WEB TV-ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ
  • ΔΕΣ ΤΟ WEB TV ΜΑΣ

  • ΔΕΣ ΜΑΣ ΣΤΟ ΚΑΝΑΛΙ ΕΓΝΑΤΙΑ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ
  • ΔΕΣ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΑΣ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ: ΡΟΣ ΝΤΕΛΙ

Share Button

Ένας Ιρλανδός δεξιοτέχνης της κρητικής λύρας.

Ο Ρος Ντέλι (Ross Daly) γεννήθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου το 1952 στο Νόρφολκ της Αγγλία από Ιρλανδούς γονείς. Από πολύ μικρός ταξίδεψε με τους γονείς του σε όλο τον κόσμο και έτσι γεννήθηκε το ενδιαφέρον του για την μουσική. Η μητέρα του που ήταν λάτρης της μουσικής τον παρότρυνε να ασχοληθεί με αυτήν βοηθώντας τον να αποκτήσει το πρώτο του μουσικό όργανο ένα τσέλο, ενώ στα δώδεκα του χρόνια και ενώ βρίσκεται στην Ιαπωνία ξεκινάει να μελετάει κιθάρα. Στην δεκαετία του ’60 και σε ηλικία 18 χρόνων,  βρίσκεται στο Σαν Φρανσίσκο και πάλι με την οικογένεια του. Βιώνοντας την κλασική πειθαρχία αλλά και το κλίμα ελευθερίας και πειραματισμού της εποχής έρχεται για πρώτη φορά σε επαφή με την μουσική παράδοση της Ανατολής γεγονός που αλλάζει για πάντα την ζωή του. Ξεκινάει τα ταξίδια σε διάφορες χώρες από την ανατολική Μεσόγειο μέχρι τις χώρες της Άπω Ανατολής.

Βρίσκει ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα την ινδική κλασική μουσική η οποία ήταν η πρώτη μη δυτική μουσική παράδοση την οποία μελέτησε εμπράκτως. Τα επόμενα χρόνια ταξίδεψε πολύ, μελετώντας μια ποικιλία μουσικών οργάνων και παραδόσεων. Είναι η περίοδος που δίνει έμφαση στην μουσική της Ινδίας και του Αφγανιστάν.

Το 1975 ταξίδεψε στην Κρήτη για ακόμη μια φορά μιας που είχε ξαναβρεθεί στο νησί το 1970 και το 1972 εντυπωσιασμένος από την κρητική λύρα. Πέρασε έξι μήνες περιπλανώμενος από χωριό σε χωριό όπου ήρθε σε επαφή με λαϊκούς μουσικούς. Εγκαταστάθηκε τελικά στα Χανιά όπου και ξεκίνησε να μελετά αυτό το υπέροχο μουσικό όργανο που λέγεται κρητική λύρα με τον μεγάλο δάσκαλο Κώστα Μουντάνη. Η μαθητεία του διήρκησε πολλά χρόνια μέχρι που το 1990 θα πραγματοποιήσει μια δική του τροποποίηση στην κρητική λύρα προσθέτοντας στοιχεία από την βυζαντινή λύρα καθώς και το ινδικό σαράνγκι. Την ίδια περίοδο επισκεπτόταν συχνά την Τουρκία όπου μελέτησε την Κλασική Οθωμανική και την λαϊκή τουρκική μουσική. Μετά από αρκετά χρόνια εντατικής μελέτης σε διάφορές μουσικές παραδόσεις, το ενδιαφέρον του Ross Daly στρέφεται έντονα στην σύνθεση δίνοντας έμφαση στις διάφορες πηγές τις οποίες είχε ήδη μελετήσει. Η μουσική του συνδυάζει στοιχεία από πολλά μέρη της Ανατολής στα όργανα αλλά και στο ρυθμικό μέρος της. Γι’ αυτό τον σκοπό χρησιμοποιεί το ραμπάμπ που θεωρεί ότι είναι ένα μουσικό όργανο με ουδετερότητα που καθιστά εύκολη την παρουσία του σε διάφορους ανατολικούς ρυθμούς. Άλλα όργανα που χρησιμοποιεί είναι το σαράνγκι, το ούτι, το σάζι, το ταμπούρ, το λαούτο και την πολίτικη λύρα, όλα τους έγχορδα.

