WEB TV-ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ
  • ΔΕΣ ΤΟ WEB TV ΜΑΣ

  • ΔΕΣ ΜΑΣ ΣΤΟ ΚΑΝΑΛΙ ΕΓΝΑΤΙΑ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ
  • ΔΕΣ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΑΣ

ΜΟΥΣΕΙΟ: ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ

Share Button

 

Κάθε μουσείο θα πρέπει να έχει ως βασική αρχή την διατήρηση των πολιτιστικών στοιχείων του παρελθόντος, η έκθεση των στοιχείων αυτών προσθέτει γνώση μέσα από μια ειλικρινή ερμηνεία του υλικού που παρέχει. Μερικές φορές τα ενδιαφέροντα που οι άνθρωποι αναπτύσσουν τονώνουν τον ενθουσιασμό τους για τα μουσεία ως κοινοτικά κέντρα. Εντός των ορίων, το μουσείο μπορεί να αποτελεί ένα κέντρο διδασκαλίας ξεκινώντας από την ανατίμηση της τέχνης, φτάνοντας μέχρι την βασική εκπαίδευση με αποτέλεσμα ακόμη κι αν τα εκθέματα δεν μπορούν να καταχωρηθούν σε κάθε ηλικιακό επίπεδο, το ενδιαφέρον είναι το συστατικό που προωθεί την ποικιλία των επισκεπτών σε μία ειδική ερμηνεία.

Δημοφιλείς διαλέξεις για ενήλικες, μαθήματα ιστορίας για τα παιδιά, εκδρομές στη φύση, ιστορικές ξεναγήσεις, μουσικά προγράμματα, κριτική ανάλυση των εκθεμάτων και μαθήματα γλυπτικής, έρευνα στις βιβλιοθήκες συμβάλλουν στην κοινοτική χρήση του μουσείου προς όφελος της γνώσης και της ψυχικής υγείας. Σε ορισμένες περιπτώσεις το μουσείο συνεργάζεται με δημόσια σχολεία, εκπονεί ολοκληρωμένα εκπαιδευτικά προγράμματα διαλέξεων για τους επισκέπτες του τα οποία έχουν σχεδιαστεί για να συμπληρώνουν το πρόγραμμα σπουδών.

Περιγράφοντας ένα μουσείο συνήθως σημαίνει την περιγραφή των συλλογών του είτε πρόκειται για ένα μουσείο τέχνης, ιστορίας, ανθρωπολογίας, επιστήμης ή τεχνολογίας. Ωστόσο τα σύγχρονα μουσεία μπορούν να προσδιοριστούν πιο συγκεκριμένα από το σκοπό τους. Μουσεία μεγάλα και πλούσια και μη πρέπει να παρέχουν περισσότερες ευκαιρίες σε ουσιαστικές μορφές διαφορετικών ακροατηρίων. Η σημασία του μουσείου στη σύγχρονη κοινωνία είναι πιθανό να καθορίζεται από τον βαθμό στον οποίο έχει εκδημοκρατιστεί, γράφει ο Ames το 1985 σε σχετική μελέτη του. Τα ιδανικά της εκδημοκράτισης είναι ένα κοινό θέμα σε πολλά Διεθνή Μουσεία. Η πρώτη οργανωμένη συνεργασία μεταξύ μουσείων σε διεθνές επίπεδο πραγματοποιήθηκε από την Κοινωνία των Εθνών τον Ιούλιο του 1926, με προϊόν το Διεθνές Γραφείο Μουσείων (IMO). Το γραφείο ανέλαβε την τεκμηρίωση των μουσείων, την προώθηση κοινών προγραμμάτων, συμπεριλαμβανομένων ερευνών σχετικά με τις πρακτικές και την έκδοση πληροφοριών και συμβουλών.

Τα μουσεία είναι φορείς αλλαγής και αποτελούν ένα από τα λίγα ιδρύματα στα οποία είναι αποδεκτή η κριτική σκέψη, η συζήτηση και η διαφωνία. Καθώς η φύση του κόσμου έχει αλλάξει ο ρόλος και η σημασία των μουσείων και των ιδρυμάτων μεταβάλλονται ραγδαία. Τα μουσεία συνεχώς μεταλλάσσονται για να καλύψουν διαφορετικές ανάγκες και προσδοκίες. Δεν έχει σημασία ο τόπος στον οποίο βρίσκονται γιατί δεν μπορούν να ξεχωρίζουν από το περιβάλλον στο οποίο είναι ενταγμένα αφού κατέχουν μια ιδιαίτερη θέση στις κοινωνικές δραστηριότητες και στο χρονοδιάγραμμα της ανθρώπινης ύπαρξης.

