WEB TV-ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ
  • ΔΕΣ ΤΟ WEB TV ΜΑΣ

  • ΔΕΣ ΜΑΣ ΣΤΟ ΚΑΝΑΛΙ ΕΓΝΑΤΙΑ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ
  • ΔΕΣ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΑΣ

ΤΟ ΠΟΔΗΛΑΤΟ, Η ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ

Share Button

Το ποδήλατο έχει συνδεθεί με τα παιδικά χρόνια του καθένα από εμάς. Ως παιδί ονειρευόμαστε να αποκτήσουμε ένα ποδήλατο και το ζητάμε από του γονείς μας, που δεν μας το αρνούνται τις περισσότερες φορές. Μέσα στις δικές μου παιδικές αναμνήσεις βρίσκω το ποδήλατο του παππού, ο οποίος αγροφύλακας της εποχής το χρησιμοποιούσε για τις ανάγκες του επαγγέλματος. Και επειδή το χωριό ήταν πεδινό δε δυσκολεύτηκε καθόλου.

Ως μεγάλοι, ενήλικες και ανεξάρτητοι, θεωρούμε το ποδήλατο ως ένα όχι και τόσο άξιο λόγου μέσω μεταφοράς τουλάχιστον αυτό ισχύει στην δική μας ελληνική κουλτούρα, στην οποία συνηθίζουμε να αφομοιώνουμε όλα τα κακώς κείμενα του σύγχρονου κόσμου. Τα τελευταία χρόνια βέβαια γνωρίζει μια μεγάλη άνθηση γιατί είναι ένα οικονομικό μέσο μεταφοράς που δεν απαιτεί βενζίνη, πετρέλαιο ή αέριο, δε χρειάζεται πολύ χώρο για το παρκάρεις, αρκεί μια μπάρα. Οι νεότερες γενιές των εικοσάρηδων αλλά και οι κάπως ποιο μεγάλοι κάπου κοντά στα σαράντα ξέρουν ότι το ποδήλατο είναι ένας πολύ καλός τρόπος άσκησης και αναψυχής. Στην Θεσσαλονίκη που έχει την τύχη της παλιάς και νέας παραλίας όλο και πιο συχνές είναι οι βόλτες με το ποδήλατο. Είναι που σιγά- σιγά καλλιεργείται η περιβαντολογική συνείδηση και μαζί με την ανακύκλωση παίρνει θέση στην καθημερινότητα. Βέβαια ακόμη χρειάζεται πολλή δουλειά, για να μπορούμε να αισιοδοξούμε για το μέλλον των σύγχρονων ελληνικών πόλεων, που όλοι θα θέλαμε να είναι πιο καθαρές και ανθρώπινες.

Το ποδήλατο σήμερα αποτελεί ένα ιδιαίτερα διαδεδομένο μεταφορικό μέσο. Ενδεικτικό της κατάστασης είναι, ότι ο αριθμός των ποδηλάτων παγκοσμίως υπολογίζεται ότι ξεπερνά το διόλου ευκαταφρόνητο νούμερο του ενός δισεκατομμυρίου.

Ταυτόχρονα το κόστος των καυσίμων έχει φτάσει στα ύψη, ενώ παράλληλα η προστασία του περιβάλλοντος έχει γίνει πιο επιτακτική από ποτέ και ένα από τα παλαιότερα και απλούστερα μέσα μετακίνησης, το ποδήλατο, έχει έρθει ξανά στο προσκήνιο, στα πλαίσια μιας πιο ευαισθητοποιημένης οικολογικά κοινωνίας, ώστε να υιοθετηθεί ένας υγιής τρόπος ζωής. Οι πόλεις μπαίνουν σε αυτή τη λογική προσπαθώντας να εντάξουν στην ζωή των πολιτών το ποδήλατο ως ένα μέσω που μπορεί να σε πάει από την μια άκρη της πόλης στην άλλη. Διάφορα σημεία ενοικίασης ποδηλάτων έκαναν την εμφάνιση τους τα τελευταία χρόνια στην πόλη μας στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας, να ενταχθεί ενεργά το ποδήλατο στην ζωή των πολιτών, κάτι το οποίο σε άλλες χώρες ειδικά του βορρά αποτελεί μια παλιά ιστορία. Καθώς οι εποχές αλλάζουν αλλάζει και η φιλοσοφία των ανθρώπων οι οποίοι στο παρελθόν θεωρούσαν ότι η κατοχή ενός αυτοκινήτου εκτός των άλλων αποτελεί και ένα σύμβολο status. Σήμερα που οι καταστάσεις της καθημερινότητας έχουν οδηγήσει τους ανθρώπους στην αναζήτηση εναλλακτικών τρόπων μετακίνησης, κυρίως για οικονομικούς λόγους, φαίνεται ότι το ποδήλατο κερδίζει όλο και περισσότερο την θέση που του ταιριάζει. Ας ρίξουμε όμως μια ματιά στην ιστορία του, πως κατασκευάστηκε, από ποιους και για ποιο λόγο.

