Ο θάνατος φαίνεται ότι αποτελεί το βασικότερο ανθρώπινο πρόβλημα λόγω του γεγονότος ότι αυτός είναι η πηγή πολλών και κρίσιμων προβλημάτων. Ο άνθρωπος όμως, μέσα στα χρόνια, δεν παρέμεινε αδρανής μπροστά στο θάνατο, αντίθετα προσπάθησε να τον πολεμήσει και να τον απωθήσει, ή να τον ερμηνεύσει και να τον νοηματοδοτήσει. Σε πρωτόγονους λαούς καλλιεργήθηκε η πίστη ότι ο θάνατος αποτελεί μετάβαση σε κάποια άλλη μορφή ζωής, που παριστάνεται συνήθως με σύμβολα και εικόνες της επίγειας ζωής.

Στην αρχαία ελληνική μυθολογία ο θάνατος παρουσιάζεται ως δίδυμος αδερφός του ύπνου, ενώ στην πλατωνική φιλοσοφία το σώμα χαρακτηρίζεται ως σήμα, δηλαδή ως τάφος ή δεσμωτήριο της ψυχής, απ’ όπου λυτρώνεται αυτή με το θάνατο. Οι Στωικοί, που δέχονταν ότι στον κόσμο επικρατεί απόλυτη τάξη και ότι οι κοσμικοί κύκλοι επαναλαμβάνονται ακατάπαυστα, απαιτούσαν απόλυτη υποταγή στη μοίρα και παραμέριζαν το πρόβλημα του θανάτου.  Στην πλειονότητά τους, οι θρησκείες, είδαν το θάνατο αρνητικά. Αυτό φαίνεται π.χ. από το γεγονός ότι στην αρχική κατάσταση του κόσμου, όπως αυτή παρουσιάζεται στους διάφορους κοσμογονικούς μύθους, δε συμπεριλαμβάνεται ο θάνατος. Αυτός έρχεται πάντα μετά. Φαίνεται ακόμη π.χ. από το γεγονός ότι καμιά θρησκεία, ξεκινώντας από την αρχαιότερη γνωστή, της παλαιολιθικής εποχής, δε δέχεται το θάνατο σαν μια τελική κατάσταση. Τον βλέπουν συνήθως σαν μια μεταβατική κατάσταση μεταξύ αυτής και μιας άλλης ζωής ή μιας επανόδου σ’ αυτήν τη ζωή. Η πολύμορφη πίστη στην αθανασία κάποιου στοιχείου της ύπαρξης του ανθρώπου, όπως π.χ. της ψυχής, αποτελεί μια από τις πρώτες γνωστές πεποιθήσεις του ανθρώπινου είδους. Ακόμη και θρησκείες που φαίνεται ότι αξιολογούν το θάνατο θετικά, θεωρώντας τον π.χ. ως το μέσον εισόδου σε μια καλύτερη ζωή, στην πραγματικότητα τον αξιολογούν θετικά ακριβώς ως τέτοιο μέσον και όχι καθ’ εαυτόν. Σε θρησκείες όπως ο Ινδουισμός, όπου ο θάνατος είναι μια κατάσταση που επανέρχεται συνεχώς μεταξύ δύο αναγεννήσεων σε διάφορες μορφές ύπαρξης, είναι και πάλι μια από τις σκιερότερες πλευρές της γενικά αρνητικής εικόνας της ύπαρξης. Αν οι θρησκείες βλέπουν το θάνατο αρνητικά και τη ζωή θετικά, ακόμη βαθύτερα βλέπουν το θάνατο ως αποτέλεσμα του κακού και τη ζωή ως αποτέλεσμα του καλού. Σε όλους τους κοσμογονικούς μύθους ο θάνατος εισέρχεται στον κόσμο μετά την είσοδο του κακού στον κόσμο. Αυτό επιφέρει την καταστροφή της αρχικής καλής κατάστασης και το θάνατο ως το χειρότερο αποτέλεσμά του.