Ο Margaret Anderson και η Kylie Winkworth έγραψαν το 1991 : «τα μουσεία αλληλεπιδρούν παντού σε πολλά επίπεδα με τους καλλιεργητές που τα συντηρούν». Ως προϊόν της κοινωνίας τοποθετείται στο επίκεντρο των δραστηριοτήτων καθώς συνδυάζει την εκπαίδευση, την απόλαυση και το αίσθημα της πολιτιστικής περηφάνιας αντανακλώντας σε ορισμένες πτυχές την εθνική ταυτότητα των πολιτισμών και συμμετέχοντας στην ενίσχυση των κοινωνικών αξιών. Ως κάτοχοι των αναμνήσεων τα μουσεία ενισχύουν την συνέχεια και οριοθετούν την ομαδική ταυτότητα. Επίσης, τα μουσεία είναι χώροι όπου οι άνθρωποι μπορούν να συναντηθούν, να ενισχύσουν τις αξίες τους, να βρουν την αναγνώριση και να προβάλλουν το μέλλον τους, το ίδιο συμβαίνει με τα αντικείμενα που συλλέγονται πάντα με φροντίδα και εκτίθενται στο μουσείο ως μία απτή απόδειξη της ανθρωπότητας και του περιβάλλοντος της ανεξάρτητα από τις ιδεολογίες και τις αξίες του χρόνου όπου γεννήθηκαν και του τόπου όπου φιλοξενήθηκαν.

Ταυτόχρονα διασφαλίζουν την ακεραιότητα των εκθέσεων, την αποτροπή παράνομης απόκτησης αντικειμένων παρέχοντας την κατάλληλη προστασία του προσωπικού, των επισκεπτών και των συλλογών, διατηρώντας επαγγελματικές σχέσεις με άλλα θεσμικά όργανα υπό την συμμόρφωση όλων των ισχυόντων εθνικών και διεθνών κανονισμών. Λόγω της απρόσωπης φύσης της σύγχρονης ζωής ο ρόλος των μουσείων έγγυται στον προσδιορισμό του ανθρώπου ότι υπάρχει συνέχεια για την ανθρώπινη ύπαρξη πέραν του ατόμου ή μιας γενιάς όπως ακριβώς αποδεικνύου και τα ίδια τα εκθέματα. Το μουσείο χρησιμοποιεί ως ένα μέσω αντανάκλασης του εγώ του ατόμου ενώ κατευνάζει τις πολιτιστικές ανάγκες τους με το πολιτιστικό υλικό στις συλλογές καθιστώντας δυνατή την απόκτηση γνώσης μέσω της αισθητηριακής αντίληψης ενός αντικειμένου. Το αντικείμενο είναι πηγή πληροφοριών και χάρη σ’ αυτό δημιουργείται άμεση επαφή με την ανθρώπινη ιστορία όπως γίνεται με τα φυσικά φαινόμενα και τα ιστορικά γεγονότα.

Έργα τέχνης και αντικείμενα εμφανίζουν μια ποικιλία των ανθρώπινων αντιδράσεων και αλληλεπιδράσεων τόσο με τον κόσμο και το περιβάλλον όσο και με άλλους ανθρώπους. Η ανθρωπιστική χροιά του μουσείου καλεί τον θεατή να εξερευνήσει, να συμμετέχει στην αναγνώριση των εκθεμάτων ώστε να αποκτήσει μια βαθύτερη κατανόηση της ανθρώπινης εμπειρίας και της ιστορικής αλήθειας. Τα εκθέματα είναι φυλακές της μνήμης και οι πολιτιστικές και ιστορικές τράπεζες των ανθρώπινων κοινοτήτων.

Η κατανόηση του πως οι άνθρωποι μαθαίνουν και οι προϋποθέσεις για την αξία των μαθησιακών   εμπειριών υπήρξε ένα συνεχές ζήτημα για τα μουσεία. Το 1985 ο Michael Ames έγραψε : «Ο τρόπος για να αυξηθεί το ενδιαφέρον των μουσείων είναι η αύξηση της πρόσβασης του κοινού στις συλλογές και στις πληροφορίες που περιέχουν έτσι ώστε οι άνθρωποι να μπορούν να γίνουν ποιο εξοικειωμένοι με το πλήρες φάσμα της κληρονομιάς τους.» Αυτή η οικειότητα μπορεί εκτός από την ενίσχυση της συνάφειας να συμβάλλει στην εξήγηση των αντιδράσεων του παρατηρητή-επισκέπτη όπως η ανάγκη να αγγίξει , η τάση να αποφύγει κάποια γκαλερί ή η φαινομεκινά θετική απόκριση ορισμένων ερεθισμάτων και η σχετική αδιαφορία για κάποια άλλα. Ενώ οι εκθέσεις έχουν γίνει πιο διασκεδαστηκές με εκπαιδευτική ουσία, παρά τις καλύτερες προθέσεις σπάνια διαπερνούν την ευαισθησία των επισκεπτών. Ένας λόγος γι’ αυτό ότι οι επιμελητές των εκθέσεων δεν έχουν κάποια εξειδικευμένη εκπαίδευση, κατάρτιση στους τρόπους με τους οποίους μπορούν να κάνουν το μουσειακό υλικό σύγχρονο, ελκυστικό στους σημερινούς επισκέπτες των μουσείων.

