ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΑΛΛΑΤΙΝΗ

 

Η οικογένεια Αλλατίνη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την νεότερη ιστορία της Θεσσαλονίκης. Μια ιστορία πλούσια σε χρώματα, αρώματα, μύθους, έθνη και ανθρώπους που στο πέρασμα των αιώνων μεγαλούργησαν και αποτέλεσαν τον ιστορικό της πυρήνα.

Οι απόγονοι της φημισμένης οικογένειας είναι σήμερα η οικογένεια Ντασώ η οποία ταυτίζεται με την ομώνυμη αεροναυπηγική βιομηχανία, τον γαλλικό αερομεταφορέα Air France, την εταιρεία αεροσκαφών General Aeronautique Marcel Dassault, αλλά και την εφημερίδα «Φιγκαρό», της οποίας είναι ιδιοκτήτρια. Όπως είναι εύκολα αντιληπτό η οικογενειακή παράδοση που θέλει τα μέλη της οικογένειας να μεγαλουργούν και να κατέχουν σημαντικές θέσεις σε κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο συνεχίζετε.

Η μυθική αυτή οικογένεια έχει ρίζες από την Εβραϊκή Κοινότητα της Θεσσαλονίκης. Ο Γάλλος κροίσος Σερζ Ντασώ, γερουσιαστής του κεντροδεξιού κόμματος Ένωση για ένα Λαϊκό Κίνημα και πρώην δήμαρχος του Κορμπέιγ Εσόν, είναι απόγονος της οικογένειας Αλλατίνη και συγκεκριμένα της Νοεμί Αλλατίνη που γεννήθηκε στην Θεσσαλονίκη το 1860 και πέθανε στο Παρίσι το 1928. Κόρη του Δαρείου Αλλατίνη, ενός εκ των ιδρυτών της επιχειρηματικής οικογένειας.

Η οικογένεια Αλλατίνη συνέβαλε στην αναμόρφωση της σύγχρονης Θεσσαλονίκης, μιας πόλης όπου για έναν αιώνα μεγαλούργησε η οικογένεια Αλλατίνη. Η Θεσσαλονίκη ήταν το κύριο λιμάνι της βαλκανικής όπου υπήρχε ισχυρή η κοινότητα Σεφαραδιτών (εβραίων ισπανικής καταγωγής). Η οικογένεια Αλλατίνη  άφησε εντυπωσιακά οικοδομήματα στην πόλη για να θυμίζουν το κοσμοπολίτικο παρελθόν της.

Η βίλλα Αλλατίνη, η εξοχική κατοικία της οικογένειας βρίσκετε στην άλλοτε περιοχή των «Εξοχών». Εκεί στα ανατολικά και έξω από τα τείχη της παλιάς Θεσσαλονίκης, από τα τέλη του 19ου αιώνα πλούσιοι Θεσσαλονικείς άρχισαν να κτίζουν εντυπωσιακά νεοκλασικά αρχοντικά, τους επονομαζόμενους «Πύργους». Ο κεντρικός οδικός άξονας ονομαζόταν οδός «Πύργων» ή «Εξοχών» η σημερινή Βασιλίσσης Όλγας. Έναν τέτοιο «Πύργο» είχε και η οικογένεια Αλλατίνη  που αποτέλεσε την κατοικία όπου έζησε η γιαγιά Νοεμί (1895-1907). Σήμερα στεγάζει την Κεντρική Περιφέρεια Μακεδονίας. Εκτός όμως από κατοικία της γιαγιάς Νεομί αποτέλεσε από το 1909 έως το 1912, κατοικία και φυλακή του σουλτάνου Αβδούλ Χαμίτ του β΄, που εκθρονίστηκε από τους Νεότουρκους. Το 1926 στέγασε το τότε νεοϊδρυμένο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης, ενώ στον πόλεμο του 40-41 αποτέλεσε νοσοκομείο Η βίλα Αλλατίνη είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά οικοδομήματα της παλιάς Θεσσαλονίκης, που διασώζεται μέχρι σήμερα. Το ίδιο το κτήριο μπορεί άνετα να ενταχθεί στα μνημεία της πόλης ακριβώς γιατί συνδέεται τόσο έντονα με το λαμπρό παρελθόν της που πλέον μοιάζει εντελώς μακρινό.