Το ποδήλατο δεν είναι εφεύρεση του ενός αλλά μια συλλογική προσπάθεια ανθρώπων που με τον καιρό θέλησαν να το βελτιώσουν και να το τελειοποιήσουν γι’ αυτό και στην ιστορία του υπάρχουν πολλά και διαφορετικά είδη.
Την πρώτη του εμφάνιση την κάνει το 1750 στην Νυρεμβέργη και δεν έμοιαζε σε τίποτα με το σημερινό ποδήλατο, δεν είχε ούτε πετάλια, ούτε τιμόνι και ήταν εξ ολοκλήρου κατασκευασμένο από ξύλο.

Το 1817 στη Γερμανία ο βαρώνος Karl von Drais, ήθελε ένα μεταφορικό μέσο για τις βόλτες του στους κήπους του ανακτόρου του. Έτσι, κατασκεύασε την ντρεζίνα (draisienne). Από το όνομα του φαίνεται ότι είναι μια πιο εξελιγμένη μορφή ποδηλάτου σε σχέση με το προηγούμενο μοντέλο, που διέθετε τιμόνι. Ουσιαστικά η λειτουργία του γινόταν με σπρώξιμο του αναβάτη γι’ αυτό και ονομάζονταν «μηχανή περπατήματος». Ο βαρώνος φιλοδοξούσε να αντικαταστήσει την χρήση του αλόγου ως μεταφορικού μέσου και γι’ αυτό το ονόμασαν hobby-horse ή dadny-horse.

Η ιδέα του βαρώνου Drais δεν άργησε να ταξιδέψει μέχρι την Μεγάλη Βρετανία. Έναν χρόνο αργότερα ο Dennis Johnson αντικατέστησε πολλά ξύλινα κομμάτια της ντρεζίνας με μεταλλικά θέλοντας να την κάνει πιο ανθεκτική.
Το 1839 στην Σκωτία ο Kirkpatrick Mcmillan, σιδηρουργός στο επάγγελμα, ήταν ο πρώτος που έβαλε πετάλια και τα συνέδεσε με την πίσω ρόδα, αλλά χωρίς αλυσίδα, κάτι δηλαδή σαν τα παιδικά αμαξάκια με πετάλ. Το δικό του μοντέλο λέγεται «velocipede». Τώρα πλέον ο αναβάτης μπορεί να μην φέρνει τα πόδια του σε επαφή με το έδαφος πετυχαίνοντας μεγαλύτερες ταχύτητες.

 

tumblr_me4i8vQTO61qakvm6o1_1280

Μετά από αρκετά χρόνια το 1860 στην Γαλλία ο Peirre Michaux τοποθέτησε τα πετάλια στην μπροστινή ρόδα, δημιουργώντας τη νέα μορφή του Velocipede που σημαίνει «γρήγορα πόδια». Επίσης, αύξησε το μέγεθος της μπροστινής ρόδας και τοποθέτησε λάστιχα από σκληρό καουτσούκ. Μέχρι τότε οι ρόδες ήταν κατασκευασμένες μόνο από ξύλο. Πλέον η ντρεζίνα αρχίζει να μοιάζει περισσότερο με ποδήλατο.

