septembriana-article-image

Ξημερώνοντας η έκτη του Σεπτέμβρη ξημέρωνε και η αρχή του τέλους για τους Έλληνες την Κωνσταντινούπολης. Αφορμή το πογκρόμ που εξαπέλυσε τουρκικός όχλος εναντίον της ελληνικής κοινότητας ήταν η έκρηξη ενός αυτοσχέδιου μηχανισμού στο Τουρκικό Προξενείο της Θεσσαλονίκης. Μέσα σε εννέα ώρες καταστρέφονται 4. 500 ελληνικά καταστήματα,1. 000 σπίτια,73 εκκλησίες και 37 σχολεία. Στον απολογισμό προστίθενται και βιασμοί γυναικών και ανδρών οι οποίοι υπέστησαν αναγκαστική περιτομή.

septembriana-1

Τα ερωτήματα που μας γεννιούνται είναι πολλά.Η αφορμή ήταν η έκρηξη στο σπίτι του Κεμάλ αλλά οι αιτίες;Ποια μπορεί να ήταν η σχέση της Κύπρου και της ΕΟΚΑ;Η χρονική συγκυρία της διάσκεψης του Λονδίνου;Η πολιτική αστάθεια που επικρατούσε στην Ελλάδα εκείνη την εποχή (ασθένεια Παπάγου).Σημαντικότερο ρόλο έπαιξε και ο τουρκικός τύπος.Ο οποίος δημιούργησε το μένος των Τούρκων για την ελληνική μειονότητα της Πόλης.Η αρχή έγινε με την ύπαρξη σχεδίου στερεότυπων.Η εντύπωση που δίνονταν στους Τούρκων όχι μόνο απο τον Τύπο αλλά και απο την κυβέρνηση του Αντνάν Μεντερές.Μια εντύπωση που είχε σαν θέμα της την οικονομική ευμάρεια την ελληνικής κοινότητας και όχι των ίδιων των Τούρκων.

septembriana-2

Η διεκδίκηση των Ελληνοκυπρίων για ένωση με την Ελλάδα ήταν η τέλεια αφορμή για τους τούρκους ηγέτες να αποσπάσουν την προσοχή της κοινής γνώμης απο τα προβλήματά της και να την στρέψουν στην οικονομικά ανθούσα ελληνική κοινοτητά. Στις 28 Αυγούστου 1955 ο Μεντερές ισχυρίστηκε αδημόσια ότι οι Ελληνοκύπριοι σχεδίαζαν σφαγές κατά των Τουρκοκυπρίων.
Σημαντικό ρόλο έπαιξε και η δράση του τουρκικού παρακράτους στην εκκαθάριση της Κωνσταντινούπολης απο τις μειονότητες,διότι δεν χτυπήθηκαν μόνο οι Έλληνες αλλα και οι Αρμένιοι και Εβραίοι.

septembriana-3

“Άνανδρη στάση των Ελλήνων προς τους Τούρκους” ήταν ο τίτλος ρεπορτάζ που δημοσιεύθηκε στην τουρκική εφημερίδα “INSTABYL EXPRES”αναφερόμενο στην έκρηξη πριν καν αυτή πραγματοποιηθεί. Την ίδια μέρα το μεσημέρι της έκτης Σεπτεμβρίου η κυβέρνηση του Μεντερές δίνει εντολή στην κρατική τηλεόραση δημοσιοποίησης του ρεπορτάζ με αποτέλεσμα τις καταστροφές και λεηλασίες περιουσιών.
Την επομένη κιόλας στις 7 του Σεπτέμβρη η ελληνική εφημερίδα “ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ” αναφέρει σε πρωτοσέλιδό της τις καταστροφές που υπέστησαν οι Έλληνες της Πόλης. Καταστροφές που ανήλθαν σε 150 εκατομμύρια δολάρια,σύμφωνα με διεθνείς οργανισμούς,ενώ η ελληνική κυβέρνηση τις υπολόγισε σε 500. 000. 000 δολάρια.

septembriana-4

Στις 8 του μηνός το πρωτοσέλιδο της ίδιας εφημερίδας κάνει λόγο για τις κινήσεις της Ελλάδος ώστε να εξεταστεί η κατάσταση. Άρθρα επίσης μιλούν για την σχέση του ΝΑΤΟΥ και την θέση που θα πάρει.
Στην εφημερίδα αναγράφεται και το ανεπαρκές όπως χαρακτηρίστηκε ανακοινωθέν της τουρκικής κυβέρνησης “Η κυβέρνησις της Άγκυρας αποδίδει τάς βαρβαρότητας εις κομμουνιστάς”
Στο πρωτοσέλιδο της 10ης του Σεπτέμβρη αναφέρονται και σε βεβηλώσεις τάφων. Με αυτήν τους την πράξη οι Τούρκοι θέλησαν να δώσουν το μήνυμα στου Έλληνες ότι πλέον δεν έχουν ζωή εδω,δεν έχουν ρίζες.

septembriana-5

Από ελληνικής πλευράς βλέπουμε προσπάθειες διεθνοποίησης του θέματος χωρίς όμως σημαντικά αποτελέσματα. Αμερικανοί και Βρετανοί δεν ήταν διατεθειμένοι να ασκήσουν πιέσεις στην Τουρκία, σύμμαχό τους στον “Ψυχρό Πόλεμο”. Το ΝΑΤΟ μας ζήτησε να ξεχάσουμε το συμβάν. Έντονη όμως ήταν η αντίδραση απο το παγκόσμιο συμβούλιο Εκκλησιών για τις καταστροφές σε ναούς. Τελικά το 1995 η Αμερικανική Γερουσία όρισε την 6η του Σεπτέμβρη ως μέρα μνήμης των θυμάτων του πογκρόμ.

Οι περισσότερες λεπτομέρειες των γεγονότων ήρθαν στο φώς το 1961 κατα την διάρκεια της δίκης του Τούρκου πρωθυπουργού Αντνάν Μεντερές. Το κατηγορητήριο περιλάμβανε και τα “Σεπτεμβριανά”. Πολλοί υποστηρίζουν την άποψη ότι τα “Σεπτεμβριανά” είναι η πραγματική “Άλωση της Πόλης”,το τέλος βέβαια των Ελλήνων ήρθε με τις απελάσεις το 1964.

Από τον Τομέα Έρευνας:

Τίνα Δελησταμάτη, Δημοσιογράφος

Γράψε απάντηση

Γράψε ο σχολιό σου
Γράψε το όνομά σου