oulof-palme-article-image

Ο Σβεν Ούλοφ Γιοαχίμ Πάλμε (Sven Olof Joachim Palme)υπήρξε Σουηδός πολιτικός που γεννήθηκε στο Ουστερμάλ ένα προάστιο της Στοκχόλμη το 1927. Προέρχονταν από ευκατάστατη οικογένεια της ανώτερης αστικής τάξης παρόλα αυτά άφησε το στίγμα του στην πολιτική σκηνή ως μεγάλος σοσιαλδημοκράτης με έντονο κοινωνικό προφίλ. Αποτέλεσε μεγάλος υποστηρικτής και μεταρρυθμιστής του Σουηδικού μοντέλου κοινωνικής ασφάλισης και πρόνοιας που συνεχίζει μέχρι σήμερα να αποτελεί πρότυπο κρατικής μέριμνας απέναντι στους φορολογούμενους πολίτες για πολλά δυτικά κράτη. Είχε έντονες αντικομουνιστικές και αντιαποικιοκρατικές απόψεις ως αποτέλεσμα ταξιδιωτικών περιηγήσεων στις ΗΠΑ, την Τσεχία και σε αναπτυσσόμενες χώρες της Ασίας και της Αφρικής κατά την διάρκεια των φοιτητικών του χρόνων. Σε ηλικία μόλις πέντε ετών έχασε τον πατέρα του, κάτι που επηρέασε την ψυχολογία του σε όλη την υπόλοιπη ζωή του.
Φιλάσθενο ως παιδί ο Πάλμε αναγκάστηκε να τελειώσει τη στοιχειώδη εκπαίδευση με κατ’ οίκον διδασκαλία και τη μέση εκπαίδευση ως οικότροφος. Κατόπιν παρακολούθησε μαθήματα σε κολέγιο Κένυον του Οχάιο των ΗΠΑ από όπου αποφοίτησε το 1948, οπότε περιόδευσε με ωτοστόπ τις ΗΠΑ και το Μεξικό. Επιστρέφοντας στην πατρίδα του φοίτησε στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης, όπου σπούδασε νομικά και πήρε το πτυχίο του το 1951.
Κατά την διάρκεια των σπουδών του στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης ο Πάλμε έγινε μέλος του Φοιτητικού Συλλόγου των Σοσιαλδημοκρατών. Το 1952 αναδείχθηκε πρόεδρος της Ένωσης Σπουδαστών της Σουηδίας.
Ως φοιτητής με πολιτική δράση ο Πάλμε συγκέντρωσε το ενδιαφέρον του στα διεθνή ζητήματα και ταξίδεψε στην Ανατολική και στη Δυτική Ευρώπη. Το 1953 πέρασε τρεις μήνες επισκεπτόμενος χώρες της Ασίας, την Ινδία κυρίως αλλά και την Κεϋλάνη, τη Βιρμανία, την Ινδονησία κ.α. Κατά την παραμονή του στις ΗΠΑ τον εντυπωσίασαν ιδιαίτερα οι κοινωνικές ανισότητες, οι φυλετικές διακρίσεις και η άνοδος του μακαρθισμού. Όμως, το ταξίδι τους την Ασία ήταν εκείνο που κυρίως εδραίωσε τις αντιαποικιοκρατικές πεποιθήσεις του.

Η πολιτική καριέρα

Το 1953, όταν ο Πάλμε επέστρεψε από την Ασία, τον ανακάλυψε ο τότε αρχηγός του Σουηδικού Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος των Εργατών και πρωθυπουργός της Σουηδίας Τάγκε Ερλάντερ και τον τοποθέτησε στη θέση του γραμματέα του. Η αμοιβαία εκτίμηση και η στενή φιλία που αναπτύχθηκε ανάμεσα στους δύο άνδρες σήμανε για τον Πάλμε πολύτιμη βοήθεια στην περαιτέρω πορεία του.
Το 1956 ο Πάλμε παντρεύτηκε την παιδοψυχολόγο Λίσμπετ Μπεκ-Φρίις με την οποία έμεινε μαζί μέχρι το τέλος της ζωής του. Το 1958 εξελέγη μέλος του σουηδικού κοινοβουλίου με τους σοσιαλδημοκράτες και το 1963 έγινε μέλος της κυβέρνησης τους ως υπουργός άνευ χαρτοφυλακίου.
Από εκεί και πέρα η άνοδος του Πάλμε υπήρξε συνεχής. Το 1965 έγινε υπουργός Μεταφορών και Επικοινωνιών και το 1967 υπουργός Παιδείας και Πολιτισμού. Το 1969 διαδέχθηκε τον Ερλάντερ ως πρόεδρος του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος και ως πρωθυπουργός
Αναλαμβάνοντας την πρωθυπουργία ο Πάλμε περιέγραψε με μια μεταφορά την πολιτική που σκόπευε να ακολουθήσει: «Η σούπα δεν τρώγεται τόσο καυτή όσο είναι όταν μαγειρεύεται». Μολονότι όμως έκτοτε μετρίασε τη ριζοσπαστική εικόνα που παρουσίαζε πριν, ο Πάλμε παρέμεινε σταθερός στα ιδεώδη της ελευθερίας, της κοινωνικής δικαιοσύνης και της ειρήνης και εργάστηκε με ζήλο και συνέπεια για την πραγμάτωση τους.