Αργότερα το 1886 κάνει την εμφάνιση του για πρώτη φορά το διπλό ποδήλατο με 4 ρόδες, δύο μεγάλες και δύο μικρές. Οι αναβάτες κάθονταν ανάμεσα στις δύο μεγάλες ρόδες και χρησιμοποιούσαν τις μικρές για ισορροπία.
Αισίως φτάνουμε το 1870 στη Βρετανία, όπου οι James Starley και William Hilma κατασκευάζουν την Ariel με μεγαλύτερη την μπροστινή ρόδα. Το σκεπτικό τους ήταν ότι όσο πιο μεγάλη είναι η μπροστινή ρόδα – η οποία κατασκευάζονταν κατά παραγγελία του πελάτη ανάλογα με το ύψος του – τόσο μεγαλύτερη η απόσταση που διένυαν. Έμεινε γνωστό στην ιστορία ως penny-farthing. Μ’ αυτή την μικρή μετατροπή το ποδήλατο πλέον μπορούσε να φτάσει ταχύτητες ως και 24 χιλιόμετρα την ώρα. Δεν ήταν όμως και τόσο πρακτικό και ασφαλές λόγω των κακοτράχαλων δρόμων, ενώ οι πτώσεις των αναβατών και οι τραυματισμοί τους ήταν πολύ συχνές.

Το 1885 έγινε η μεγαλύτερη και κυριότερη μετατροπή του ποδηλάτου, το οποίο πήρε την κλασική του μορφή με τις δύο ίδιες ρόδες, την αλυσίδα που δίνει κίνηση στην πίσω ρόδα και τις μεταλλικές ακτίνες. Σ’ αυτό βοήθησε και η εξέλιξη της μεταλλουργίας. Σ’ αυτή την αλλαγή καθώς και στην προσθήκη των ταχυτήτων και της σαμπρέλας υπεύθυνος ήταν ο ανιψιός στου James Starley, John Kemp Starley. Επίσης, άλλαξε τον σκελετό του καταφέρνοντας να τον κάνει πιο ελαφρύ, με κούφιο μεταλλικό. Το μοντέλο αυτό το ονόμασε rover.
Αυτή επίσης, είναι η χρονιά που για πρώτη φορά κάνει την εμφάνιση του το ποδήλατο στην Ελλάδα.

Το 1888 ο γιατρός Dr John Boyd Dunlop, θέλοντας να κάνει τις βόλτες του γιου του πιο ευχάριστες αντικατέστησε τα λάστιχα από καουτσούκ μ’ αυτά του πεπιεσμένου αέρα. Όπως ήταν φυσικό ο γιατρός αργότερα αποτέλεσε τον ιδρυτή της εταιρίας ελαστικών Dunlop.

Πέρασαν αρκετά χρόνια μέχρι το 1947, όταν ο μεταλλικός σκελετός γίνεται αλουμινένιος, όπως αυτό που χρησιμοποιούνται στα αεροπλάνα.

Το 1965 βγαίνει στην αγορά ένα νέο μοντέλο ποδηλάτου μίνι, ενώ το 1970 για πρώτη φορά κάνει την εμφάνιση του ένα πολύ δημοφιλές είδος ποδηλάτου το γνωστό mountain bike.

