WEB TV-ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ
  • ΔΕΣ ΤΟ WEB TV ΜΑΣ

  • ΔΕΣ ΜΑΣ ΣΤΟ ΚΑΝΑΛΙ ΕΓΝΑΤΙΑ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ
  • ΔΕΣ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΑΣ

MEET SANTA CLAUS AROUND THE WORLD

Share Button

Ένα από τα πλέον παγιωμένα έθιμα των Χριστουγέννων ανά τον κόσμο, ακόμη και σε μη χριστιανικές χώρες, είναι ο Άγιος Βασίλης. Πρόκειται για την αγαπημένη χριστουγεννιάτικη φιγούρα των παιδιών, η οποία λειτουργεί ως επιβράβευση για την καλή ή όχι συμπεριφορά τους. Είναι ένας καλοσυνάτος παππούλης, φορά κόκκινη στολή, έχει μακριά λευκή γενειάδα κι ένα έλκηθρο. Ζει στη Λαπωνία και δουλεύουν για εκείνον ξωτικά, τα οποία είναι υπεύθυνα για την κατασκευή των παιχνιδιών που θα μοιράσει κάθε πρώτη του έτους. Η παράδοση και η ιστορία του Αγίου όμως είναι διαφορετική από το μύθο που τον ακολουθεί τα τελευταία έτη κι επίσης ποικίλει από χώρα σε χώρα.
Στην Ελλάδα γιορτάζεται την παραμονή της Πρωτοχρονιάς ο Μέγας Βασίλειος, ο οποίος πέθανε στις 31 Ιανουαρίου 378 και κηδεύτηκε στη 1 Ιανουαρίου 379. Έτσι κάθε πρώτη του έτους οι Χριστιανοί γιορτάζουν τη μνήμη του, ώστε τους φέρει καλοτυχία. Ο Μέγας Βασίλειος, καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του προσέφερε κάθε είδους βοήθεια στους συνανθρώπους του και το όνομά του έγινε συνώνυμο της φιλανθρωπίας.
Το ίδιο ισχύει και για τον Άγιο Νικόλαο, που γιορτάζουν οι Βρετανοί, οι Αμερικανοί και οι Ολλανδοί. Ο Santa Claus είναι ο Άγιος Νικόλαος, που κι εκείνος αφιέρωσε τη ζωή του σε φιλανθρωπίες. Έτσι στο εξωτερικό θεωρήθηκε πως μοιράζει δώρα στα μικρά παιδιά τα Χριστούγεννα, λόγω και της δικής του πρόσφατης εορτής (6 Δεκεμβρίου). Το όνομά του προήλθε από παράφραση του ολλανδικού Sinter Klaas, από τους Ολλανδούς αποίκους στην Αμερική, κι έγινε το γνωστό σε όλους Santa Claus.

aghios-vasilis

Αν και η μορφή του Santa Claus είναι ιδιαιτέρως διαδεδομένη σε όλον τον κόσμο, υπάρχουν κάποιες χώρες που διατηρούν ακόμη τη δική τους παράδοση, όσον αφορά τα δώρα των Χριστουγέννων. Έτσι στη Ρωσία τα δώρα στα παιδιά δεν τα φέρνει ο Άγιος Νικόλαος, αλλά η γριά Μπαμπούσκα. Ο ρωσικός μύθος λέει ότι η γριά Μπαμπούσκα καταδικάστηκε να μοιράζει δώρα σε όλα τα παιδιά καθώς, όταν τη ρώτησαν οι τρεις μάγοι, τους έδωσε λάθος οδηγίες για το δρόμο προς τη Βηθλεέμ. Έτσι κάθε χρόνο πρέπει να προσφέρει δώρα σε όλα τα παιδιά, μήπως κάποιο απ΄ αυτά είναι ο νεογέννητος Ιησούς κι εξιλεωθεί.

