WEB TV-ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ
  • ΔΕΣ ΤΟ WEB TV ΜΑΣ

  • ΔΕΣ ΜΑΣ ΣΤΟ ΚΑΝΑΛΙ ΕΓΝΑΤΙΑ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ
  • ΔΕΣ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΑΣ

ΝΑΡΚΙΣΣΙΣΜΟΣ: ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΩΝ ΜΕΣΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ

Share Button

 

Αναμφισβήτητη πραγματικότητα αποτελεί το γεγονός της μετατροπής της παραδοσιακής κοινωνίας σε μια οικουμενική ψηφιακή πολιτεία τα τελευταία χρόνια της ραγδαίας έξαρσης του διαδικτύου με τις ιντερνετικές πλατφόρμες να αριθμούν τουλάχιστον 1 δισεκατομμύριο χρήστες. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κατάφεραν να  ωθήσουν το νεανικό-ενεργό πληθυσμό προς την ψηφιακή μετανάστευση του διαδικτύου με τα στοιχεία των ερευνών να παρουσιάζουν συγκλονιστικές αναλογίες σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα. Στο σημείο αυτό σκόπιμα θα αναλυθούν οι σύγχρονοι όροι και οι στόχοι τους σε μία προσπάθεια καλύτερης και εμπεριστατωμένης κατανόησης του θέματος.

Αρχικά, οι διαδικτυακοί τόποι παρέχουν ως υπηρεσία την παραγωγή και δημοσίευση περιεχομένου από τους ίδιους τους χρήστες του διαδικτύου και όχι από κάποια εταιρεία. Οι περισσότερες υπηρεσίες αυτής της μορφής ενθαρρύνουν και επιδιώκουν την συζήτηση, τα σχόλια, την αλληλεπίδραση και τον διαμοιρασμό οποιασδήποτε πληροφορίας μεταξύ των χρηστών. Οι χρήστες από την πλευρά τους κάνουν ψηφιακούς φίλους με τους οποίους επικοινωνούν, ανταλλάσουν απόψεις και ψηφιακό περιεχόμενο κάθε μορφής από εικόνες και κείμενα μέχρι συνδέσμους και videos και ότι άλλο μπορεί κανείς να φανταστεί. Από την άλλη πλευρά, εύλογα καλλιεργούνται ανησυχίες για τον εθισμό στην αυτοπροβολή των χρηστών, ένα ζήτημα που ταυτίζεται με την ραγδαία έξαρση του ναρκισσισμού. Ως ψυχιατρικός όρος ο ναρκισσισμός ορίζεται ως μία διαταραχή της προσωπικότητας και της συμπεριφοράς. Τα χαρακτηριστικά που κάνουν ένα άτομο να χαρακτηριστεί ως νάρκισσος είναι ο εγωκεντρισμός, η επιδειξιομανία, η αλαζονεία, η δυσκολία συναισθηματικής συμμετοχής καθώς επίσης και οι ρηχές εκμεταλλευτικές διαπροσωπικές σχέσεις.

Ο ναρκισσισμός είναι η ερωτική ορμή του ατόμου, το πάθος, το γενετήσιο ένστικτο προς ηδονή ή αλλιώς libido για τον ίδιο του τον εαυτό. Ο ναρκισσισμός είναι ένα συμπλήρωμα libido του εγωισμού, με αποτέλεσμα να αποτελεί την πηγή της μεγαλομανίας, της ερωτομανίας, της έντονης ζηλοτυπίας και όχι σπάνια της μανίας καταδίωξης. Η ιδιωτική του ζωή και κυρίως ο ψυχικός κόσμος αυτού του ατόμου κυριαρχούνται από συναισθήματα μοναξιάς και μειονεκτικότητας. Η μεγαλομανία του νάρκισσου είναι η άμεση συνέπεια της μεγαλοποίησης του εγώ. Οι σχέσεις που συνάπτονται είναι βραχύβιες, επιφανειακές και δεν αποσκοπούν στο συναισθηματικό δέσιμο αλλά χαρακτηρίζονται παρασιτικές, υπολογιστικές και ιδιαίτερα ψυχρές με αποτέλεσμα άτομα που συνάπτουν δεσμούς με νάρκισσους χαρακτήρες να υπομένουν εξάρσεις επιθετικότητας, αδιαφορία, σκηνές παθολογικής ζήλιας και πολλές φορές απότομους υποτροπιασμούς κατάθλιψης για κάθε ένα από τα λάθη ή τις αποτυχίες που βιώνουν.

