WEB TV-ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ
  • ΔΕΣ ΤΟ WEB TV ΜΑΣ

  • ΔΕΣ ΜΑΣ ΣΤΟ ΚΑΝΑΛΙ ΕΓΝΑΤΙΑ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ
  • ΔΕΣ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΑΣ

ΖΑΝ ΜΑΡΙ ΓΚΙΣΤΑΒ ΛΕ ΚΛΕΖΙΟ

Share Button

Ο Ζαν-Μαρί Γκiστάβ Λε Κλεζιό (Jean-Marie Gustave Le Clézio) ), γνωστός υπογράφοντας ως J.M.G. Le Clézio, είναι γάλλος συγγραφέας και γεννήθηκε στη Νίκαια της Γαλλίας το 1940. Γιος ενός Βρετανού γιατρού και μιας Γαλλίδας που ήταν κωφάλαλη, κατάγεται από οικογένεια της Βρετάνης και οι δυο γονείς του είχαν στενούς δεσμούς με την πρώην γαλλική αποικία του Αγίου Μαυρίκιου.

Η μητέρα του Λε Κλεζιό γεννήθηκε στην πόλη Νις (Γαλλική Ριβιέρα) και ο πατέρας του στο νησί του Αγίου Μαυρικίου (το οποίο ήταν υπό αγγλική κατοχή, αλλά ο πατέρας του ήταν γαλλικής εθνικότητας). Οι πρόγονοι και των δύο γονιών του κατάγονταν από τη Βρετάνη στη δυτική Γαλλία. Ο πρόγονος του πατέρα του Φρανσουά Αλέξις Λε Κλεζιό εγκατέλειψε τη Γαλλία το 1798 και εγκαταστάθηκε με τη γυναίκα και την κόρη του στο νησί του Αγίου Μαυρικίου, το οποίο ήταν τότε στην κατοχή των Γάλλων, μετέπειτα όμως, το 1810, με τους ναπολεόντειους πολέμους, πέρασε στην κατοχή των Βρετανών. Οι Γάλλοι έποικοι έτυχαν ήπιας συμπεριφοράς από τους Βρετανούς και τους επιτράπηκε να διατηρήσουν τα έθιμά τους και τη χρήση της γαλλικής γλώσσας. Παρόλο που ο Λε Κλεζιό δεν έχει ζήσει σε αυτό το νησί παρά μόνο μερικούς μήνες κατά καιρούς, αρέσκεται να αναφέρει ότι είναι κάτοχος της γαλλικής γλώσσας και της μαυρικιανής κουλτούρας. Έχει τη γαλλική και την μαυρικιανή υπηκοότητα και αποκαλεί το νησί αυτό του Ινδικού Ωκεανού «μικρή πατρίδα» του.

Πέρασε τα παιδικά του χρόνια στο Ροκμπιλιέρ (Roquebillière), ένα μικρό χωριό κοντά στη Νις μέχρι το 1948, όταν επιβιβάστηκε με τη μητέρα και τον αδελφό του σε πλοίο για να μεταβούν στη Νιγηρία να συναντήσουν τον πατέρα του,όπου υπηρετούσε ως γιατρός κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Ανατράφηκε μιλώντας δύο γλώσσες, αγγλικά και γαλλικά. Το 1950 επέστρεψε με την οικογένειά του στη Νίκαια. Σπούδασε αγγλικά στο Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ από το 1958 ως το 1959 και ολοκλήρωσε τις σπουδές του στο Institut d’ Études Literaires στη Νίκαια το 1963.
Αφού έζησε μερικά χρόνια στο Λονδίνο και το Μπρίστολ, πήγε στις ΗΠΑ, όπου εργάστηκε ως δάσκαλος. Το 1967 υπηρέτησε στο γαλλικό στρατό στην Ταϊλάνδη, αλλά σύντομα απελάθηκε από τη χώρα, εξαιτίας διαμαρτυρίας του για την παιδική πορνεία, και στάλθηκε στο Μεξικό για να ολοκληρώσει τη στρατιωτική του θητεία.
Από το 1970 ως το 1974 έζησε με τη φυλή Embera-Wounaan στον Παναμά. Έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο της Εξ-αν-Προβάνς το 1964 και το 1983 ολοκλήρωσε το διδακτορικό του για τη νεότερη ιστορία του Μεξικού στο Πανεπιστήμιο του Περπινιάν.
Aπό το 1975 είναι παντρεμένος με την Ζεμιά, η οποία είναι Μαροκινή, και έχει τρεις κόρες (μία από τον πρώτο του γάμο). Από το 1990 μοιράζει τη διαμονή του μεταξύ Αλμπουκέρκης, Νέου Μεξικού, Αγίου Μαυρικίου και Νίκαιας. Έχει διδάξει σε πανεπιστήμια σε όλο τον κόσμο.

