ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΧΑΡΙΣΗ

 

Οι αδελφοί Θεαγένης και Δημήτριος Χαρίση με τους οποίους θα ασχοληθούμε σήμερα ήταν από τους πιο σημαντικούς ευεργέτες της Θεσσαλονίκης του 19ου αιώνα, σε μια εποχή που οι ανάγκες της πόλης ήταν μεγάλες και πολλές και που το ίδιο το Οθωμανικό κράτος αδυνατούσε να τις ικανοποιήσει.

Ο Δημήτριος Χαρίσης ίδρυσε το «Χαρίσειο Γηροκομείο» και ο αδελφός του Θεαγένης το «Θεαγένειο Νοσοκομείο», τα οποία λειτουργούν μέχρι και σήμερα.

 

Γεώργιος Χαρίσης

Ο πατέρας των αδελφών Θεαγένη και Δημητρίου Χαρίση, ο Γεώργιος καταγόταν από την Κοζάνη. Σπούδασε στο σχολείο της πατρίδας του και έγινε γραμματέας του Ιωάννη Γούτα Καυταντζόγλου ο οποίος υπήρξε μέλος και χρηματοδότης της Φιλικής Εταιρίας. Το 1792 ο Γεώργιος Χαρίσης δεν ήταν ακόμη πλούσιος. Αργότερα παντρεύτηκε την κόρη του εργοδότη του την Αικατερίνη. Χάρη στην γνώση ξένων γλωσσών, το 1707 πέτυχε να γίνει διερμηνέας του ρωσικού προξενείου και να εξασφαλίσει την ευρωπαϊκή προστασία σε μια εποχή που ήταν ιδιαίτερα ταραγμένη. Η συνήθεια του να γίνεται συνδρομητής περιοδικών του εξωτερικού αποδεικνύει ότι ήταν λάτρεις της μόρφωσης.

Το 1820 είχε αποκτήσει την αυστριακή υπηκοότητα και είχε οριστεί ως εκτελεστής της διαθήκης του πεθερού του κάτι που του χάρισε πολλά οικονομικά οφέλη. Το 1821 κατάφερε να αποφύγει την εξόντωση και μετοίκησε με την οικογένεια του στην Μασσαλία της Γαλλίας, εμπορικό λιμάνι της εποχής, όπου δημιούργησε μια επιτυχημένη και επικερδή επιχείρηση την οποία αργότερα θα κληρονομούσαν τα παιδιά του. Οι εμπορικές εξάλλου σχέσεις Μασσαλίας – Θεσσαλονίκης έχουν μια μακρά ιστορία η οποία συνδέεται και με άλλα εμπορικά λιμάνια της Ανατολής όπως είναι η Κωνσταντινούπολη και η Σμύρνη. Αργότερα ο Χαρίσης επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη ως μεγαλοαστός, ενδεικτικά το 1840 διέθετε μεγάλο σπίτι επί της Μητροπόλεως.

Ο Γεώργιος και η Αικατερίνη Χαρίση απέκτησαν έξι παιδιά, την Πουλχερία, τον Ιωάννη, την Μαρία (Μαριόγκα), το Θεαγένη, την Ταρσή και τον Δημήτριο.

 

Θεαγένης Χαρίσης

Γεννήθηκε στην Θεσσαλονίκη μεταξύ του 1806-1810 και ήταν το τέταρτο παιδί από τα έξι της οικογένειας Χαρίση. Παντρεύτηκε την Πολυξένη, κόρη του εμπόρου Βολονάκη, αλλά δεν απέκτησαν κανένα παιδί. Ο θάνατος του ήταν πρόωρος και σχετικά αιφνίδιος. Ο Θεαγένης νόσησε σοβαρά και πήγε στην Βιέννη για να εξεταστεί από τους εκεί γιατρούς. Αυτή η περιπέτεια της υγείας που τον συγκλόνισε  είχε ως αποτέλεσμα να ευαισθητοποιηθεί πάνω στα θέματα υγείας και έτσι να πάρει την απόφαση να ενισχύσει σημαντικότατα τον τομέα αυτόν στη χώρα.

Ως επιχειρηματίας, το 1851 διέθετε κεφάλαιο 250.000 φράγκων. Ασχολήθηκε με τις εξαγωγές δημητριακών, βαμβακιού και μαλλιού στην Τεργέστη, στη Γένοβα και στη Μασσαλία. Επίσης, έστελνε καλαμπόκι στο Λονδίνο το οποίο προοριζόταν για την Ιρλανδία. Μαζί με τον οίκο Παυλίδη είχαν ένα μεταξουργείο, η παραγωγή του οποίου εξαγόταν κι αυτή στο Λονδίνο, στην Βιέννη και κυρίως στη Μασσαλία. Αν λάβουμε υπόψη μας την μόνιμη διαμονή του αδελφού του Δημητρίου Χαρίση στη Μασσαλία, είναι προφανές ότι λειτουργούσε ένα πολύ επιτυχημένο οικογενειακό εμπορικό δίκτυο ανάμεσα τους. Ο εμπορικός οίκος Χαρίση υπήρξε προστατευόμενος της Αυστρίας και απολάμβανε ιδιαίτερων προνομίων.