Ένας νάρκισσος είναι ένα άτομο που ουσιαστικά έχει πολύ χαμηλή αυτοεκτίμηση και όταν το περιβάλλον του ασκεί κριτική ή απορρίπτει τις συμπεριφορές του τότε αναδύεται η καλά κρυμμένη, εύθραυστη προσωπικότητα του και καταρρέει. Αυτή του η κατάρρευση συχνά χαρακτηρίζεται από καταστροφικό θυμό, απομόνωση, κατάθλιψη και αυτοκαταστροφική συμπεριφορά. Κάτω από το προσωπείου του δυνατού, γεμάτου αυτοπεποίθηση και μοναδικού ατόμου, κρύβεται ένα μοναχικό., φοβισμένο και ασθενές εγώ.

Σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες να κρίνου διάφορους διαδικτυακούς τόπους ως προς την ποσότητα της ναρκισσιστικής συμπεριφοράς των ιδιοκτητών. Το ενδιαφέρον έγγυται στο γεγονός ότι οι κριτές σχολίασαν με βάση υψηλότερα προσωπικά κριτήρια ναρκισσισμού τις ιστοσελίδες και μάλιστα συμβούλεψαν τους ιδιοκτήτες να είναι πιο ναρκισσιστές. Το φαινόμενο αυτό εμπλουτίζεται ακόμη περισσότερο με τις ίδιες τις λειτουργίες που παρέχουν οι ιντερνετικές πλατφόρμες οι οποίες όχι μόνο ενημερώνουν αυτόματα τον ιδιώτη για την ποσότητα της αλληλεπίδρασης που δέχεται, αλλά και στο ποια φωτογραφία συμβάλλει περισσότερο στο λεγόμενο “selfpromotion” αναφέροντας και το ποσοστό ελκυστικότητας της φωτογραφίας που επιλέχθηκε. Ένα ακόμη σημαντικό αποτέλεσμα που προέκυψε, εμφανίζει τους χρήστες των ευρέως διαδεδομένων κοινωνικών δικτύων που κατοικούν στην ίδια δημογραφική περιοχή να δηλώνουν παρόμοια χαρακτηριστικά τόσο συμπεριφοράς, προτιμήσεων όσο και εμφάνισης και δραστηριότητας. Ωστόσο, αποδεικνύεται ότι στα προσωπικά web sites η ναρκισσιστική συμπεριφορά είναι εμφανώς μειωμένη σε σχέση με τις πλατφόρμες διαδικτυακής επικοινωνίας.

Οι on line κοινότητες διαμορφώνουν ένα ιδιαίτερα γόνιμο έδαφος για την ανάπτυξη ναρκισσιστών οι οποίοι αυτορυθμίζουν την προσωπικότητα τους μέσω των κοινωνικών συνδέσεων για δύο λόγους: πρώτον, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν τον βασικό δημιουργό των επιφανειακών σχέσεων. Η κύρια αναγραφόμενη αιτία για την ίδρυση των social networks υποτίθεται ότι απορρέει από την ανάγκη διατήρησης και παραγωγής βαθέων σχέσεων. Ωστόσο, ο στόχος αυτός μάλλον δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα με τα σύγχρονα δεδομένα να αποδεικνύουν πως οι χρήστες δεν στοχεύουν στην ισχυροποίηση των φιλικών δεσμών, αλλά στην ποσότητα των ψηφιακών εικονικών γνωριμιών. Το τελευταίο αποτέλεσμα έρχεται να συμπληρώσει ως παράδειγμα, τη θεωρητική βάση πάνω στην οποία οι ναρκισσιστές επιδιώκουν τις ρηχές σχέσεις. Έπειτα, οι ιντερνετικές πλατφόρμες αποτελούν υψηλά ελεγχόμενα περιβάλλοντα στα οποία οι χρήστες αποφασίζουν και «ελέγχουν» την αυτοπροβαλλομένη εικόνα της προσωπικότητας τους από το ανέβασμα των πιο ελκυστικών φωτογραφιών έως την διαμόρφωση της πιο κολακευτικής και τιμητικής περιγραφής της ατομικής προσωπικότητας με στόχο την πιο πετυχημένη αυτό-προώθηση, την απόκτηση δημόσιας δόξας και την συναρμολόγηση μιας γερής αυτοεκτίμησης.