Τα πρώτα βήματα της καριέρας του


Γράφει από την ηλικία των εφτά ετών. Ο Ζαν Μαρί Γκιστάβ Λε Κλεζιό υπήρξε, από το πρώτο του κιόλας μυθιστόρημα, μια «αποκάλυψη» για τα γαλλικά γράμματα. Ήταν μόλις 23 ετών, ένας ντροπαλός, άγνωστος νεαρός χωρίς γνωριμίες στον εκδοτικό χώρο και χωρίς προηγούμενη λογοτεχνική παρουσία, όταν έστειλε ταχυδρομικά, «χωρίς πολλές ελπίδες», το χειρόγραφό του στις εκδόσεις «Gallimard». Η πρωτοφανής επιτυχία του πρωτόλειού του, «Le Proces-verbal» (1963) τον εκτόξευσε στην δημοσιότητα, του χάρισε το έγκυρο βραβείο Renaudot, και τον έκανε αγαπημένο παιδί των ΜΜΕ, τα οποία, εκστασιασμένα από τη «σκανδιναβικού τύπου» γοητεία του και τη «σαγηνευτική του εσωστρέφεια», τον καθιέρωσαν εν μια νυκτί. Το επόμενο βιβλίο του, «Le Deluge» (1966) θεωρήθηκε ένα από τα τέσσερα καλύτερα της χρονιάς, η «Έρημος» αποτιμήθηκε από το περιοδικό «Lire» ως το καλύτερο βιβλίο του 1980 και πολλά βιβλία του έγιναν μπεστ σέλερ, μολονότι ο Λε Κλεζιό δεν πρόδωσε ποτέ την καλλιτεχνική του ακεραιότητα χάριν της εμπορικής επιτυχίας.

Χαρακτηριστικά των έργων του

Η θεματολογία των έργων του περιλαμβάνει παραμύθια, μυθιστορήματα, δοκίμια, νουβέλες, μεταφράσεις της ινδιάνικης μυθολογίας, φωτογραφικά λευκώματα, αμέτρητους προλόγους, άρθρα και συμμετοχές σε συλλογικά έργα, ασκώντας κριτική στην υλιστική Δύση και στρέφοντας την προσοχή του στα προβλήματα των φτωχών και των αποκλεισμένων. . Ο Λε Κλεζιό είναι από τους πιο μεταφρασμένους γαλλόφωνους συγγραφείς του οποίου τα έργα έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες της υδρογείου (αγγλικά, γερμανικά, ιταλικά, ισπανικά, καταλανικά, πορτογαλικά, ρωσικά, κινεζικά, ιαπωνικά, κορεατικά, δανέζικα, σουηδικά, ελληνικά, τουρκικά).

Ωστόσο, παρά τη θεματική συνοχή τους, τα έργα του Λε Κλεζιό παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλία τεχνικής και εξελίσσονται συνεχώς ως προς τον τόνο και το ύφος. Στα πρώτα του έργα, οι ήρωές του παρατηρούν παθητικά τον κόσμο γύρω τους, υποτάσσονται στην επιθετικότητά του, επιχειρούν να δραπετεύσουν απ’ αυτόν ή να ταυτιστούν μαζί του, αλλά ποτέ δεν επιδρούν πάνω του ώστε να τον αλλάξουν. Αν αντιδρούν, είναι μονάχα με σποραδικές κρίσεις αναίτιας βίας.Σε αντίθεση με τους χαρακτήρες των πρώτων βιβλίων που ήταν ενδεχομένως αλληγορικοί, γνήσια μυθικοί, φανταστικοί και ανυπόστατοι, στα τελευταία βιβλία γίνονται ολοένα και πιο πειστικοί μέσα στην πολυπλοκότητά τους.