Προς τα τέλη του 19ου αιώνα το ενδιαφέρον του αγοραστικού κοινού για το ποδήλατο έχει αυξηθεί κατακόρυφα. Με την έλευση του 20ου αιώνα ένας μεγάλος αριθμός ποδηλατικών λεσχών, οργανωμένων δηλαδή, ομάδων που τους συνδέει η αγάπη για το ποδήλατο, κάνουν την εμφάνιση τους σε Ευρώπη και Αμερική. Το ποδήλατο πλέον έχει γίνει μόδα. Το αυξημένο ενδιαφέρον για το ποδήλατο οδηγεί στην ίδρυση και λειτουργία βιομηχανιών ποδηλάτου για την μαζική παραγωγή του. Μέσα στο πρώτο μισό του 20ου αιώνα, το ποδήλατο έχει γίνει το βασικό μέσο μετακίνησης για εκατομμύρια κατοίκους του πλανήτη. Βέβαια, με την ανάπτυξη των μηχανοκίνητων μέσων μεταφοράς μειώθηκε αρκετά το ενδιαφέρον για το ποδήλατο σε αρκετές ανεπτυγμένες χώρες. Εξαίρεση σε αυτό αποτελούν η Γερμανία, η Δανία και η Ολλανδία στις οποίες η χρήση του ποδηλάτου διατηρείται ακόμη και σήμερα σε υψηλά επίπεδα.
Στην Ελλάδα το πρώτο ποδήλατο ήρθε το 1885, και το 1890 ιδρύεται η Διεθνής Ποδηλατική Ομοσπονδία και έγιναν οι πρώτοι ποδηλατικοί αγώνες. Το πρώτο ποδηλατοδρόμιο της χώρας κατασκευάστηκε στην Αθήνα για τις ανάγκες των πρώτων Ολυμπιακών Αγώνων, το μετέπειτα γήπεδο Καραϊσκάκη. Στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1896 οι ποδηλάτες Αριστείδης Κωνσταντινίδης και Γεώργιος Παρασκευόπουλος αναδεικνύονται Ολυμπιονίκες στα δύο αγωνίσματα ποδηλασίας (85 και 320 χιλιομέτρων). Στην Ελλάδα το πρώτο ελληνικό ποδήλατο με χειροποίητο σκελετό κατασκευάστηκε από την Rafbikes(HERMES) στο Ναύπλιο.

Υπάρχουν πολλά και διάφορα είδη ποδηλάτου : το αγωνιστικό, της πόλης, του βουνού, το motocross, ταξιδιού, τουρισμού μακρινών αποστάσεων, αναδιπλούμενο πόλης, ηλεκτρικό. Ανάλογα με τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα του αναβάτη υπάρχει και το αντίστοιχο μοντέλο ποδηλάτου γι’ αυτόν.

Για τους βόρειο-ευρωπαίους η μετακίνηση με ποδήλατο είναι μέρος της κουλτούρας τους, καθώς ένα μεγάλο ποσοστό των κατοίκων αυτών των χωρών το χρησιμοποιεί σε καθημερινή βάση για τις μετακινήσεις του. Η χώρα που φημίζεται για την χρήση του ποδηλάτου δεν είναι άλλη από την Ολλανδία. Εδώ το 1966 μοιράστηκαν για πρώτη φορά δωρεάν ποδήλατα στον κόσμο. Επίσης, στην Ολλανδία κατασκευάστηκε ο πρώτο ποδηλατοδρόμος της Ευρώπης. Σήμερα, εκατομμύρια ποδήλατα κυκλοφορούν σ’ ολόκληρη την χώρα. Σε συνδυασμό με τι αντίστοιχες άψογες υποδομές, η χώρα αποτελεί τον νούμερο ένα προορισμό για τους λάτρεις του ποδηλάτου. Όπως είναι φυσικό δεν υπάρχει ηλικιακός περιορισμός στην χρήση του ποδηλάτου, από οικογένειες με τα παιδιά τους μέχρι ηλικιωμένοι όλοι ανεξαιρέτως χρησιμοποιούν το ποδήλατο στις καθημερινές μετακινήσεις τους. Το ίδιο το κράτος προωθεί με κάθε τρόπο τη χρήση του και οι υποδομές ποδηλατικού δικτύου που τους παρέχει είναι εξαιρετικές. Οι ποδηλατοδρόμοι είναι έργο τέχνης, με ξεχωριστά χρώματα και ξεχωριστές διαδρομές για να μη συγχέονται με το οδικό δίκτυο. Ποδηλατικές διαβάσεις και φανάρια για ποδηλάτες στο ύψος τους, ώστε να ρυθμίζεται η κυκλοφορία. Με πάνω από 400 χιλιόμετρα δίκτυο στην πόλη του Άμστερνταμ και πάνω από 29.000 χιλιόμετρα συνολικό μήκος σ’ όλη την επικράτεια της χώρας. Ολόκληρη η Ολλανδία είναι δομημένη πάνω στο ποδήλατο. Αναλογεί 1,1 ποδήλατα ανά κάτοικο, το οποίο μεταφράζεται σε 18 εκατομμύρια ποδήλατα για μία χώρα της τάξεως των 16,5 εκατομμυρίων ανθρώπων.