Συγκεκριμένα, η προσωπικότητα ενός ατόμου ανιχνεύεται από το περιεχόμενο της ιστοσελίδας που επιλέγει να κοινοποιήσει στις ψηφιακές αρένες επικοινωνίας. Έρευνες έχουν αποδείξει ότι οι αντιλήψεις για τον χαρακτήρα και το «ποιόν» μίας φυσιογνωμίας είναι παρόμοια εμφανές ακόμα και από χώρους που αντανακλούν την προσωπικότητα του εκτός του ψηφιακού δικτύου στους απλούς ζωτικούς τόπους διαβίωσης (σπίτι, γραφείο, κρεβατοκάμαρα, κλπ.). Επιπλέον, οι διαδικτυακοί επισκέπτες συλλέγουν στοιχεία από τις προσωπικές ιστοσελίδες για να διαμορφώσουν μια εικόνα της προσωπικότητας του ιδιοκτήτη. Η web ιστοσελίδα ανάλογα με τις λειτουργίες που παρέχει εμφανίζει στοιχεία της προσωπικότητας. Αναλυτικότερα, οι εντυπώσεις υψηλής εξωστρέφειας συσχετίζονται με τον αριθμό των φωτογραφιών των ιδιοκτητών που δημοσιεύουν οι ίδιοι οι οποίοι εικονίζονται με άλλα άτομα και τους εαυτούς τους σε διάφορες τοποθεσίες και οι κάτοχοι των ιστοσελίδων τείνουν να δημοσιεύουν τα ποσοστά συχνότητας της διαδικτυακής επισκεψιμότητας του ιστότοπου τους και τον αριθμό των επισκεπτών ανά τακτά χρονικά διαστήματα.

Το πρώτο βήμα για την γέννηση πραγματικών συμπερασμάτων έρχεται να προλάβει ο γενικός έλεγχος της σύνδεσης του φαινόμενου του ναρκισσισμού  με την κοινωνική αλληλεπίδραση του ατόμου μέσω των πληροφοριών που εκθέτει δημόσια με στόχο την διαμόρφωση του ατομικού διαδικτυακού προφίλ στο facebook. Αρχικά, όπως προβλέπεται, οι υψηλότερες βαθμολογίες στο NPI σχετίζονται με υψηλότερες ποσότητες της αλληλεπίδρασης στο facebook  Καμία σχέση όμως δεν βρέθηκε μεταξύ των βαθμολογιών του ναρκισσισμού των ιδιοκτητών και την ποσότητα των πληροφοριών που δημοσιεύουν σχετικά με τους εαυτούς τους. Συσχετισμός παρουσιάστηκε μεταξύ των πληροφοριών της αυτοπροώθησης και αυτοπροβολής στο τμήμα του «Σχετικά με εμένα», σύμφωνα με τις ειδικές μετρήσεις, ενώ ναρκισσιστικά στοιχεία παρουσιάστηκαν και στις ψυχαγωγικές και εκπαιδευτικές επιλογές που προστίθενται στο προφίλ από τους ιδιοκτήτες. Οι συσχετίσεις αποκάλυψαν ότι οι ιδιοκτήτες με υψηλό βαθμό ναρκισσισμού δημοσιεύουν οριακά πιο αυτό-προωθητικές δημοσιεύσεις από αυτούς με χαμηλότερο σκορ, των οποίων τα αποσπάσματα ήταν περισσότερο διασκεδαστικά και έξυπνη από ότι εκείνων με υψηλά επίπεδα ναρκισσισμού.

Στη συνέχεια αποδεικνύεται το γεγονός ότι άτομα με υψηλούς δείκτες ναρκισσισμού έχουν επιλέξει μία πιο προκλητική, ελκυστική, σεξουαλική αυτοπροωθητική φωτογραφία για εικόνα προφίλ, ενώ φαίνεται πως τα άτομα αυτά προσέχουν περισσότερο την εμφάνιση, την περιποίηση και τα κιλά τους το οποίο εμφανίζεται προκλητικά γυμνό σε αρκετές περιπτώσεις. Μια άλλη συνισταμένη της έρευνας αποδεικνύει πως το ψυχαγωγικό υλικό που δημοσιεύεται από τους νάρκισσους ιδιοκτήτες των προφίλ, μπορεί να είναι πιο ευφυές και διασκεδαστικό όμως δεν είναι περισσότερο προκλητικό ούτε αποτελεί μέσω αυτοπροβολής σε σχέση με τα άτομα που δεν πάσχουν από αυτή την συμπεριφορική διαταραχή.

