WEB TV-ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ
  • ΔΕΣ ΤΟ WEB TV ΜΑΣ

  • ΔΕΣ ΜΑΣ ΣΤΟ ΚΑΝΑΛΙ ΕΓΝΑΤΙΑ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ
  • ΔΕΣ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΑΣ

ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΖΑΠΠΑΣ

Share Button

Ο Ευάγγελος Ζάππας ήταν ένας Έλληνας αγωνιστής του 1821, επιχειρηματίας, φιλάνθρωπος και εθνικός ευεργέτης. Πρωτοστάτησε και έπαιξε κύριο ρόλο στην αναβίωση των Ολυμπιακών αγώνων.

Η ζωή του

Ο Ευάγγελος Ζάππας γεννήθηκε στο χωριό Λάμποβο στην Βόρεια Ήπειρο (σημερινή Αλβανία) το 1800. Ήταν γόνος  του Βασίλη Ζάππα, έμπορος από τους σημαντικούς της περιοχής, και της Σωτηρίας Μέξη. Το χωριό  αυτό ανήκε στην επαρχία Τεπελενίου, πατρίδα του Αλή Πασά.

Ο Ευάγγελoς, σε ηλικία 13 ετών, στρατολογήθηκε απ τον Αλή Πασά και στάλθηκε φρουρός σε ένα φρούριο κοντά στα Γιάννενα. Με τη συμμαχία των Σουλιωτών με τον Αλή, ο Ζάππας βρέθηκε στο στρατόπεδο του Αγώνα και μεταπήδησε στην εξουσία του Μάρκου Μπότσαρη. Έγινε, μάλιστα, υπασπιστής και τον ακολούθησε. Μετά το θάνατο του Μάρκου Μπότσαρη, ο Ευαγγέλης Ζάππας πολέμησε με τον Κωνσταντίνο Μπότσαρη, αδελφό του ήρωα, και στη συνέχεια με τον στρατηγό Νικόλαο Ζέρβα, τον Λάμπρο Βέικο, τον Γκούρα, με συναγωνιστή τον Μακρυγιάννη, τον Νοταρά και τον Πανουργιά. Το 1824, έγινε ταξίαρχος και διοίκησε τα Βλαχοχώρια των Σαλώνων. Οι στρατιωτικές του ικανότητες τον έκαναν ιδιαίτερα γνωστό και για αντίποινα οι Τούρκοι απήγαγαν τη μητέρα του και την κράτησαν αιχμάλωτη στο νησί της λίμνης Παμβώτιδα, στα Ιωάννινα, ενώ του αφαίρεσαν την οικογενειακή του περιουσία. Στο τέλος της επανάστασης αρνείται την χρηματική αποζημίωση για τους ήρωες της Επανάστασης και μεταναστεύει στο Βουκουρέστι το 1831, όπου τα πρώτα χρόνια ασκούσε το επάγγελμα του πρακτικού γιατρού, όπως είχε μάθει στη διάρκεια της Ελληνικής επαναστάσεως. Η περιοχή αυτή των Παραδουνάβιων Ηγεμονιών είχε την περίοδο εκείνη μεγάλη ελληνική παράδοση, από την εποχή που η Υψηλή Πύλη διόριζε Φαναριώτες στις διοικητικές θέσεις.

Ο Ζάππας εγκαταστάθηκε στη Βλαχία. Η κοινωνικοοικονομική δομή της περιοχής χαρακτηριζόταν από την ισχνότητα αστικών κέντρων και τα μεγάλα κτήματα. Ο Ζάππας εντάχθηκε στην τοπική κοινωνία χρησιμοποιώντας ένα εκλεπτυσμένο σύστημα δημοσίων σχέσεων. Φρόντισε να εξοικειωθεί με τους άρχοντες και τους ηγούμενους των ελληνικών μοναστηριών οι οποίοι διαχειρίζονταν τα μοναστηριακά κτήματα. Ο Ζάππας ακολούθησε την τακτική και άλλων Ελλήνων, νοίκιασε και εκμεταλλεύτηκε μοναστηριακά κτήματα στην περιοχή της Γιαλόμιτζας, κοντά στο Βουκουρέστι. Σε τρεις περίπου δεκαετίες απέκτησε τεράστια περιουσία και αντίστοιχα εισοδήματα.