Η Γαλλία είναι η χώρα με τις περισσότερες πόλεις που διαθέτουν ποδηλατικό οδικό δίκτυο στην Ευρώπη αλλά και στον κόσμο. Στην πραγματικότητα, το μεγαλύτερο σύστημα στον κόσμο είναι αυτό του Παρισιού, το Velib με 10.000 ποδήλατα και 650 αυτόματους σταθμούς ενοικίασης.

Στην Πάρμα, μία πόλη της νότιας Ιταλίας το 19% των μετακινήσεων γίνεται με ποδήλατο. Επίσης στην Φεράρα το 31% των καθημερινών μετακινήσεων γίνεται με ποδήλατο.
Στη Σουηδία, που είναι βόρεια και κρύα χώρα, το 33% των μετακινήσεων στην πόλη Βαστέρας γίνεται με ποδήλατο.

Η Ελβετία, δεν είναι μια επίπεδη χώρα, στη Βασιλεία όμως, το 23% των κατοίκων χρησιμοποιεί το ποδήλατο σε καθημερινή βάση.

Η Μ. Βρετανία είναι μια υγρή χώρα, στο Κέιμπριτζ ωστόσο, το 27% των μετακινήσεων γίνεται με ποδήλατο.
Στη Νορβηγία, στο Τροντχάιμ, το ποσοστό των μετακινήσεων με ποδήλατο είναι 8%. Λόγω της ορεινής μορφολογίας, η πολιτεία έφτιαξε το πρώτο σύστημα «τελεφερίκ-ποδηλάτων» στον κόσμο.
Στην Δανία όπου και εδώ το ποδήλατο είναι κομμάτι της κουλτούρας, εθελοντές αναλαμβάνουν να κάνουν βόλτα στην πόλη σε ειδικά διαμορφωμένα τρίκυκλα ποδήλατα ανθρώπους της τρίτης ηλικίας, οι οποίοι αντιμετωπίζουν κινητικές δυσκολίες. Μια πρωτοβουλία που ξεκίνησε το 2012.

Στην Ασία το ποδήλατο είναι το κυρίαρχο μέσο μετακίνησης. Τα ποδήλατα μεταφέρουν περισσότερους ανθρώπους απ’ όσους μεταφέρουν τα αυτοκίνητα στον πλανήτη στο σύνολο του.
Στην Μπογκοτά της Κολομβίας το πρόγραμμα «Η πόλη για τους Πολίτες» λαμβάνει χώρα κάθε Κυριακή. 56 χιλιόμετρα δρόμων κλείνουν για το ΙΧ.

Στην Νέα Υόρκη, το 10% του εργατικού δυναμικού χρησιμοποιεί ποδήλατο. Στις ΗΠΑ, μερικές εταιρείες προσφέρουν στους υπαλλήλους καινούργιο ποδήλατο, με προϋπόθεση ότι θα το χρησιμοποιούν το λιγότερο 3 μέρες την εβδομάδα, για να προσέρχονται στην εργασία τους. Παρατήρησαν ότι οι εργαζόμενοι αποδίδουν περισσότερο.
Εύκολα μπορεί να καταλάβει κανείς ότι η χρήση του ποδηλάτου είναι θέμα κουλτούρας, η οποία αφορά όχι μόνο ατομικά τον κάθε αναβάτη αλλά καλλιεργείται και από το κράτος, το οποίο είναι υπεύθυνο για τις δομές και τις δράσεις, που θα οργανώσει προκειμένου να γίνει μαζικά κατανοητό ότι το ποδήλατο δεν είναι το παιδικό μας παιχνίδι, αλλά είναι κάτι παραπάνω. Ο πολίτης έχει βέβαια την προσωπική του ευθύνη στο να καλλιεργήσει πριν απ’ όλα την καλή του συμπεριφορά και τον σεβασμό προς τον συμπολίτη που οδηγεί ποδήλατο. Δυστυχώς στην Ελλάδα ακόμη χρειάζεται πολλή δουλειά για να επιτευχθεί. Στην υπόλοιπη Ευρώπη φαίνεται ότι τα πράγματα είναι πολύ καλύτερα. Προφανώς γιατί έχουν ξεπεραστεί κάποιες προκαταλήψεις. Οι ευρωπαίοι πολίτες κατανοούν ευκολότερα και αποτελεσματικότερα τα οφέλη του ποδηλάτου. Δυστυχώς στη χώρα μας αν δεν υπάρχουν συνέπειες δύσκολα εφαρμόζονται κάποιες αρχές και κανόνες. Ευθύνη βέβαια έχουν και άλλοι φορείς, όπως για παράδειγμα τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, τα οποία θα μπορούσαν να ενημερώνουν πληρέστερα και σαφέστερα για τα οφέλη του. Αναλόγως τα σχολεία θα μπορούσαν να εκπαιδεύουν τους μαθητές σχετικά με την ορθή χρήση τους στα αστικά κέντρα.

