταν ομοφυλόφιλος, δεν θα ήταν ο Καβάφης.

1neb51a

Το έργο του είναι διαποτισμένο από το ερωτικό του πάθος και τα πάντα μέσα εκεί είναι τοποθετημένα από αυτήν και μόνον την άποψη. Μόνο ερωτικός Καβάφης υπάρχει.  Όλα τα άλλα είναι ποικιλίες του πυκνού αυτού πυρήνα. Η νεώτερη κριτική, χωρίς να αρνείται τον ιδιότυπο ερωτισμό ως ένα βασικό συστατικό της ποίησης του, λυτρώθηκε από την επίμονη προσήλωση στο στοιχείο αυτό και μόνο, και επισήμανε άλλα στοιχεία, εξίσου σημαντικά, της ποίησης του, τη δραματικότητα, τον διδακτισμό, τη σχέση των ποιημάτων με τα ιστορικά περιστατικά της Αιγύπτου και της εκεί ελληνικής παροικίας ,χωρίς να αποφεύγει και πάλι την υπερβολή και την μονομέρεια. Ο κόσμος του είναι πολυμερής, το έργο του πολυεδρικό και πρισματικά πολύπλευρο έτσι , που η προσπάθεια να συλλάβεις το νόημα του από μια μονάχα οπτική γωνία, είναι καταδικασμένη, από τα πριν σε αποτυχία.  Ο ομοφυλόφιλος έρωτας είναι άγονος και έτσι εξηγείται γιατί ο Καβάφης επιμένει στην πορεία και όχι στο αποτέλεσμα, στην απώλεια και όχι στη σταθερότητα. Ο ρόλος του αναγνώστη δεν είναι απλώς δεκτικός, ή αποκρυπτογραφικός, αλλά βασίζεται στη βιωματική μέθεξη, καθώς η ποίηση του Καβάφη προβάλλει τη διαθεσιμότητά της ως πεδίο ταύτισης και αυτογνωσίας στον αναγνώστη. Το θέμα του ερωτισμού του ήταν θέμα απαγορευμένο και οι άντρες αναγνώστες του στην Ελλάδα αρνούνταν να τον διαβάζουν θεωρώντας μίασμα την επαφή με τα ποιήματα του. Άντρες, που αργότερα λάτρεψαν και αποθέωσαν τα ποιήματα του, την μελαγχολία τους, τα διδάγματα τους .

ίδρυμα-θεοχαράκη-καβαφης

Γύρω στα 1900, ο Καβάφης έχει δημιουργήσει την ποιητική του, έχει διαμορφώσει τη δική του εντελώς ιδιότυπη και ανεπανάληπτη έκφραση βαθαίνοντας εσωτερικά και πλουτίζοντας συνεχώς με πλούτο θεματικό τα ποιήματα του, αφού τα περάσει πρώτα από εξονυχιστικά διεργασία στο εργαστήρι του.  Η ιδιοτυπία του Καβάφη εκδηλώνεται και στον τρόπο με τον οποίο κυκλοφορούσε τα ποιήματα του, σε μικρά φυλλάδια που τα συναπάρτιζε κάθε φορά μόνος του σε συλλογές, άλλα με κατάληξη απλά  χρονολογική άλλα με κάποια θεματική. Στην ποιητική του τίποτα δεν είναι τυχαίο, τα ποιήματα του τα προσέχει και τα λεπτουργεί ως την τελευταία λεπτομέρεια. Όλα υπηρετούν την τέχνη της ποιήσεως ακόμα και η τυπογραφική εμφάνιση. Τα αναγνωρισμένα ποιήματα του Καβάφη είναι 154 και φαίνεται πως και ο ίδιος ο καβάφης έβλεπε τα ποιήματα του να χωρίζονται σε 3 διαφορετικές κατηγορίες στα ιστορικά, φιλοσοφικά και στα ηδονικά ή αλλιώς αισθησιακά.  Τα καθαρά ηδονικά ποιήματα δεν είναι πολλά και αρχίζουν να παρουσιάζονται πιο απερίφραστα σε εποχή αρκετά προχωρημένη. Αλλά και στα ιστορικά του ποιήματα κυριαρχεί η μορφή του νεαρού έφηβου, ίνδαλμα ερωτικό, αλλά και η ανάμνηση η αναπόληση μέσα στην μοναχική κάμαρα. Συχνά το μοτίβο τέχνη και το μοτίβο έρωτας μπλέκονται στα ποιήματα του και μετουσιώνουν τα αισθήματα.

cavafy5

Η ποίηση του δεν βρήκε αμέσως την απήχηση της. Με καταπληκτική διαίσθηση πρώτος την επισήμανε πολύ νωρίς ο Γρηγόρης Ξενόπουλος με ένα άρθρο του το 1903. Αλλά η Αθήνα γενικά τον αγνοεί και τον αποστέργει. Μετά το 1920 τον ανακαλύπτουν οι νέοι της γενιάς εκείνης. Ο Τέλλος Άγρας κάνει μια διάλεξη γι’αυτόν το 1921, το ίδιο και ο Άλκης Θρύλος το 1924. Τα τελευταία 10 χρόνια της ζωής του η ποίηση του διαβάζεται, συζητιέται και σχολιάζεται χωρίς να λείπει φυσικά και η αρνητική κριτική. Η επίδραση του στους νεότερους υπήρξε και υπάρχει σημαντική ακόμα και σήμερα και κατάφερε τα ποιήματα του να περάσουν αναλλοίωτα στο πέρασμα των χρόνων περνώντας πάντα διαχρονικά και κατά βάση διδακτικά μηνύματα στους αποδέκτες τους.

Υπεύθηνη εκδοτικού οίκου Σκέψις ΕΟΕ

Τάνια Αλεξίου

Γράψε απάντηση

Γράψε ο σχολιό σου
Γράψε το όνομά σου

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.