Τα νεφελώματα είναι ίσως ότι πιο όμορφο υπάρχει στον ουρανό και έχει να επιδείξει η σύγχρονη αστροπαρατήρηση και αστρονομία. Μοιάζουν με έργα τέχνης και είναι διακριτά από τα αστέρια. Καλύπτουν περιοχές από λίγες δεκάδες έως χιλιάδες έτη φωτός και στα ερασιτεχνικά τηλεσκόπια φαίνονται ως μικρές θολές κηλίδες. Λογικό είναι λοιπόν το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble, το Chandra κτλ να έχουν στρέψει την προσοχή τους στα νεφελώματα προσφέροντας στην ανθρωπότητα εντυπωσιακές εικόνες που σε γεμίζουν δέος.

Τι είναι όμως το νεφέλωμα; Πως ορίζεται και τι προσφέρει στη μηχανή του απείρου σύμπαντος; Η λέξη νεφέλωμα προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη «Νεφέλη» (Νέφος) και ορίζεται ως ένα διαστρικό σύννεφο σκόνης, υδρογόνου, ηλίου και άλλων ιονισμένων αερίων. Αρχικά, νεφέλωμα ήταν ένα όνομα για κάθε αστρονομικό αντικείμενο διάχυτου και χαμηλής έντασης φωτός, συμπεριλαμβανομένων των γαλαξιών πέρα από το Γαλαξία μας. Ο γαλαξίας της Ανδρομέδας, για παράδειγμα, ονομαζόταν «το Νεφέλωμα της Ανδρομέδας» (και οι σπειροειδής γαλαξίες σε γενικές γραμμές «σπειροειδή  νεφελώματα») πριν να επιβεβαιωθεί η αληθινή φύση των γαλαξιών στις αρχές του 20ού αιώνα από τον Έντγουιν Χάμπλ και άλλους.

Τα νεφελώματα είναι χώρος γέννησης άστρων. Οι κλασσικοί τύποι νεφελωμάτων είναι οι εξής:

  • το διάχυτο νεφέλωμα (νεφέλωμα ανάκλασης, νεφέλωμα εκπομπής και σκοτεινό νεφέλωμα), η ευρύτερη κατηγορία νεφελωμάτων. Επίσης λέγεται και περιοχή ΗΙΙ, δηλαδή περιοχή με ιονισμένο υδρογόνο.
  • το πλανητικό νεφέλωμα, είναι το νεφελώμα που δημιουργείται καθώς άστρο μικρής μάζας αποβάλλει τα εξωτερικά τοιχώματά του και μετατρέπεται σε λευκό νάνο. Στην πραγματικότητα είναι και αυτά περιοχές ΗΙΙ, αλλά είναι πιο πυκνές και πιο συμπυκνωμένες από τα διάχυτα νεφελώματα.
  • το κατάλοιπο υπερκαινοφανή, το οποίο δημιουργείται μετά από ένα υπερκαινοφανή αστέρα (σουπερνόβα). Αποτελεί ιδιαίτερο τύπο νεφελώματος.

Ας δούμε με εικόνα μερικές απ’ τις εντυπωσιακότερες φωτογραφίες των διαστημικών τηλεσκοπίων:

 

 

Νεφέλωμα "Η κεφαλή του Ίππου"
Νεφέλωμα «Η κεφαλή του Ίππου»

 

Νεφέλωμα "Η κεφαλή του Ίππου" από κοντά
Νεφέλωμα «Η κεφαλή του Ίππου» από κοντά
Νεφέλωμα "carina"
Νεφέλωμα «carina»
Νεφέλωμα "Αετός"
Νεφέλωμα «Αετός»
Νεφέλωμα "Τροπίς"
Νεφέλωμα «Τροπίς»
Νεφέλωμα "Πεταλούδα"
Νεφέλωμα «Πεταλούδα»
Το νεφέλωμα της "Καρδιάς"
Το νεφέλωμα της «Καρδιάς»
Το νεφέλωμα του "Μάγου"
Το νεφέλωμα του «Μάγου»
Νεφέλωμα "Η προβοσκίδα του Ελέφαντα"
Νεφέλωμα «Η προβοσκίδα του Ελέφαντα»
Νεφέλωμα "το μάτι της Γάτας"
Νεφέλωμα «το μάτι της Γάτας»
Νεφέλωμα "Rossete"
Νεφέλωμα «Rossete»

 

Υπεύθυνος Τομέα Διαστήματος και Τεχνολογίας: Κωνσταντίνος Καμπάκης

Γράψε απάντηση

Γράψε ο σχολιό σου
Γράψε το όνομά σου

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.