Το 1847 χρηματοδότησε με τεράστια δωρεά, μέσω του Ελληνικού Φιλολογικού Συλλόγου, την οικοδόμηση του μεγάρου της Ρουμανικής Ακαδημίας, και έγινε επίτιμο μέλος του διοικητικού της συμβουλίου, ενώ προσέφερε μεγάλα ποσά για τις ανάγκες του ρουμανικού στρατού, και υποστήριξε τον πρίγκιπα Αλέξανδρο– Ιωάννη Κούζα, πρώτο ηγεμόνα της χώρας, τον οποίο και φιλοξένησε το 1860 στην έπαυλή του. Η μακροχρόνια απουσία του Ευαγγέλου απ’ την Ελλάδα και το ρίζωμα του στη βλάχικη κοινωνία δημιούργησε περιπλοκές στην έκφραση της εθνικής του συνείδησης. Η διάθεση του ήταν να ευεργετήσει και τις δύο πατρίδες του.

Ο κύριος αποδέκτης των ευεργεσιών του ήταν η Ελλάδα. Η πιο εντυπωσιακή εκδήλωση της προσφοράς του Ευαγγέλου προς την Ελλάδα ήταν το εγχείρημα αναβίωσης των Ολυμπιακών αγώνων. Ο Ευάγγελος Ζάππας, μαζί με τον εξάδελφό του Κωνσταντίνο Ζάππα τιμώνται ως εθνικοί ευεργέτες από το 1859, όταν ιδρύθηκαν τα “Νέα Ολύμπια”, έκθεση γεωργική, τεχνική και βιομηχανική που ορίστηκε να πραγματοποιούνται ανά τετραετία (στο “Ζάππειο”).

Ζάππειες Ολυμπιάδες

Το 1856 πρόσφερε  στο βασιλιά Όθωνα  400 μερίσματα της Εθνικής Ατμοπλοΐα ώστε τα κέρδη να χρησιμοποιηθούν για την ίδρυση των Ολυμπιακών αγώνων, την Ολυμπιάδα και για τα βραβεία των νικητών των αγώνων. Το 1859 κατάφερε να αναβιώσει τους Ολυμπιακούς Αγώνες σε μια πλατεία της Αθήνας. Το 1865 πέθανε αφήνοντας ένα μεγάλο χρηματικό ποσό, που χρηματοδότησαν τους αγώνες του 1870 και 1875 που πραγματοποιήθηκαν στο Παναθηναϊκό Στάδιο που επίσης αναστύλωσε. Οι Ζάππειοι αγώνες του 1859, 1870 και 1875 ήταν επίσης διεθνείς αφού συμμετείχαν αθλητές από την Ελλάδα και από την Οθωμανική αυτοκρατορία. Ο Ζάππας αναβιώνοντας τους Ολυμπιακούς Αγώνες για πρώτη φορά από την Αρχαιότητα, έθεσε τη βάση για τους μεγάλους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1896 από το βαρώνο Πιέρ ντε Κουμπερτέν και τη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή που ιδρύθηκε το 1894. Ο Ζάππας επίσης χρηματοδότησε τη δημιουργία του Ζαππείου μεγάρου που χρησιμοποιήθηκε για τους αγώνες ξιφασκίας στους Ολυμπιακούς αγώνες του 1896 και ως κέντρο τύπου στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004.

Το τέλος της ζωής του

Το 1863 ο Ευαγγέλος έπασχε από ψυχική νόσο. Ο Έλληνας Γενικός Πρόξενος στο Βουκουρέστι χαρακτηρίζει την αρρώστια του ως “φρενιτίαση” ή κάποιου είδους “μονομανία”. Ο Ευαγγέλης Ζάππας πέθανε στις 19 Ιουνίου του 1865 στο Μπροστένι.Το Νοέμβριο του 1860 έγραψε τη διαθήκη του, με την οποία άφηνε ουσιαστικά μοναδικό διαχειριστή της περιουσίας του τον συνεταίρο του και ξάδελφό του, Κωνσταντίνο.