Παράλληλα όμως, με τις επιχειρηματικές δραστηριότητες, ο Θεαγένης έδειξε σπουδαίο κοινωνικό έργο. Ως έφορος και ταμίας των σχολείων προσέφερε ανεκτίμητες υπηρεσίες, ενώ σπούδασε με δικά του έξοδα πολλούς άπορους μαθητές. Είχε την δύναμη να προωθήσει άξιους νέους και κάλυπτε τις δαπάνες τους για σπουδές στην ιατρική κι αλλού. Διετέλεσε επίσης, μέλος της κοινοτικής επιτροπής για την συγκέντρωση πόρων υπέρ των Εκπαιδευτηρίων και προσφέρθηκε να διαθέτει το ένα τοις χιλίοις του κύκλου εργασιών του υπέρ αυτών.

Αναμφίβολα όμως, το μεγαλύτερο του επίτευγμα ήταν η χρηματοδότηση με 75.000 φράγκα για την ανοικοδόμηση του νοσοκομείου «Ελληνικό» και την προικοδότηση του με άλλα 25.000 φράγκα. Το κτίριο του Ελληνικού Νοσοκομείου βρισκόταν σε άθλια κατάσταση. Το νοσοκομείο βρισκόταν στην συμβολή των οδών Μητροπόλεως και Βογατσικού στο οικόπεδο που καταλαμβάνει σήμερα το μητροπολιτικό μέγαρο. Λειτουργούσε εκεί από τον 17ο αιώνα. Με το εν λόγω κληροδότημα ανοικοδομήθηκε το κτίριο, κάηκε όμως αργότερα στην πυρκαγιά του 1890.

Ο Θεαγένης επανίδρυσε το Νοσοκομείο με διαθήκη.

 

Δημήτριος Χαρίσης

Ο Δημήτριος Χαρίσης ήταν το μικρότερο παιδί της οικογένειας Χαρίση και όπως αναγράφετε στον τάφο του που διασώζεται στα κοιμητήρια της Ευαγγελίστριας στη Θεσσαλονίκη, ο Δημήτριος Χαρίσης «εγεννήθη εν Θεσσαλονίκη κατά Μάιον 1814, απέθανε εν Μασσαλία 1 Οκτωβρίου 1887». Ο Δημήτριος Χαρίσης επειδή δεν παντρεύτηκε ποτέ διατήρησε μέσα του το αίσθημα του μικρού παιδιού που ζητάει διακαώς τους γονείς του. Γι’ αυτό στην διαθήκη του παρακαλεί τους εκτελεστές του να μεταφέρουν την σωρό του στη Θεσσαλονίκη και να την αποθέσουν στον ίδιο τάφο των γονέων του.

Σε ηλικία μόλις 7 ετών ο μικρός Δημήτριος ακολούθησε την οικογένεια του στη Μασσαλία και επέστρεψε στην Θεσσαλονίκη το 1832 στα 18 του χρόνια. Αργότερα όμως, βρέθηκε και πάλι στην Μασσαλία όπου ανέλαβε τον εμπορικό οίκο Χαρίση.

Σύμφωνα με πηγές, ο Δημήτριος παρουσιάζετε ως ένας άνθρωπος ευγενικός, πρόσωπο με εκτίμηση, εμπιστοσύνη και σεβασμό στην Εκκλησία.

Με τη διαθήκη του ίδρυσε γηροκομείο στη Θεσσαλονίκη, με τον όρο να ανεγερθεί στο οικόπεδο της παλαιάς οικίας του. Το οικογενειακό κτήριο που στέγαζε ως το 1890 το βρετανικό προξενείο, είχε καεί στην ίδια χρονιά. Βρισκόταν ανάμεσα στις σημερινές οδούς Μητροπόλεως- Λασσάνη- Προξένου Κορομηλά- Μητροπολίτου Ιωσήφ.

Η ίδρυση του Χαρίσειου Γηροκομείου γέμισε ένα κενό στο φιλανθρωπικό έργο της Θεσσαλονίκης. Στην περίοδο που αναφερόμαστε, δεν υπήρχαν συντάξεις. Από την στιγμή που οι άνθρωποι αδυνατούσαν να εργαστούν και δεν διέθεταν κάποιο άλλο εισόδημα, η ζωή τους γινόταν προβληματική. Ας σημειωθεί ότι την ίδια περίοδο σκεπτόταν και προγραμμάτιζε την ίδρυση γηροκομείου ο άλλος μεγάλος ευεργέτης της Θεσσαλονίκης, ο Ιωάννης Παπάφης.

Από το 1968 το Χαρίσειο Γηροκομείο λειτουργεί στη Μαλακοπή Θεσσαλονίκης στις παρυφές του Κέδρινου Λόφου και περιλαμβάνει περίπου 200 άπορους υπερήλικες. Εκτός όμως, από τους εσωτερικούς τροφίμους, το Χαρίσειο προσφέρει επί καθημερινής βάσης τροφή και φροντίδα σε τουλάχιστον άλλους 50 γέροντες.

 

 

ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΩΝ ΕΟΕ

ΣΟΦΙΑ ΜΑΓΟΥΛΙΩΤΗ

Γράψε απάντηση

Γράψε ο σχολιό σου
Γράψε το όνομά σου

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.