Όσον αφορά τη γλώσσα των έργων του ο Λε Κλεζιο, δίχως εμπιστοσύνη στην ικανότητά του να επικοινωνεί αλλά ταυτόχρονα μη όντας πρόθυμος να εγκαταλείψει τον πόθο του να εκφραστεί, ο, όπως ο Καμί, ο Μπέκετ ή η Ντιράς και, σε έναν βαθμό, όπως και οι συγγραφείς που ονομάστηκαν Νέοι Φιλόσοφοι, «γειώνει τα κείμενά του σε μια επιστημολογία του αδύνατου».Ωριμάζοντας συγγραφικά την εποχή κατά την οποία κυριαρχούσαν ο υπαρξισμός και το νέο μυθιστόρημα, θα προσπαθήσει να αποσπάσει τις λέξεις από «την παρακμή τού κοινόχρηστου λόγου» και να αποκαταστήσει τη δυνατότητά τους να επικαλούνται μια θεμελιώδη, πρωταρχική πραγματικότητα.

Θέματα οικογενειακά και αυτοβιογραφικά

Στο μέσο της δεκαετίας του ’80, ο Λε Κλεζιό αρχίζει να προσεγγίζει στα έργα του θέματα πιο προσωπικά, ειδικά μέσα από την επίκληση της οικογένειάς του. Αυτή η πλοκή και οι προσωπικότητες εμπνέονται από τους οικείους του. Ο Αλέξης, ο αφηγητής του Chercheur d’Or (1985), είναι εμπνευσμένος από τον παππού του συγγραφέα, Λεόν, στον οποίο είναι αφιερωμένο το βιβλίο και ο οποίος απαντάται και στο διήγημα Voyage à Rodrigues (1986).

Αυτή η τάση ενισχύεται με το Onitsha (1991), απόδοση τιμής στα παιδικά χρόνια του Λε Κλεζιό στην Αφρική και συνεχίζεται με τον παππού του εκ νέου στο επίκεντρο στο La Quarantaine (1995). Η αυτοβιογραφική τάση συνάγεται ακολούθως ξεκάθαρα στο Révolutions (2003). Ακολουθεί η μορφή του πατέρα του που γίνεται διάσημη με το L’Africain (2004), πριν ο Λε Κλεζιό εμπνευστεί και από τη μητέρα του για το χαρακτήρα της Ετέλ Μπρυν (Ethel Brun) στο Ritournelle de la faim (2008).

Η επίδραση των ταξιδιών και η πολιτιστική εξερεύνηση

Ο Λε Κλεζιό από τα τέλη της δεκαετίας του ’60 παράγει έργα πιο προσωπικά, λιγότερο χαρακτηρισμένα από το φορμαλισμό, χωρίς όμως να χάνει την ικανότητά του για αντίσταση και αμφισβήτηση. Τα δοκίμια του Λε Κλεζιό καθιστούν πασιφανή την στοχαστική περιπλάνησή του, γαλουχημένη από την κουλτούρα των ιθαγενών Εμπέρα (Embera), κουλτούρα με ροπή προς τον πανθεϊσμό, (L’ Extase matérielle),την ψευδαίσθηση και την εμπειρία των ναρκωτικών ουσιών (Mydriase, Haϊ), και πάντα ως επίκεντρο της περιπλάνησης αυτής την αναζήτηση διόδου διαφυγής στη σύγχρονη δυτική αστική κοινωνία.

Ο Λε Κλεζιό οφείλει σε αρκετές ξένες επιρροές την πολιτιστική του οπτική. Ο ίδιος αναφέρει στα έργα που κατέχουν περίοπτη θέση μεταξύ των αναγνωσμάτων του αυτά των ποιητών Τζον Κητς (John Keats) και Γ.Χ. Ώντεν (W.H. Auden). Παραδέχεται κυρίως την επίδραση του Τ.Ν. Σάλιντζερ (J.D. Salinger) τον οποίο διαβάζει πιο συχνά, του Ουίλιαμ Φώκνερ (William Faulkner) και του Έρνεστ Χέμινγουεϊ (Ernest Hemingway). Από τον πρώτο, ο Λε Κλεζιό κρατά την αντιπαράθεση ανάμεσα στο ατομικό και το ευρύτερο, το κοινωνικό. Από τον δεύτερο το λυρισμό (όλο και περισσότερο πιο φανερό στο έργο του) και την επιρροή του εσωτερικού, ενδόμυχου μονολόγου, της «ροής της συνείδησης». Από τον τρίτο κρατά τα βήματα του συγγραφέα-περιηγητή. Εξίσου επηρεασμένος εμφανίζεται από το μυστικισμό του Λωτρεαμόν (Lautrémont), πάνω στον οποίο γράφει μια θέση και εκδίδει πολυάριθμα άρθρα και προλόγους.