 

Αντιστοίχως στην Ιταλία υπάρχει επί χρόνια η παράδοση της Μπεφάνα. Η Μπεφάνα είναι μια άσχημη πλην καλή μάγισσα, η οποία αρνήθηκε να πάει με τους μάγους να προσκυνήσουν το νεογέννητο Χριστό. Οι τύψεις που της προκάλεσε αυτό το γεγονός την κάνει κάθε Θεοφάνεια, να γυρνάει με τη σκούπα της και να μοιράζει δώρα στα παιδιά. Υπάρχει όμως και ο Babbo Natale, που συνιστά τον Άγιο Νικόλαο της χώρας.

10277395_1

Στη Γερμανία γιορτάζουν τον Βάιναχτσμαν, τον άνθρωπο των Χριστουγέννων, ή τον “Χριστούλη”, οι οποίοι φέρνουν τα δώρα. Το έθιμο αυτό ξεκίνησε από τη μεταρρύθμιση του Λούθηρου, με σκοπό ο Χριστός να αποκτήσει μια περισσότερο εορταστική μορφή. Παρ’ όλα αυτά και στη Γερμανία γιορτάζεται ο Ζανκτ Νίκλαους, ο οποίος μοιράζει δώρα την 6η Δεκεμβρίου. Ωστόσο ένα ακόμη έθιμο της Γερμανίας, αλλά και γενικότερα των χωρών των Άλπεων, είναι ο Krampus. Πρόκειται για την αντίθετη ακριβώς μορφή από εκείνη του Άγιου Βασίλη. Είναι εκείνος που τιμωρεί τα παιδιά κατά την περίοδο των Χριστουγέννων. Ο Krampus είναι ένας δαίμονας που βάζει τα κακά παιδιά στο σάκο του και τα μεταφέρει στη φωλιά του. Μαζί του έχει πάντοτε αλυσίδες για να τα δένει και ξύλο σημύδας για να τα χτυπά.

Krampus

Στη Γαλλία τα δώρα μοιράζει ο Pere Noel, ο πατέρας των Χριστουγέννων, την παραμονή των Χριστουγέννων, ενώ στη Νορβηγία ο Julenissen, όπως τον αποκαλούν, αναμένεται με ανυπομονησία. Εκείνος φέρνει δώρα και καλή τύχη στα σπίτια, ενώ τα παιδιά του προσφέρουν κουρκούτι. Στην Ελβετία ο Samichlaus φέρνει δώρα και γλυκά σε όλους.
Στην Ολλανδία ο Sinter Klaas φτάνει περίπου τρεις εβδομάδες πριν τα γενέθλιά του και αναχωρεί από τη χώρα κατά την εορτή του. Στο διάστημα αυτό γυρίζει τη χώρα με το βοηθό του, τον Μαύρο Πητ, και την 5η Δεκεμβρίου δίνει σε όλα τα παιδιά τα δώρα τους. Ύστερα φεύγει από τη χώρα και η αναχώρησή του σηματοδοτεί την έναρξη στολισμού των χριστουγεννιάτικων δέντρων, αφού κανένα δέντρο δε στολίζεται όσο ο Άγιος Νικόλαος βρίσκεται στη χώρα.
Στη Σουηδία, αν και είναι εξίσου εκτεταμένη η χρήση του μύθου του Santa Claus, τα δώρα τα φέρνει ο Jultomen. Πρόκειται για ένα ξωτικό που μένει στη σοφίτα. Στη Βραζιλία υπάρχει ο Papai Noel, δηλαδή ο πατέρας των Χριστουγέννων. Πιστεύεται ότι ζει στη Γροιλανδία και ταξιδεύει από ‘κει για να αφήσει τα δώρα του στα παιδία της Βραζιλίας. Σε αντίθεση με τη γενική πεποίθηση ο Άγιος Βασίλης φορά λεπτή, μεταξένια στολή, για να αντέχει στις υψηλές θερμοκρασίες της χώρας.
Ο Santa Claus όμως υπάρχει ακόμη και σε χώρες που οι Χριστιανοί αποτελούν την μειοψηφία. Για παράδειγμα η γιορτή των Χριστουγέννων υιοθετήθηκε στην Ιαπωνία την εποχή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν η χώρα ήρθε σε επαφή με το δυτικό πολιτισμό. Εντούτοις για τους Ιάπωνες η γιορτή αυτή είναι καθαρά εμπορική κι έχει ως σκοπό την κίνηση των εμπορικών καταστημάτων. Παρά ταύτα και η Ιαπωνία έχει τον Santa της και ακούει στο όνομα Χοτέισο. Ο Χοτέισο είναι εκείνος που κατ’ αυτήν την περίοδο μοιράζει δώρα στα μικρά παιδιά.
Ακολούθως και στην Κίνα γιορτάζονται τα Χριστούγεννα, χωρίς οι Χριστιανοί να αποτελούν την πληθυσμιακή πλειοψηφία. Ο καλός γέρο-πατέρας (ή Λαμ Κουνγκ Κουνγκ στα κινέζικά) έχει αναλάβει να μοιράζει δώρα στα παιδιά ή καλύτερα να τα αφήνει στις κάλτσες που κρεμούν.