Συμπερασματικά, οι αναλύσεις αποκάλυψαν ότι η εντύπωση του ναρκισσισμού βασίζεται κατά κύριο λόγο στον αριθμό των κοινωνικών αλληλεπιδράσεων μαζί με την έκταση στην οποία εμφανίζεται ο ιδιοκτήτης της ιστοσελίδας να είναι αυτό-προωθητικός μέσω των προσωπικών περιγραφών και των αντικειμενικά ελκυστικών φωτογραφιών του. Η έρευνα αυτή έχει πολλές συνέπειες τόσο για τον ναρκισσισμό όσο και για την ιστοσελίδα μεσολάβησης της κοινωνικής αλληλεπίδρασης. Καταρχάς, η έκφραση του ναρκισσισμού στην κοινωνική δικτύωση είναι παραπλήσια με την έκφραση της σε άλλες κοινωνικές δραστηριότητες. Ο ναρκισσισμός σχετίζεται με μια αύξηση του αριθμού των κοινωνικών σχέσεων, την αυτό-προώθηση και αυτό-παρουσίαση και την αντίληψη της ύπαρξης ενός μεγάλου αριθμού οργανικών ναρκισσιστικών χαρακτηριστικών. Μόνο δύο διαφορές εντοπίστηκαν μεταξύ του ναρκισσισμού στον «πραγματικό κόσμο» και στις διαδικτυακές κοινότητες.

Μέσα από την έρευνα προέκυψαν ότι οι ναρκισσιστές  έχουν μειωμένο διασκεδαστικό ενδιαφέρον με τις ψυχαγωγικές επιλογές τους σε σχέση με τα λιγότερο εγωκεντρικά άτομα. Κάτι τέτοιο, όμως, παλιότερες έρευνες το διαψεύδουν καθώς ευρήματα έδειξαν ότι οι νάρκισσοι είναι πολύ πιο διασκεδαστικοί από τους υπόλοιπους στην πραγματικότητα. Η διαφορά αυτή, ίσως εξηγείται από το γεγονός ότι ο φιλικός κύκλος που έχει διαμορφωθεί γύρω τους να ψυχαγωγούνται πραγματικά από τέτοια άτομα, ενώ τα άτομα έξω από το περιβάλλον τους να τους αντιμετωπίζουν με καχυποψία και περιφρόνηση. Έπειτα, αποδείχτηκε άτομα με έντονο το αίσθημα του εγωκεντρισμού  χρησιμοποιούν συχνότερα τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης απ’ ότι τα άτομα που δεν στοχεύουν στην έντονη προβολή ης προσωπικότητας τους. Καλλιεργείται η βαθιά πίστη ότι μέσω των εικονικών μέσων αυτοπροβολής τα άτομα αυτά μπορούν να δημιουργήσουν την ουτοπική εικόνα του χαρακτήρα που έχουν σχεδιάσει και που θα ήθελαν να ενσαρκώνουν και που μάλιστα στην καθημερινή πραγματικότητα πιστεύουν ότι ενσαρκώνουν.

Ένα σημαντικό θέμα που προκύπτει έγγυται στο δεδομένο ότι τα ίδια μα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μέσω των λειτουργιών και των ιδιοτήτων τους, δίνουν τροφή στα νάρκισσα άτομα προσφέροντας τους ένα περιβάλλον στο οποίο θα καλλιεργήσουν με τον καλύτερο τρόπο την «λαιμαργία» της εγωπάθειας που τους κατακλύζει. Θεωρητικά και χωρίς να απορρέει από κάποια έρευνα, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δίνοντας έμφαση στις ναρκισσιστικές δραστηριότητες που παρέχουν, μπορούν να επηρεάσουν την συμπεριφορά των λιγότερο εγωκεντρικών ατόμων προσομοιώνοντας το αίσθημα της διαρκούς αυτοπροβολής. Αυξάνει, επίσης, την πιθανότητα λόγω της αυξημένης έκθεσης σε ναρκισσιστικούς ιδιώτες και εξαιτίας ελεύθερων εμπορικών προωθήσεων στο διαδίκτυο, τα πρότυπα έκφρασης στους ιστότοπους γίνονται πόλοι που μαγνητίζουν και εκθέτουν τους χρήστες προς μία κατεύθυνση της μεγαλύτερης αυτό-προώθησης.

Σήμερα η αλληλεπίδραση και αυτοπαρουσίαση σχετικά με το διαδίκτυο είναι κανόνας. Διατηρώντας μια παρουσία στο web και η επαφή με ένα μεγάλο αριθμό ψηφιακών φίλων μέσω τοποθεσιών στο web έχει γίνει μέρος της καθημερινή ζωής. Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι η απεικόνιση των εγωκεντρικών ατόμων γίνεται αντιληπτή στους ιστότοπους κοινωνικής δικτύωσης με έναν τρόπο παρόμοιο με αυτόν που συμπεριφέρονται στην πραγματική offline ζωή.

 

Για τον τομέα Βιογραφιών και Κουλτούρας Πολιτισμών

Σοφία Χρήστου, Δημοσιογράφος

 

 

 

Leave a Reply