Σήμερα, έχει κυκλοφορήσει περισσότερους από είκοσι πέντε δίσκους με συνθέσεις του όσο και με δικές του διασκευές διαφόρων παραδοσιακών μελωδιών που είχε συγκεντρώσει κατά την διάρκεια των ταξιδιών του. Η Κρήτη εξακολουθεί να αποτελεί μία σταθερή βάση για την προσωπική και την μουσική του έρευνα ενώ ταξιδεύει σε όλο τον κόσμο δίνοντας συναυλίες.

Δεξιοτέχνης πολλών μουσικών οργάνων έχει συμπράξει πολλές φορές με μεγάλους μουσικούς από όλο τον κόσμο δουλεύοντας μέσα στην μουσική πειθαρχία των ανατολικών παραδόσεων εξερευνώντας ταυτόχρονα νέες φόρμες και τον δημιουργικό αυτοσχεδιασμό. Μοναδικός ως συνθέτης στήνει την μουσική του γύρω από τις λεπτές αποχρώσεις και τις ζωντανές συναντήσεις των διαφόρων ήχων των μουσικών παραδόσεων. Η στενή προσωπική σχέση με τους μουσικούς με τους οποίου συνεργάζεται είναι εξέχουσας σημασίας για τον ίδιο καθώς πιστεύει ότι αυτό το εσωτερικό δέσιμο είναι που δίνει ζωή στην μουσική. Ο μοναδικός ήχος της μουσικής του αντανακλά την προσωπική του φιλοσοφία, επηρεασμένος από την παράδοση των Σούφι, η οποία τονίζει την ιερή φύση της ίδιας της μουσικής, την τεράστια δύναμη που εμπεριέχει καθώς και την αναγκαιότητα γι’ αυτούς που ασχολούνται μ’ αυτήν να της παραδοθούν ανιδιοτελώς και ανεπιφύλακτα. Η διαδικασία αυτή έχει ως αποτέλεσμα μία υπερβατική και πνευματική μουσική εμπειρία την οποία μοιράζονται οι μουσικοί με τους ακροατές και που δεν έχει την παραμικρή σχέση με τους σύγχρονους όρους World Music και Ethnic.

Η μουσική του Rosy Daly προσφέρει την συνέχεια και την ενότητα κάτι το οποίο όλο και φθίνει στις μέρες μας. Το να γίνεται κανείς κοινωνός της ουσίας της μουσικής που δεν έχει κανένα φυσικό όριο είμαι μια μοναδική εμπειρία πέρα από τον χώρο και τον χρόνο.

Ο Ross Daly έχει εμφανιστεί σε πολλά θέατρα ανά τον κόσμο Theatre de la Ville, Παρίσι (1992-93, 2002-3-5), The Athens Concert Hall, Αθήνα (1993), Festival of Jerysalem (1995) Λουξεμβούργο (1994),Passionskirche, Βερολίνο (1994-5-6), Aarhus, Δανία (1997), Huset Theater, Αλμποργκ Δανία (1995-97), Κοπενχάγη, Δανία (1995-97), Archeological Museum, Μαδρίτη (1998-99, 2001), Archeological Museum, Μαδρίτη (1998-99, 2001), Festival of Murcia, Ισπανία (1999), Cemal Resit Rey Conser Salonu, Κωνσταντινούπολη (1997), Θέατρο Λυκαβητού, Αθήνα (1987,91,93,98), Queen Elizabeth Hall, Λονδίνο (1998-2000-2),WDR, Μόναχο (1999), WDR, Βούπερταλ (1992), Λουξεμβούργο (1992), Μυρεμβέργη (1992), Φρανκφούρτη (1992). Σήμερα συνεχίζει να δίνει συναυλίες την Ελλάδα και σε ολόκληρο τον κόσμο ενώ ταυτόχρονα διευθύνει από το 1982 το μουσικό εργαστήριο «Λαβύρινθος» στο Χουδέστι της Κρήτης που βρίσκετε μερικά χιλιόμετρα έξω από το Ηράκλειο. Εκεί σκοπός του είναι η συλλογή, η διάσωση και η προβολή παραδοσιακών μουσικών οργάνων από όλο τον κόσμο. Φιλοξενούνται πάνω από 250 όργανα λαϊκής και παραδοσιακής μουσικής όπου τα περισσότερα προέρχονται από τα ταξίδια του ίδιου στην Ανατολή. Στο «Λαβύρινθο» γίνονται επίσης, πολλές μουσικές παραστάσεις και διαλέξεις με μουσικούς από την Ελλάδα και το εξωτερικό.