Αλλάζοντας νοοτροπία λοιπόν, απέναντι στους ποδηλάτες αλλά και αντίστροφα οι ποδηλάτες απέναντι στους υπόλοιπους, τότε μπορούμε να μιλήσουμε για πραγματική ανάγκη χρήσης του ποδηλάτου στην καθημερινότητα μας. Διαφορετικά τίποτα δεν έχει νόημα. Αν όλοι όσοι κυκλοφορούν στους δρόμους της πόλης δεν είχαν μέσα τους τόση μεγάλη συσσωρεμένη οργή για όλους και για όλα, είτε είναι οδηγοί αυτοκινήτων είτε είναι ποδηλάτες, σίγουρα η οδηγητική συμπεριφορά τους θα ήταν κατά πολύ βελτιωμένη και η κυκλοφορία στους δρόμους καλύτερη. Αν ένας ποδηλάτης στην προσπάθεια του να κατοχυρώσει την θέση του στον ποδηλατοδρόμο, αγνοεί την ύπαρξη πεζών, μικρών ή μεγάλων και αυτό που κάνει για να τους δείξει ότι δεν πρέπει να είναι στον δρόμο «του» είναι να αναπτύσσει ακόμη μεγαλύτερη ταχύτητα, για να περάσει ξυστά από δίπλα τους, δείχνει ότι καλύτερα ο συγκεκριμένος ποδηλάτης να αλλάξει μέσο μεταφοράς καθώς η κουλτούρα του δεν είναι ακόμη ώριμη για το ποδήλατο.

Το ποδήλατο απαιτεί από μόνο την ύπαρξη μιας ισορροπημένης κουλτούρας. Αυτό σημαίνει ότι ο αναβάτης είναι υπεύθυνος για πολλά πράγματα. Το να κερδίσει τον σεβασμό των άλλων προϋποθέτει την δική του ορθή συμπεριφορά. Η χρήση του ειδικού κράνους, ο επαρκείς φωτισμός του ποδηλάτου τις νυχτερινές ώρες, ο σεβασμός στις σημάνσεις των δρόμων και στους φωτεινούς σηματοδότες είναι μόνο μερικά από αυτά που θα πρέπει ένας ποδηλάτης να κάνει. Για να μην κατηγορηθώ από τους φίλους ποδηλάτες, να ξεκαθαρίσω ότι είμαι από αυτούς που έχει πει ότι από τότε που ο άνθρωπος καβάλησε τις τέσσερις ρόδες και έπιασε ένα τιμόνι στο χέρι, έχει γίνει γαϊδούρι. Δεν είμαι υπέρ των οδηγών. Είμαι υπέρ εκείνου που σέβεται τον διπλανό του ως ένδειξη πολιτισμού.

Εν τέλει το ποδήλατο είναι ένα μέσο με πολλά οφέλη σε σχέση με τα υπόλοιπα μέσα μεταφοράς. Φτάνεις με ασφάλεια στον προορισμό σου, έχεις κάνει τη γυμναστική σου, η ψυχική σου υγεία εξισορροπείται και δίνεις ένα καλό παράδειγμα όχι μόνο στους γύρω σου αλλά και στα παιδιά σου, πως μπορείς να γίνεις καλύτερος πολίτης και άνθρωπος.

Για τον Τομέα Βιογραφιών και Κουλτούρας Πολιτισμών

Σοφία Μαγουλιώτη, Υπεύθυνη Τομέα Βιογραφιών και Κουλτούρας Πολιτισμών

Leave a Reply