Το βιομηχανικό συγκρότημα του Μύλου στην οδό Ανθέων, έργο του Βιταλιάνο Ποζέλι, η ομώνυμη κεραμοποιεία, η τράπεζα στην πλατεία Χρηματιστηρίου στην σημερινή στοά Μαλακοπής, η πρώτη έπαυλη των Αλλατίνη στον Φραγκομαχαλά, αποτελούν αδιάψευστους μάρτυρες της παρουσίας Αλλατίνη, μοναδικά μνημεία της βιομηχανικής και αρχιτεκτονικής της πόλης. Παρά τα σημάδια που άφησε επάνω τους ο χρόνος κουβαλούν ακόμη την περιπέτεια, τον μύθο, τα μυστικά της οικογένειας.

Ας δούμε όμως ποια ήταν η πορεία της οικογένειας στην επιχειρηματική δραστηριότητα της Θεσσαλονίκης. Η επωνυμία «Αλλατίνη» είναι ίσως η παλαιότερη επιχειρηματική «φίρμα» στον ελλαδικό χώρο. Η αφετηρία της χάνεται κάπου στην Ισπανία και η διαδρομή της περιδιαβαίνει τρεις αιώνες ιστορίας. Η εμφάνιση της προηγείται περίπου έναν αιώνα της ελληνικής επανάστασης και της σύστασης του ελληνικού κράτους. Και η λειτουργία της είναι ταυτισμένη με την ιστορική εξέλιξη της Θεσσαλονίκης, μια πόλης που για αιώνες υπήρξε ξεχωριστό κόσμημα πολυεθνικότητας και σημείο οικονομικής αναφοράς της βαλκανικής χερσονήσου.

 

Η οικογένεια Αλλατίνη, σύμφωνα με τις υπάρχουσες μαρτυρίες, ήταν Εβραίοι ισπανικής καταγωγής, που ήρθαν στην Θεσσαλονίκη από της Φλωρεντία της Ιταλίας το 1715, στην εποχή που ακόμη άκμαζε η Οθωμανική Αυτοκρατορία. Κατά την διάρκεια εκατό χρόνων οι Αλλατίνη κατόρθωσαν να αναπτύξουν σημαντικές οικονομικές δραστηριότητες και στις αρχές του 19ου αιώνα ασχολούνταν με το εμπόριο δημητριακών και αλεύρων. Ενώ στις βασικές δραστηριότητες τους ήταν και το εμπόριο των σιτηρών, του καπνού και των μεταλλευμάτων. Ένα αιώνα μετά την έλευση τους στην τουρκοκρατούμενη, αλλά Θεσσαλονίκη, η οικογένεια Αλλατίνη αποφασίζει να επεκτείνει τις δραστηριότητες της και στον τομέα της παραγωγής. Έτσι, το 1836 δημιουργεί  με πρωτοβουλία του επικεφαλή των εμπορικών δραστηριοτήτων της του φλωρεντινού γιατρού Μωυσή Αλλατίνη, τον πρώτο κυλινδρόμυλο. Μετά τον θάνατο του η εταιρία του, που κληρονομήθηκε από τα παιδιά του , ονομάστηκε «Αδελφοί Αλλατίνη (Fratelli Allatini)». Στα μέσα του 19ου αιώνα, αποπερατώθηκε η κατασκευή του αλευρόμυλου Αλλατίνη στην οδό Ανθέων. Είναι γνωστό άλλωστε ότι ο κλάδος της αλευροβιομηχανίας ταυτίζετε με την οικονομική εξέλιξη του ελλαδικού χώρου.