Το πολιτικό του έργο

Στο εσωτερικό της χώρας ο Πάλμε εγκαινίασε εξαιρετικά προοδευτικές κοινωνικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις που απέβλεπαν στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των φτωχότερων στρωμάτων του πληθυσμού. Εφάρμοσε δικαιότερη εισοδηματική πολιτική και μερίμνησε για την αναμόρφωση του συστήματος κοινωνικών ασφαλίσεων και παροχών και για την ενίσχυση της καλλιέργειας της τέχνης και της επιστήμης. Στα φιλολαϊκά κοινωνικά μέτρα της κυβέρνησης Πάλμε εντάσσεται και η πολιτική της απέναντι στους μετανάστες από φτωχές χώρες οι οποίοι είχαν εγκατασταθεί και εργαζόταν στη Σουηδία αναζητώντας καλύτερη τύχη. Με τα μέτρα αυτά επιτεύχθηκε η ενσωμάτωση των μεταναστών στη σουηδική κοινωνία, με την παραχώρηση πλήρων πολιτικών δικαιωμάτων και την παράλληλη καταπολέμηση οποιωνδήποτε ρατσιστικών τάσεων.
Στις διεθνείς σχέσεις χάρη στη δράση του Πάλμε η Σουηδία βγήκε από την ιστορική απομόνωση της και από την αυτοεξυπηρετική ουδετερότητα της. Μέχρι τότε κάποιοι υποστήριζαν ότι κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου η Σουηδία είχε πουλήσει όπλα στη ναζιστική Γερμανία και είχε επιτρέψει να χρησιμοποιηθεί το σιδηροδρομικό δίκτυο της για μεταφορά γερμανικών εφοδίων στη Νορβηγία.
Ο Πάλμε τάχθηκε αναφανδόν κατά της αμερικανικής ανάμειξης στον πόλεμο του Βιετνάμ, κατά της σοβιετικής επέμβασης στην Τσεχοσλοβακία και υπέρ των αφρικανικών απελευθερωτικών κινημάτων, στα οποία προσέφερε και έμπρακτη βοήθεια.
Η κυβέρνηση Πάλμε χορήγησε πολιτικό άσυλο σε πολλούς πολιτικούς πρόσφυγες από διάφορες χώρες, μεταξύ των οποίων Αμερικανοί που δεν ήθελαν να πολεμήσουν στο Βιετνάμ αλλά και Έλληνες πολέμιοι της δικτατορίας των συνταγματαρχών. Θαρραλέος επικριτής της επιθετικής πολιτικής των ΗΠΑ, ο Πάλμε παρομοίασε τον βομβαρδισμό του Ανόι από τους Αμερικανούς με τον βομβαρδισμό της Γκερνίκα από τους Γερμανούς κατά τον ισπανικό εμφύλιο πόλεμο. Όταν νεαροί αριστεροί στη Στοκχόλμη πέταξαν αβγά στον Αμερικανό πρεσβευτή, οι σχέσεις ανάμεσα στις δύο χώρες έφτασαν σε τέτοιο σημείο έντασης ώστε ο πρόεδρος Νίξον δήλωσε ότι ο Σουηδός πρεσβευτής δεν ήταν πλέον ευπρόσδεκτος στην Ουάσιγκτον. Η κατάσταση βελτιώθηκε μόνο μετά την αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από το Βιετνάμ.
Το 1976 ύστερα από 44 χρόνια συνεχούς παραμονής στην εξουσία, οι σοσιαλδημοκράτες έχασαν τις εκλογές και στην Σουηδία σχηματίστηκε κεντροδεξιά κυβέρνηση. Η δραστηριότητα του Πάλμε στη διεθνή σκηνή εντάθηκε τότε ακόμη περισσότερο. Μαζί με τον Βίλι Μπραντ και τον Μπρούνο Κράισκι ο Πάλμε βοήθησε στην ανανέωση της εικόνας της Σοσιαλιστικής Διεθνούς, της οποίας διετέλεσε αντιπρόεδρος. Εργάστηκε ως μέλος της Επιτροπής Μπραντ για τα προβλήματα Βορρά-Νότου και ως πρόεδρος της Επιτροπής Πάλμε για την Κοινή Ασφάλεια, και το 1980 ανέλαβε το δύσκολο έργο του μεσολαβητή του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών στον πόλεμο Ιράν – Ιράκ επισκεπτόμενος αρκετές φορές την περιοχή για συνομιλίες με τους ηγέτες των εμπόλεμων.
Μετά τις κοινοβουλευτικές εκλογές του 1982 οι σοσιαλδημοκράτες επανήλθαν στην εξουσία και ο Πάλμε στην πρωθυπουργία. Κατά τη δεύτερη θητεία του ο Πάλμε θέλησε να εφαρμόσει ακόμη ριζοσπαστικότερες οικονομικές μεταρρυθμίσεις για τη βελτίωση της γενικής κατάστασης της χώρας και ειδικότερα της θέσης των εργαζομένων. Τα σχέδια του Πάλμε προκάλεσαν τη σφοδρή αντίδραση των οικονομικών συμφερόντων, που έκαναν λόγο για απειλή κομμουνιστικοποίησης της Σουηδίας, ενώ και τον ίδιο το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα διχάστηκε απέναντι σε αυτήν την πολιτική.
Στα διεθνή θέματα ο Πάλμε ενέτεινε τις προσπάθειες του για την προάσπιση της ειρήνης και τον τερματισμό του εξοπλιστικού ανταγωνισμού ανάμεσα στα δύο αντίπαλα στρατόπεδα, το ανατολικό και το δυτικό. Έπαιξε πρωτεύοντα ρόλο στην πρόταση για δημιουργία αποπυρηνικοποιημένων ζωνών στην Ευρώπη και πήρε μέρος στην Πρωτοβουλία των Έξι, η οποία αποσκοπούσε στη διαφύλαξη της διεθνούς ειρήνης και στο αφοπλισμό και στην οποία συμμετείχαν επίσης η πρωθυπουργός της Ινδίας Ίντιρα Γκάντι, οι πρόεδροι της Αργεντινής Ραούλ Αλφόνσιν, του Μεξικό Μιγκέλ ντε λα Μαντρίντ και της Τανζανίας Τζούλιους Νιερέρε και ο Έλληνας πρωθυπουργός Ανδρέας Παπανδρέου.