   Εκεί παρέδωσαν σεμινάρια οι Anwar Abu Dragh (Ιρακινά Makam), Tzvetanka Varimezova (Βουλγάρικο τραγούδι), Ballake Sissoko (Κόρα), Yurdal Tokcan (Ούτι), Goksel Baktagir (κανονάκι), Hussain Arman (Αφγανικό τραγούδι), Naseem Dakwar (Αραβικό βιολί) και άλλοι.

 

Μερικές απόψεις του για την ελληνική παραδοσιακή μουσική:

Ο ίδιος φιλοδοξεί να κάνει να κάνει το δημοτικό τραγούδι να μην ακούγεται μόνο στα πανηγύρια. Προσωπική του εκτίμηση είναι ότι το ελληνικό παραδοσιακό τραγούδι έμεινε προσκολλημένο στην εποχή του 1821 γιατί έχει ταυτιστεί με το τσαρούχι. Επαναλαμβάνει μονότονα τον εαυτό της επί 200 χρόνια, γιατί δεν γεννάει άλλα είδη, γιατί δεν ακούγεται πουθενά εκτός συνόρων, γιατί κανείς στον κόσμο δεν γνωρίζει ότι η Ελλάδα έχει τόσο σπουδαία λαϊκά όργανα και λαϊκή μουσική.

 

 «Παράδοση δεν σημαίνει και συντήρηση»

Όμως, ο Ρος Ντέιλι δεν παίζει κρητικά. Η λύρα δεν δεσπόζει στην σκηνή, αντίθετα χρησιμοποιείται ισότιμα με τα υπόλοιπα όργανα (κόρα, ταμπουράς, σάζι, πολίτικο λαούτο, ταρ, ιδιοκατασκευές) σε πρωτότυπες συνθέσεις και παραδοσιακές μελωδίες από όλο τον κόσμο. Ακόμα και αυτές οι λίγες μελωδίες που κατάγονται από την Μεγαλόνησο ακούγονται τόσο αλλοιωμένες που θα μπορούσες να πιστέψεις ότι είναι από το Αφγανιστάν ή το Μάλι της Αφρικής! Το κοινό χειροκροτεί με πάθος και στο τέλος σχολιάζει θετικά την «Σούστα» που έπαιξε η Αφρικανική κόρα.

«Εδώ στην Κρήτη δέχθηκα πολλές φορές κριτική επειδή δεν τα παρουσιάζω ακριβώς παραδοσιακά».

«Θα ήταν αστείο βέβαια να επεδίωκα να γίνω Κρητικός λυράρης. Ιρλανδός είμαι ο κακομοίρης και μάλιστα κακό δείγμα, αφού δεν έχω ζήσει και πολύ εκεί!».

Στο δικό του παίξιμο της λύρας αντανακλώνται στοιχεία της μουσικής του εμπειρίας απ’ όλο τον πλανήτη. «Το μόνο που μπορώ να κάνω είναι να είμαι αληθινός απέναντι στον εαυτό μου. Το αυθεντικό, παλιό γνήσιο κρητικό, ας το παίξουν οι… παλιοί γνήσιοι αυθεντικοί Κρητικοί. Είναι δική τους ευθύνη».
«Έχει παγιωθεί η ιδέα ότι όποιος ασχολείται με την παράδοση ασχολείται με τη «διάσωση» του παρελθόντος. Εμένα, όμως, με ενδιαφέρουν αυτές οι μουσικές στο παρόν και το μέλλον», λέει ο ίδιος ενώ κάποιες μελωδίες του θυμίζουν πολύ σύγχρονους –έως και ποπ – ρυθμούς, άλλες είναι κλασικές και άλλες έχουν έντονα αυτοσχεδιαστικό χαρακτήρα.
«Η παράδοση περιέχει στοιχεία διαχρονικής αξίας, περιέχει όμως και συνήθειες που φθείρονται στο χρόνο. Η συνήθεια είναι έκφραση της πιο αδύναμης πλευράς του ανθρώπου. Είμαι ενάντια σ’ αυτό. Δεν έχω βεβαίως καμία δυνατότητα να προχωρήσω σε αντικειμενικό ορισμό της διαχρονικότητας στην παραδοσιακή μουσική».

 

Περισσότερο υλικό για την δουλειά του μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα του www.rossdaly.gr

Για τον Τομέα Βιογραφιών & Κουλτούρας Πολιτισμών:

Σοφία Μαγουλιώτη, Υπεύθυνη Τομέα Βιογραφιών & Κουλτούρας Πολιτισμών

Leave a Reply