XIAN, CHINA - DECEMBER 23: (CHINA OUT) The ancient South Gate of Xian City Wall is illumintated in preparation for the upcoming Christmas holiday on December 23, 2009 in Xian of Shaanxi Province, China. Christmas is becoming increasingly popular in Chinese consumer culture, along with the Valentine's Day in February and Halloween in October. (Photo by China Photos/Getty Images)

Στη γειτονική Τουρκία υπάρχει ο Noel Baba (πατέρας των Χριστουγέννων), που αφήνει τα δώρα του κάτω από το στολισμένο έλατο. Για του Τούρκους ο Noel Baba είναι απλώς ένα εποχιακό σύμβολο και όχι μια θρησκευτική προσωπικότητα.
Στην αντίπερα όχθη υπάρχει χώρα στην οποία απαγορεύεται δια ροπάλου ο Άγιος Βασίλης. Ο λόγος για το Τζατζικιστάν. Από το 2013 ο θρησκευτικός ηγέτης της μουσουλμανικής αυτής χώρας τόνισε ότι δεν πρέπει να εορτάζονται οι γιορτές των Χριστιανών. Έτσι δια νόμου απαγορεύτηκαν οι στολισμοί, τα δέντρα και ο Άγιος Βασίλης, ο οποίος δεν επιτρέπεται να εμφανίζεται σε καμία εορταστική εκπομπή της τηλεόρασης.

Παρά τα πολλά πρόσωπα του ζωντανού μύθου του Santa Claus, κοινός παρονομαστής όλων είναι η μορφή του. Η κόκκινη στολή του, οι μπότες του, η μακριά, λευκή γεννειάδα του και τα γυαλιά του. Ένα ποίημα κι ένα σκίτσο έμελε να χαρίσουν, στον ασκητικής μορφής Άγιο, την μεταγενέστερη, ιδιαιτέρως δημοφιλή, μορφή που όλοι ξέρουμε σήμερα. Το 1823 το ποίημα “A visit from St. Nicholas” του ιερέα Κλέμεντ Κλαρκ Μουρ σκιαγράφησε τον Άγιο ως καλικάντζαρο που έμπαινε στα σπίτια από τις καμινάδες και ταξίδευε με ένα ιπτάμενο έλκηθρο που το σέρνουν οι τάρανδοι: Ντάσερ, Ντάνσεν, Μπράνσερ, Βίξεν, Κόμετ, Κιούμπιντ, Ντόντερ και Μπλίτσεν. Σαράντα χρόνια αργότερα, το 1863, ένα σκίτσο του Τόμας Ναστ στο περιοδικό “Harper’ s Weekly”, το “Merry Old Santa Claus”, χάρισε στον Άγιο Νικόλαο την τελική του μορφή. Το 1931 η Coca-Cola και ο σχεδιαστής Huddon Sundblom επισφράγησαν αυτή την μορφή, χαρίζοντάς της και το χαρακτηριστικό κόκκινο χρώμα της στολής, ούτως ώστε να ταυτιστεί με το χρώμα του προϊόντος.