Επιπλέον επιρροή τού ασκείται από συγκεκριμένες ιδέες του Ανρί Μισώ (Henri Michaux) (εχθρότητα απέναντι στην κοινωνία, χρήση των ναρκωτικών ως επέκταση της συνείδησης), στον οποίο αφιερώνει μία διατριβή του κατά τη διάρκεια των σπουδών του. Αξιοσημείωτη και η επίδραση του ασυμβίβαστου πνεύματος του Αντονέν Αρτώ (Antonin Artaud) τον οποίο ο Λε Κλεζιό χαιρετίζει ως πρόδρομο του ονείρου ενός κόσμου νέου όπου όλα είναι δυνατά. Τελικά, ο Λε Κλεζιό αποδεικνύεται ακόρεστος και ανικανοποίητος αναγνώστης, παθιασμένος με την ανακάλυψη νέων οριζόντων, όπως το εκδηλώνει με την έκδοση δοκιμίων σχετικών με συγγραφείς ποικίλων καταβολών και προσανατολισμών όπως η Μάργκαρετ Μίτσελ (Margaret Mitchell), ο Λάο Σε (Lao She), ο Τόμας Μόφολο (Thomas Mofolo), ο Β.Σ. Νάιπολ (V.S. Naipaul) και άλλοι. Αυτή η εξέλιξη αναδύεται με έργα-δημιουργήματα της φαντασίας που πραγματεύονται τα θέματα του ταξιδιού, της παραίσθησης και του στοχασμού και βρίσκουν μια ευνοϊκή απήχηση από το κοινό αρχίζοντας από το Mondo et autres histoires (1978) και κυρίως με την Έρημο (Désert) που εκδόθηκε το 1980.

Τιμές

Ονομάστηκε Ιππότης της Λεγεώνας της Τιμής στις 25 Οκτωβρίου 1991 και προάχθηκε σε αξιωματικό της Λεγεώνας το 2009. Το 1996 ονομάστηκε αξιωματικός του Τάγματος της Τιμής.Στις 9 Οκτωβρίου , η Σουηδική Ακαδημία ανακοίνωσε την απονομή του βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας 2008 στο Γάλλο συγγραφέα Ζαν-Μαρί Γκιστάβ Λε Κλεζιό. Η επιλογή του προκάλεσε έκπληξη, γιατί δεν ήταν ανάμεσα στις επικρατέστερες υποψηφιότητες. Στο σκεπτικό της απόφασης αναφέρεται ότι είναι «ο συγγραφέας της ρήξης, της ποιητικής περιπέτειας και της αισθησιακής έκστασης, ένας εξερευνητής μιας ανθρώπινης κατάστασης που βρίσκεται πέρα και κάτω από τον κυρίαρχο πολιτισμό».

Βραβεία

1963 – Βραβείο Τεοφράστ-Ρενοντό για το Le Procès-Verbal (Το Πρόστιμο)

1972 – Φιλολογικό Βραβείο Βαλερύ-Λαρμπώ

1980 – Βραβείο Λογοτεχνίας Πωλ Μοράν, από τη Γαλλική Ακαδημία

1997 – Βραβείο Ζαν Ζιονό

1998 – Βραβείο «Πρίγκηπας του Μονακό»

2008 – Βραβείο Στιγκ Ντάγκερμαν (Σουηδία)

2008 – Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας

Νομάδας της λογοτεχνίας, ταξιδιώτης των πολιτισμών, σύγχρονος ανιμιστής, δοσμένος στην «ποιητική περιπέτεια και στην έκσταση των αισθήσεων», ο «εξερευνητής της ανθρωπότητας» Λε Κλεζιό, κατάφερε να διαρρήξει πολιτισμικά σύνορα και χρονικούς περιορισμούς και να μιλήσει με έναν εντελώς ιδιότυπο λυρισμό για την ομορφιά και την απώλεια.Τώρα έχοντας την οικογένεια του, ζει στην Αλμπουκέρκη, αλλά επισκέπτεται τακτικά τη Νίκαια και το οικογενειακό σπίτι στη Βρετάνη.

Για τον Τομέα Βιογραφίας & Κουλτούρας Πολιτισμών:

Μαίρη Αυδίκου, Δημοσιογράφος

Leave a Reply