Το 1848 η οικογένεια δημιουργεί το κεραμοποιείο. Οι πηγές αναφέρουν χαρακτηριστικά: «Στην Θεσσαλονίκη τον ηγετικό ρόλο στην βιομηχανία κατέχει η πασίγνωστη οικογένεια Αλλατίνη… Η ραχοκοκαλιά των επιχειρήσεων του συγκροτήματος Αλλατίνη ήταν η εξαγωγή εγχώριων γεωργικών προϊόντων. Σημαντική ήταν η επιχείρηση σιτηρών, που υπήρξε η καθαυτών βιομηχανική επιχείρηση της Θεσσαλονίκης και που μάλιστα οδήγησε μετά από 50 χρόνια την ίδρυση του ατμόμυλου Αλλατίνη. Επίσης, το 1880, με βάση ένα μικρό κεραμοποιείο, ιδρύθηκε το μεγάλο εργοστάσιο κεραμοποιίας Αλλατίνη. Ενώ στην συνέχεια οι Αλλατίνη επιδίδονται ιδιαίτερα σε εξορυκτικές επιχειρήσεις». (Α. Δάγκας «Συμβολή στην έρευνα για την οικονομική και κοινωνική εξέλιξη της Θεσσαλονίκης: Οικονομική δομή και κοινωνικός καταμερισμός εργασίας, 1912-40».)

Το 1897 ο μύλος και η κεραμοποιία από προσωπικές επιχειρήσεις ενσωματώνονται στην Societe Anonyme Ottomane Industrielle et Commercialle de Salonique. Το μετοχικό κεφάλαιο της είναι 3 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα και είναι μία από της ελάχιστες ανώνυμες εταιρίες της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Η επιχειρηματική δραστηριότητα της οικογένειας δεν περιορίζετε μόνο στην Θεσσαλονίκη, αντιθέτως, εκτείνετε σε όλα τα εμπορικά κέντρα της εποχής και σε διάφορους άλλους κλάδους. Με βάση τα πρακτικά του διοικητικού συμβουλίου προκύπτει ότι δραστηριοποιούνταν στην Κωνσταντινούπολη, στη Μασσαλία, στο Παρίσι και στην Βιέννη. Η παρακολούθηση όλων αυτών των δραστηριοτήτων από τα μέλη της οικογένειας γινόταν «κυκλικά» , ανά εξάμηνο δηλαδή άλλαζε ο υπεύθυνος σε κάθε πόλη.

Το 1898, όμως, ο μύλος καταστρέφετε από πυρκαγιά. Το διοικητικό συμβούλιο αποφασίζει την ανοικοδόμηση του, και γι’ αυτό τον λόγο εκδίδει ομολογιακό δάνειο στο Χρηματιστήριο του Παρισιού. Το κόστος του νέου μύλου ανήλθε στα 2, 74 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα και επαναλειτούργησε το 1900. Έως και το 1913 όταν ξεκινούν οι βαλκανικοί πόλεμοι, η οικογένεια Αλλατίνη κατέχει στην πόλη της Θεσσαλονίκης τα πρωτεία. Μετά αρχίζει να εκποιεί την περιουσία της και επιστρέφει στο Λιβόρνο και σταδιακά επέρχεται η κάμψη της περίφημης φίρμας.

Η επιχείρηση Αλλατίνη αλλάζει χέρια και διοίκηση, στην ουσία παύει να έχει σχέση πλέον με την οικογένεια Αλλατίνη, χωρίς όμως να αλλάζει όνομα και συνεχίζει τις δραστηριότητες της. Ο μύλος Αλλατίνη συνεχίζει την λειτουργία του μέχρι την δεκαετία του ’80. Οι εποχές όμως, αλλάζουν, ο ανταγωνισμός αυξάνετε και αναπόφευκτα χάνει την παλιά της αίγλη χωρίς όμως να έχει σταματήσει μέχρι και σήμερα να δίνει το παρόν στον τομέα των διατροφικών προϊόντων.

Στο Ιστορικό Κέντρο Θεσσαλονίκης μπορεί κανείς να αναζητήσει και να βρει περισσότερες πληροφορίες για την περίφημη οικογένεια.

 

ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΩΝ ΕΟΕ

ΣΟΦΙΑ ΜΑΓΟΥΛΙΩΤΗ

Γράψε απάντηση

Γράψε ο σχολιό σου
Γράψε το όνομά σου