Η διαθήκη του

Ένα μεγάλο μέρος της περιουσίας τους το διέθεσαν στην “Επιτροπή Ολυμπίων”, για να χρησιμοποιηθεί για την οργάνωση εκθέσεων και τη βράβευση των καλύτερων προϊόντων. Δυστυχώς ένα μέρος μονάχα από την τεράστια περιουσία περιήλθε στην “Επιτροπή Ολυμπίων”. Παράλληλα με τη διαθήκη του επέβαλε στον Κωνσταντίνο Ζάππα ως όρο ότι, μετά το θάνατο του, όλα τα κτήματα και τα εισοδήματά του θα πρέπει να περιέλθουν στο ελληνικό Δημόσιο.

Μετά το θάνατο και του Κωνσταντίνου Ζάππα, η ελληνική πρεσβεία στη Ρουμανία διεκδίκησε την ακίνητη περιουσία του, όμως ο Ρουμάνος πρόεδρος Lascar Catargiu , αρνήθηκε να την παραδώσει και επικαλέστηκε το άρθρο Ζ΄ του ρουμανικού συντάγματος, καθώς πρόσφατα είχε εκδοθεί νόμος που απαγόρευε σε αλλοδαπούς να κατέχουν αγροτικά και άλλα ακίνητα στη χώρα. Ανάλογο πρόβλημα αντιμετώπισε η Επιτροπή των Ολυμπίων, η οποία δεν ήταν νομικό πρόσωπο, αναγνωρισμένο από τη Ρουμανία, που αρνήθηκε κάθε συμβιβασμό ή έστω την προσφυγή στη διαιτησία των Μεγάλων Δυνάμεων που υπέγραψαν τη Συνθήκη του Βερολίνου. Για το λόγο αυτό, η κυβέρνηση του Χαρίλαου Τρικούπη, τον Οκτώβριο του 1892, ανακάλεσε τον Έλληνα πρέσβη στο Βουκουρέστι, ενώ σε ανάλογη κίνηση προχώρησε και ο Ρουμάνος Υπουργός Εξωτερικών Alexandru Lahovari, με τον πρέσβη του στην Αθήνα. Οι σχέσεις των δύο χωρών αποκαταστάθηκαν το 1896, όταν επήλθε συμβιβασμός. Το ελληνικό κράτος τίμησε τον Ευάγγελο Ζάππα και το όνομά του υπάρχει στα ονόματα των μεγάλων ευεργετών στην αίθουσα της ελληνικής Βουλής.

Όσα δεν γνωρίζουμε για τον Ευάγγελο Ζάππα

Η παρουσία και η συνεισφορά του Ευάγγελου Ζάππα είναι πολύ πιο ουσιαστική. Δεν αναγνωρίζεται ο Ζάππας μόνο στη δημιουργία ενός Μεγάρου για Ολυμπιακούς Αγώνες – είναι πολύ ευρύτερη η συνεισφορά του. Ο Ζάππας δημιουργεί ιδεολογία κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες. Η Ελλάδα είναι πάλι πιεσμένη οικονομικά, προσπαθεί να ανοιχτεί στις αγορές και προσπαθεί να βρει διέξοδο προσαρμόζοντας την Ελλάδα στις απαιτήσεις της εποχής που είναι η δημιουργία εμπορικών εκθέσεων, τις οποίες όμως αυτός επέκτεινε σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της παραγωγής: χειροποίητη, σωματική, πνευματική.

Σήμερα σε τι κατάσταση βρίσκονται τα κληροδοτήματά του;

Δυστυχώς έχουν ξεπέσει λόγω της κακής διαχείρισης εκ μέρους του ελληνικού δημοσίου. Το Ζάππειο Παρθεναγωγείο στην Κωνσταντινούπολη εκπροσωπεί ένα διεθνές δίκτυο από Ζάππεια τα οποία παρήγαγαν πολιτισμό καταρχάς για τις ελληνίδες και κατά δεύτερον για τους τόπους που είχαν ιδρυθεί. Το δίκτυο αυτό έχει καταρρεύσει και παραμένει εμβληματικό μόνο το Παρθεναγωγείο της Κωνσταντινούπολης.

Ο Ευάγγελος Ζάππας έφυγε από την Ελλάδα πάπτωχος και πολυτραυματίας ως αγωνιστής του ’21 και  πολύ σύντομα κατάφερε να δημιουργήσει ένα δίκτυο Ζαππείων που προήγαγαν τον πολιτισμό σε μεγάλες πόλεις του κόσμου.

Για τον τομέα βιογραφιών & κουλτούρας πολιτισμών Μαίρυ Αυδίκου, Δημοσιογράφος

Leave a Reply