Η ανεξιχνίαστη δολοφονία του

Τη νύχτα της 28ης Φεβρουαρίου 1986 ο Πάλμε περπατούσε μαζί με τη σύζυγο του σε δρόμο της Στοκχόλμης αμέριμνος και χωρίς συνοδεία γυρίζοντας από τον κινηματογράφο κάτι που το συνήθιζε. Ώρα 23:30 άγνωστος πυροβόλησε και σκότωσε τον Σουηδό πρωθυπουργό.
Η είδηση της δολοφονίας του Πάλμε συγκλόνισε την παγκόσμια κοινή γνώμη και παραμένει ακόμη και σήμερα μία από τις ανεξιχνίαστες δολοφονίες. Η χώρα του βυθίστηκε σε βαρύ πένθος και πάνω από εκατό χιλιάδες άνθρωποι παρακολούθησαν την κηδεία του.
Η μακροχρόνια θητεία του ως πρωθυπουργού της χώρας του και ο πρόωρος θάνατος του, τον κατέστησαν τον περισσότερο γνωστό διεθνώς Σουηδό πολιτικό του 20ου αιώνα
Ο Πάλμε ήταν ένας πολιτικός με ισχυρές πολιτικές θέσεις που προκαλούσε συζητήσεις στη διεθνή σκηνή: η οξεία κριτική του εναντίον των ΗΠΑ για τον πόλεμο του Βιετνάμ, οι εκστρατείες του εναντίον της εξάπλωσης των πυρηνικών όπλων, η καταδίκη του απαρτχάιντ και η συνηγορία υπέρ οικονομικών κυρώσεων εναντίον της Νότιας Αφρικής, η υποστήριξή του – οικονομική και πολιτική – για το Αφρικανικό Εθνικό Κογκρέσο (ANC) και την Οργάνωση Απελευθέρωσης της Παλαιστίνης (PLO), η συνάντησή του με τον Φιντέλ Κάστρο της Κούβας, και άλλα έκαναν βέβαιο το γεγονός πως ο Πάλμε διέθετε μεγάλο αριθμό εχθρών στο εξωτερικό. Αλλά και εντός της χώρας του, οι αριστερές απόψεις του δημιούργησαν μεγάλη εχθρότητα από τους δεξιούς της Σουηδίας.

Για τον Τομέα Βιογραφιών & Κουλτούρας Πολιτισμών:

Σοφία Μαγουλιώτη, Τομέα Βιογραφιών & Κουλτούρας Πολιτισμών

Γράψε απάντηση

Γράψε ο σχολιό σου
Γράψε το όνομά σου