Ο αρχικός μύθος ήθελε τον Άγιο Νικόλαο να ζει στο Βόρειο Πόλο. Ωστόσο οι γκρι τάρανδοι που υποτίθεται ότι σέρνουν το ιπτάμενο έλκηθρό του, ζουν στη Λαπωνία της Φινλανδίας. Έτσι υιοθετήθηκε ως τόπος κατοικίας του Santa το Ροβανιέμι της Φινλανδίας και συγκεκριμένα το Κορβατουντούρι. Κορβατουντούρι σημαίνει το “ύψωμα του αυτιού”. Η περιοχή ονομάστηκε έτσι λόγω του σχήματος αυτιού που έχει και θεωρήθηκε πως ο Santa Claus μένει εκεί, αφού μπορεί να ακούει τις επιθυμίες όλων των παιδιών. Έτσι το φινλανδικό ραδιόφωνο μεταδίδει το 1927 ότι ανακάλυψε το χωριό του Αγίου κι είναι το Κορβατουντούρι. Η Λαπωνία, κάποια χρόνια αργότερα, αξιοποιήθηκε τουριστικά κι έγινε ο νούμερο ένα προορισμός για τα Χριστούγεννα.

941_laponia

Το 1939 ο Robert L. May έγραψε το παραμύθι “Ο τάρανδος Ρούντολφ με την κόκκινη μύτη” σε μια προσπάθεια να αυξήσει τις πωλήσεις της εταιρείας Montgomery Ward. Πρόκειται για τον τάρανδο που τον κορόιδευαν οι υπόλοιποι, εξαιτίας της κόκκινης μύτης του. Ο Ρούντολφ όμως παίρνει τη ρεβάνς όταν ο Άγιος του ζητά να φωτίζει με την μύτη του το δρόμο από τη Λαπωνία προς τον υπόλοιπο κόσμο. O May έγραψε το παραμύθι παρέα με την κόρη του, Barbara. Η επιτυχία ήταν τεράστια και το 1948 έγινε τραγούδι, με την επιτυχία να εκτινάσσεται στα ύψη. Έτσι ο Ρούντολφ έγινε ο ένατος και πιο δημοφιλής τάρανδος του Santa Claus.
Τα μέσα άρχισαν να διαδίδουν τόσο την εικόνα όσο και τον μύθο του Αγίου κι έτσι φτάσαμε στη σημερινή αγαπημένη συνήθεια της χριστουγεννιάτικης περιόδου.
Στην Ελλάδα η εικόνα αυτού του καλοσυνάτου Αγίου πιθανολογείται ότι έφτασε περίπου το 1950 ή 1960, την εποχή των μεγάλων μεταναστευτικών κυμάτων. Οι μετανάστες της Αμερικής έστελναν στους συγγενείς τους στην Ελλάδα ευχετήριες κάρτες, πάνω στις οποίες ήταν τυπωμένη η εικόνα του Santa Claus. Έτσι πολύ σύντομα η εικόνα αυτή μεταφέρθηκε και στην Ελλάδα.
Με κόκκινη στολή ή μαύρα ράσα, λεπτός ή χοντρούλης, με ιπτάμενο έλκηθρο ή χωρίς, η φιγούρα του Αγίου Βασιλείου (ή Νικολάου) επιζεί -μέσα από τις διάφορες εναλλαγές της- πολλούς αιώνες και σε πολλές περιοχές του πλανήτη. Δεν πρόκειται τόσο για το ίδιο το δώρο όσο για όλα αυτά που πρεσβεύει ο Άγιος Βασίλης: την αναμονή, την καλή συμπεριφορά, την μαγεία!
Κοιτάξτε λοιπόν τον βραδινό ουρανό την παραμονή της Πρωτοχρονιάς και περιμένετε να τον δείτε -ανάμεσα στ’ αστέρια- να πετά με το έλκηθρο και τους ταράνδους του. Αυτό είναι ο Άγιος Βασίλης! Αυτό είναι το πνεύμα των ημερών!

Καλές γιορτές!

Για τον Τομέα Βιογραφιών και Κουλτούρας Πολιτισμών

Κατερίνα Τόλια, Δημοσιογράφος

 

Leave a Reply