Μεγάλο μέρος των πληροφοριών σχετικά με την ανθρώπινη συμπεριφορά στη διάθεση των μουσείων κατά το μεγαλύτερο μέρος της τον 20ο αιώνα ήρθε από την επιστήμη της εκπαίδευσης η οποία με την σειρά της προέρχεται από τα πεδία της ιατρικής και της ψυχολογίας. Υπενθυμίζεται η μάθηση που συμβαίνει στα περισσότερα μουσεία είναι ένα υποπροϊόν της ανεξάρτητης διερευνητικής δραστηριότητας. Δεν υπάρχουν σίγουροι έλεγχοι για την μάθηση των επισκεπτών, για την απόλαυση ή την αξιόλογη εμπειρία εκτός από τις πληροφορίες και την διέγερση που παρέχεται. Τα μουσεία δεν θα πρέπει να είναι κτήρια στα οποία τα ιστορικά και καλλιτεχνικά αντικείμενα βρίσκονται συσσωρευμένα, αλλά κέντρα εκπαίδευσης εξοπλισμένα με τα κατάλληλα εφόδια ώστε να συμπληρώνουν την ολική και την πολιτιστική εκπαίδευση του λαού.

Τα μουσεία έχουν αναμφισβήτητα κεντρική σημασία για την διατήρηση της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς και για το μέλλον της κοινωνικής μας ύπαρξης. Κοινωνικοί και πολιτικοί ηγέτες αναγνωρίζουν την σημασία των μουσείων προβάλλοντας την εθνική ταυτότητα. Αυτή η κατάσταση υπάρχει σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό στις περισσότερες περιοχές επειδή τα έθνη διαστέλλονται και συστέλλονται ώστε να αντικατοπτρίζουν δημογραφικές αλλαγές, τις οικονομικές και περιβαντολλογικές συνθήκες και τις πολιτικές διακυμάνσεις. Η κάθε χώρα, γράφει ο Martin-Costa, αντανακλάται στα μουσεία της όχι μόνο μέσω των συλλογών που παρουσιάζουν την δική της πολιτιστική κληρονομιά ή τα κύρια συμφέροντα της ελίτ της αλλά επίσης και κυρίως με την προσοχή που δίνεται στα μουσεία από το ευρύ κοινό ( 1973). H Alpha Konare, εκφράζοντας παρόμοιο συναίσθημα το 1983 παρατήρησε ότι υπάρχει μια αυξανόμενη ανάγκη από κάθε χώρα να ξαναβρεί το παρελθόν της και να επιβεβαιώσει την ταυτότητα της, υπονοώντας ταυτόχρονα την επιθυμία προς εξιδανίκευση του παρελθόντος και ορισμού της ιστορικής και συναισθηματικής αξίας στην πολιτιστική κληρονομιά. Ως εκ τούτου, τα μουσεία θα πρέπει να ενισχύσουν την σημασία της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς ως αξιόλογο μέρος της κοινωνικής βιωσιμότητας διότι όπως η απτή κληρονομιά και η άυλη κληρονομιά είναι ο ίδιος ο πολιτισμός έτσι και η φυσική κληρονομιά είναι ζωντανή.

Η κληρονομιά υλική ή άυλη είναι ίσως ο πιο σημαντικός από όλους τους παράγοντες που επιτρέπουν στην ανθρωπότητα να ξεπεράσει την ατομική μοίρα για την επίτευξη της συνέχειας. Η υπερηφάνεια της ταυτότητας στις περισσότερες κοινωνίες ορίζει την πνευματική και συναισθηματική ουσία της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς και τα συναισθήματα που είναι συνηφασμένα με αυτήν ως μέρος της ανθρώπινης συνέχειας που πέρασε από τις προηγούμενες γενιές. Η κληρονομιά ενός λαού προϋποθέτει τη γνώση και τη στάση ως μια ολιστική προσέγγιση για την ύπαρξη που περιλαμβάνει το περιβάλλον, τις επιστήμες, την τεχνολογία και τις τέχνες και το σχετικό σύστημα ιδεών και αξιών που καθορίζουν τα οράματα του κόσμου καθώς και τους τρόπους ζωής.