Thanatos

Έτσι, για το Χριστιανισμό:  Ο θάνατος στις εξελιγμένες  χριστιανικές κοινωνίες είναι λέξη ταμπού. Το θάνατο ενός ατόμου ακολουθεί πολυήμερος θρήνος και μαύρη ενδυμασία, ενώ τα Ευαγγέλια αναφέρονται σε αυτόν ως κάτι το φοβερό. Ωστόσο, οι πατέρες της Εκκλησίας φρόντισαν να δώσουν ελπίδα στους ακόλουθους του Ιησού Χρίστου, προσφέροντάς τους τη Δευτέρα Παρουσία. Τη μέρα δηλαδή που ο Θεός μέσω του Υιού του θα έλθει ξανά στη γη, ανασταίνοντας όλους τους νεκρούς και ενώνοντας ξανά τα σώματά τους με την περιπλανώμενη ψυχή τους. Όμως, η αιωνιότητα είναι προνόμιο μόνο όσων έζησαν ευλαβικά και με πίστη στον Κύριο. Οι υπόλοιποι θα βιώσουν την «ανάσταση της κρίσεως».

_290x290
Για τον Ινδουισμό, την τρίτη μεγαλύτερη θρησκεία σε αριθμό, αν και μοιάζει με το χριστιανισμό στο γεγονός ότι παρομοιάζει το σώμα με προσωρινή κατοικία της ψυχής, εν τούτοις προχωρεί ένα βήμα παραπέρα, μιλώντας για μετενσάρκωση. Οι Ινδουιστές βλέπουν το θάνατο ως μέρος του φυσικού κύκλου της ζωής. Ο θάνατος του σώματος δε θεωρείται τελεσίδικος, αφού η ψυχή μετενσαρκώνεται και επιστρέφει ξανά στη γη, μέσω ενός άλλου σώματος. Ο κύκλος αυτός της ζωής επαναλαμβάνεται, μέχρι η ψυχή να φτάσει τελικά σε Νιρβάνα. Το νεκρό σώμα αποτεφρώνεται στα νερά του ιερού Γάγγη σε αυστηρά χρονοδιαγράμματα και με απόλυτη ακρίβεια, έτσι ώστε η μεταφορά της ψυχής από σώμα σε σώμα να γίνει χωρίς καθυστέρηση.

Buddhism_Soutra
Για το Βουδισμό, πολύπλοκη μοιάζει η θεωρία του Βούδα γύρω από το θάνατο, αν και αυτή πιστεύει στη μεταθανάτια ζωή, έχοντας ως βάση την έννοια της συνέχειας. Η ζωή συνεχίζεται ασταμάτητα και ο θάνατος είναι απλά μία στάση μεταξύ των ζωών. Είναι κάτι σαν βαθύς ύπνος, όπου ο νεκρός ξυπνά μετά από 3,5 μέρες και συνειδητοποιεί προς δυσάρεστη έκπληξή του ότι έχει πεθάνει. Μέσα σε 49 ημέρες έρχεται η αναγέννηση και ένας καινούριος κύκλος ζωής ξεκινά, κατά τη διάρκεια του οποίου ο ζωντανός βιώνει το κάρμα, το αποτέλεσμα δηλαδή των θετικών ή κακών πράξεων που έκανε στην προηγουμένη του ζωή.

Intro1-602x368
Για το Ζωροαστρισμό, μία από τις αρχαιότερες θρησκείες, που όπως φαίνεται επηρέασε άμεσα το χριστιανισμό, τον ιουδαϊσμό και τον ισλαμισμό, αφού μίλησε πρώτος για κόλαση και παράδεισο και για ένα σωτήρα που θα έλθει στη γη για να αναστήσει τους νεκρούς και να τους χαρίσει την αιώνια ζωή. Οι ζωροαστριστές θεωρούν τη φωτιά και τη γη ιερά, γι’ αυτό και δε θάβουν, ούτε καίνε τους νεκρούς, επειδή θεωρούν ότι ο θάνατος είναι έργο του κακού θεού Ahriman. Αντ’ αυτού, οι νεκροί μεταφέρονται στους πύργους Ντάκχμα, γνωστοί ως «Πύργοι της Σιωπής», όπου τα σώματά τους κατασπαράζονται από γύπες. Έτσι, απελευθερώνεται η ψυχή από το κακό, η οποία περιμένει την ημέρα της κρίσεως.

1395605-193174055

Για τον ΕΟΕ

Νάνσυ Γρηγοράκη Θεολόγος

Γράψε απάντηση

Γράψε ο σχολιό σου
Γράψε το όνομά σου

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.