WEB TV-ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ
  • ΔΕΣ ΤΟ WEB TV ΜΑΣ

  • ΔΕΣ ΜΑΣ ΣΤΟ ΚΑΝΑΛΙ ΕΓΝΑΤΙΑ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ
  • ΔΕΣ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΑΣ

DADA: ΕΝΑ ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΙΚΟ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΑΝΑΡΧΙΑΣ

Share Button

ABCD-EspritDada-850x4792

Ο Ντανταϊσμός ή Ντάντα (Dada) αποτέλεσε ένα καλλιτεχνικό κίνημα αισθητικής αναρχίας που αναπτύχθηκε μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο στις εικαστικές τέχνες καθώς και στη λογοτεχνία (κυρίως στην ποίηση), το θέατρο και την γραφιστική. Μεταξύ άλλων, το κίνημα ήταν και μια διαμαρτυρία ενάντια στη βαρβαρότητα του πολέμου και αυτού που οι Ντανταϊστές πίστευαν, δηλαδή ότι ήταν μια καταπιεστική διανοητική αγκύλωση, τόσο στην τέχνη όσο και στην καθημερινότητα. Ο Ντανταϊσμός χαρακτηρίζεται από εσκεμμένο παραλογισμό και απόρριψη των κυρίαρχων ιδανικών της τέχνης. Επηρέασε μεταγενέστερα κινήματα, κυρίως τον σουρεαλισμό, που ουσιαστικά ήταν η μετεξέλιξή του.

ABCsofDada
Ιστορία

adbusters_123_dada_S
Είναι γενικά δύσκολο να προσδιοριστεί με ακρίβεια το πού και πότε αναπτύχθηκε το κίνημα του Ντανταϊσμού. Χαρακτηριστικά, ο Raul Houseman, αρχηγός του κινήματος στο Βερολίνο, επισημαίνει ότι είναι τόσο δύσκολο όσο ο προσδιορισμός της γενέτειρας του Ομήρου. Ο ίδιος ο Houseman θεωρούσε τον εαυτό του ιδρυτή του Ντανταϊσμού το 1915. Αντιθέτως, ο Claude Riviere, σε άρθρο του στο περιοδικό τέχνης Arts υποστήριξε πως ο γεννήτορας του κινήματος είναι ο Francis Picabia γύρω στο 1913. Σύμφωνα με τον Alfred Barr, πρώην διευθυντή του Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης, το Dada ξεκίνησε το 1916 στη Νέα Υόρκη και στη Ζυρίχη.
Είναι γνωστό πως ντανταϊστικά έργα, ήδη από το 1915 έκαναν την εμφάνιση τους στη Ρωσία. Επιπλέον, τα μανιφέστα των Ιταλών φουτουριστών που δημοσιεύτηκαν το 1909 χαρακτηρίζονταν από πολλές ομοιότητες με τα αντίστοιχα των Ντανταϊστών, τα οποία εκδόθηκαν λίγα χρόνια αργότερα. Δεν είναι επίσης τυχαίο πως και ο Andre Gide χαρακτηρίζεται από αρκετούς ως ο πρώτος ντανταϊστής ενώ στην ίδια κατηγορία εντάσσονται συχνά και ο Guillaume Apollinaire ή ο Alfred Jarry και ο Brisseau.

Big-Bang-TOP_1384237033_af_org
Είναι ωστόσο γεγονός πως στην περίοδο 1915-1916, άρχισαν να εκδηλώνονται παραπλήσια καλλιτεχνικά γεγονότα, σε διαφορετικά σημεία ανά τον κόσμο, τα οποία μπορούν να ενσωματωθούν στον Ντανταϊσμό. Η ουδέτερη, την περίοδο του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, Ελβετία, φαίνεται πως προσέφερε το κατάλληλο υπόβαθρο για την κυοφορία του Ντανταϊστικού πνεύματος. Το Ελβετικό Ντάντα ξεκίνησε στη Ζυρίχη και ειδικότερα καλλιεργήθηκε στο ιστορικό Cabaret Voltaire στις αρχές του 1916. Εκεί σχηματίστηκε μια ομάδα από εντελώς διαφορετικών εθνικοτήτων προσωπικότητες, που αργότερα επεκτάθηκε σε άλλες πόλεις και εξελίχθηκε στο κίνημα του Ντανταϊσμού.

dada's_women

Προέλευση της ονομασίας “Dada”

Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει βεβαιότητα σχετικά με το ποιος ανακάλυψε την ονομασία Dada ούτε σχετικά με την ακριβή προέλευση του όρου. Πολλοί θεωρούν ότι προέρχεται από τη διπλή ρουμανική κατάφαση (da da), την οποία χρησιμοποιούσαν πολύ συχνά Tristan Tzara και Marcel Janko (ρουμανικής καταγωγής και σημαντικά στελέχη του Ντανταϊσμού) στις μεταξύ τους συζητήσεις. Σύμφωνα με μια δεύτερη εκδοχή, ο όρος ανακαλύφθηκε ανοίγοντας ένα λεξικό στην τύχη. Ο Richard Hilsenbeck αναφέρει σε ένα γράμμα πως ο ίδιος μαζί με τον Hugo Balle την ανακάλυψαν αναζητώντας στις σελίδες ενός Γερμανό-γαλλικού λεξικού, ένα καλλιτεχνικό ψευδώνυμο για την τραγουδίστρια του Cabaret Voltaire, Madame Le Roua. O Tristan Tzara έδωσε την δική του εκδοχή λέγοντας “Μία λέξη γεννήθηκε, κανείς δεν ξέρει πώς”. Το μοναδικό γεγονός γύρω από τον όρο Dada είναι πως πρωτοεμφανίστηκε τυπωμένος στο Cabaret Voltaire στις 15 Ιουνίου του 1916.

Hannah Höch. German, 1889-1978 Cut with the Kitchen Knife through the Last Weimar Beer-Belly Cultural Epoch in Germany (Schnitt mit dem Küchenmesser durch die letzte Weimarer Bierbauchkulturepoche Deutschlands). 1919-1920 Photomontage and collage with watercolor, 44 7/8 x 35 7/16” (114 x 90 cm) Staatliche Museen zu Berlin, Nationalgalerie  © 2006 Bildarchiv Preussischer Kulturbesitz, Berlin,  © 2006 Hannah Höch / Artists Rights Society (ARS), New York / VG Bild-Kunst, Bonn, photo: Jörg P. Anders, Berlin

Ντανταϊσμός στην Ελλάδα

Theo_van_Doesburg_kleine_Dada_soirée

Ο Ντανταϊσμός έγινε γνωστός στην Ελλάδα με πολύ μεγάλη καθυστέρηση, στην εποχή της Μικρασιατικής Εκστρατείας και μάλιστα τον χρόνο που είχε ήδη ξεκινήσει η φθορά του κινήματος. Έτσι ουσιαστικά το κίνημα αυτό δεν επηρέασε ούτε κατά το ελάχιστο τη σύγχρονη ελληνική ποίηση και τις τέχνες γενικότερα.
Για τον Τομέα Έρευνας,
Στέλλα Ταμπάκη, Δημοσιογράφος

Leave a Reply