Η πολιτιστική ταυτότητα δεν είναι παρά μια πτυχή της συνολικής κοινωνικής συνείδησης. Το ανθρώπινο περιβάλλον είναι ιδιόμορφο στο σύνολο της επικοινωνιακής πραγματικότητας που διακρίνει έναν πολιτισμό, έναν λαό, και σε ορισμένες περιπτώσεις ένα άτομο απ’ όλα τα άλλα. Τα μουσεία των κοινοτικών πόρων έχουν ιδιαίτερη σημασία για το κοινό. Το πνεύμα συνεργασίας που υπάρχει μεταξύ του μουσείου και των δημόσιων παρεμβάσεων του, αποτελεί την επιτυχία ενός μουσείου ως κέντρο της κοινότητας.

Η έννοια του οικομουσείου τοποθετείται πέρα από το παραδοσιακό μουσείο βασιζόμενο στο θεμέλιο της συλλογικής μνήμης μια κοινότητας και εκτίνεται προς τεκμηρίωση των φυσικών τοποθεσιών, παραδοσιακών τελετών, αι κοινωνικών σχέσεων. Η ενίσχυση και η διατήρηση της κληρονομιάς της ανθρωπότητας, αποτελούν σημαντικές συνιστώσες της ορθής διαχείρισης. Σε άρθρο του ο Luis Monreal έγραφε το 1979 για τη νομική και ηθική ανταλλαγή αντικειμένων, η ιδέα ότι υπάρχει μια κοινή κληρονομιά για την ανθρωπότητα σημαίνει ότι μέσα πρέπει να υπάρχουν για να διευκολύνουν την νόμιμη ανταλλαγή αντικειμένων μεταξύ των εθνών. Τα μουσεία είναι διαχειριστές όχι μόνο των αντικειμένων αλλά και περιοχών καθώς και των σχετικών ιδεών και των ανθρώπων όπως και την άυλης γενικά κληρονομιάς της ανθρωπότητας.

Η εισαγωγή των νέων τεχνολογιών έχει αλλάξει τον τρόπο λειτουργίας του μουσείου. Η ψηφιακή προσβασιμότητα έχει υποκινήσει νέα έργα και δραστηριότητες για τους εμπειρογνώμονες και την κοινότητα. Ο Duncan Cameron υπογράμμισε το 1971 ότι ο υπολογιστής μπορεί να είναι το εργαλείο που θα επιτρέψει στο μουσείο να ανταποκρίνεται στο κοινό του για πρώτη φορά. Κάποια μουσεία παρέχουν βασικές πληροφορίες για μια λίστα για τις τρέχουσες και επικείμενες εκθέσεις. Άλλα μουσεία προσφέρουν εικονικές περιηγήσεις, online εκθέσεις και διαδραστικά προγράμματα. Οι πολιτιστικοί πόροι διανέμονται και είναι προσβάσιμοι σε ψηφιακή μορφή. Η ψηφιακή τεχνολογία της επικοινωνίας που προσφέρεται έδωσε ευκαιρίες επέκτασης στα μουσεία συμπεριλαμβανομένων την πρόσβαση σε ένα παγκόσμιο κοινό σε εκθέσεις και εκπαιδευτικά προγράμματα.

Η σύγχρονη ζωή επηρεάζει τις δραστηριότητες των μουσείων και επαναπροσδιορίζει τον ρόλο και την ευθύνη τους. Η πρόθεση και η έκβαση των μουσείων πρέπει να αντιστοιχούν. Τα μουσεία πρέπει να βασίζονται σε αξίες και είναι υπεύθυνα για την διατήρηση τους στο παρόν και στο μέλλον. Αυτό απαιτεί αφοσίωση, ειλικρίνεια και διαφάνεια προς την διαχείριση της κληρονομημένης πολιτιστικής κουλτούρας και στα παραδοσιακά ιδανικά. Τα μουσεία μόλις αναγνωρίσουν την ανάγκη για κοινωνική αλλαγή πρέπει να ενθαρρύνουν την ευελιξία και την κοινωνική ευαισθητοποίηση, γιατί είναι «τα σπίτια του πνεύματος» για τη σύγχρονη κοινωνία και η φροντίδα για τον κοινό πλούτο της ανθρωπότητας είναι η ευθύνη τους. Τα αντικείμενα που συναρμολογούνται έχουν εξαιρετική συναισθηματική και πνευματική έφεση ως αρχεία επιστημονικών, πολιτιστικών και καλλιτεχνικών επιτευγμάτων που προκαλούν ένα αίσθημα κύρους και ως εκ τούτου ένα αίσθημα υπερηφάνειας όπως και μια δήλωση της προέλευσης του ανθρώπου.

 

Για τον Τομέα Βιογραφιών και Κουλτούρας Πολιτισμών

Σοφία Χρήστου, Δημοσιογράφος

Leave a Reply