Φτωχότερος είναι ο κόσμος της τέχνης από την Πέμπτη 13 Οκτωβρίου 2016,  έπειτα από την απώλεια μιας εμβληματικής μορφής στο χώρο της λογοτεχνιάς και του θεάτρου,ενός μεγάλου ιταλού θεατρικού συγγραφέα, ευθυμογράφου, ηθοποιού, θεατρικού σκηνοθέτη και συνθέτη, του Ντάριο Φο. Ενός ανθρώπου που με την δράση του αλλά και με το έργο του κέρδισε την αγάπη κάθε γενιάς, όχι μόνο στην Ιταλία, αλλά και σε πολλές χώρες του κόσμου.

Η ζωή του

%ce%b5%ce%b9%ce%ba%ce%bf%ce%bd%ce%b1-2

Ο Ντάριο Φο γεννήθηκε στις 24 Μαρτίου 1926 στο Λεγκιούνο-Σαντζιάνο, στην επαρχία του Βαρέζε. Ο πατέρας του Φελίτσε ήταν διευθυντής των ιταλικών σιδηροδρόμων και η οικογένεια άλλαζε συχνά κατοικία λόγω των μεταθέσεων του. Ο Ντάριο έμαθε την τέχνη της διήγησης απ’ την γιαγιά του και από Λομβαρδούς ψαράδες και φυσητές γυαλιού.

Το 1940, μετακόμισε στο Μιλάνο για να σπουδάσει αρχιτεκτονική στη Brera Art Academy, αλλά ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος τού άφησε τα όνειρα μισά.

Η οικογένειά του πήρε μέρος στον αντιφασιστικό αγώνα, ενώ επίσης, λέγεται πως βοηθούσε τον πατέρα του να φυγαδεύει πρόσφυγες και στρατιώτες των Συμμάχων στην Ελβετία. Κοντά στο τέλος του πολέμου, ο Φο στρατολογήθηκε στο στρατό της Δημοκρατίας του Σαλό, αλλά δραπέτευσε και κατάφερε να κρυφτεί για το υπόλοιπο του πολέμου.

Μετά τον πόλεμο, συνέχισε τις σπουδές του στην  αρχιτεκτονική του Μιλάνου. Εκεί ασχολήθηκε με τα λεγόμενα μικρά θέατρα {teatri piccoli), στα οποία άρχισε να παρουσιάζει τους αυτοσχέδιους μονολόγους του. Το 1950 άρχισε να εργάζεται στο θέατρο του Φράνκο Παρέντι, και σταδιακά εγκατέλειψε την εργασία του ως βοηθός αρχιτέκτονα.

Το 1951 ο Φο συναντάει τη Φράνκα Ράμε, γόνο θεατρικής οικογένειας και  μετά  από λίγο καιρό αρραβωνιάστηκαν. Η Φράνκα Ράμε και ο Ντάριο Φο παντρεύτηκαν στις 24 Ιουνίου 1954.  Το 1955 μαζί δούλεψαν σε κινηματογραφικές παραγωγές στη Ρώμη, ενώ το 1959 γυρίζουν στο Μιλάνο και ιδρύουν τη θεατρική ομάδα Ντάριο Φο—Φράνκα Ράμε.

Το 1960 κερδίζουν την εθνική αναγνώριση με το Οι Αρχάγγελοι δεν Παίζουν Φλίπερ στο θέατρο Οντεόν του Μιλάνο. Κι ακολουθούν και άλλες επιτυχίες. Το 1961 τα θεατρικά έργα του αρχίζουν να παίζονται σε Σουηδία και Πολωνία.

Το 1962 γράφει και σκηνοθετεί την εκπομπή Καντσονίσιμα στη RAI. Ένα επεισόδιο για ένα δημοσιογράφο που σκοτώθηκε απ’ τη Μαφία ενόχλησε τους πολιτικούς που είχε ως συνέπεια ο Φο και η σύζυγος του Ράμε να λάβουν απειλές κατά της ζωής τους. Φεύγουν απ’ την εκπομπή όταν η RAI αρχίζει να λογοκρίνει το πρόγραμμα. Τελικά απαγορεύεται η εμφάνισή τους στη RAI για τα επόμενα 15 χρόνια. Επίσης το 1962 το έργο τους για τον Χριστόφορο Κολόμβο ενοχλεί ακροδεξιές ομάδες και προκαλεί βίαιες επιθέσεις. Το ιταλικό κομμουνιστικό κόμμα τους προμηθεύει σωματοφύλακες.Ο Φο έγινε διεθνώς διάσημος όταν το έργο του Οι Αρχάγγελοι δεν Παίζουν Φλίπερ παίχτηκε στο Ζάγκρεμπ.

Το 1968 ο Φο και η Ράμε ιδρύουν την θεατρική κολλεκτίβα Νέα Σκηνή (Associazione Nuova Scena) με κινούμενες σκηνές θεάτρου. Στο Μιλάνο κατάφεραν να μετατρέψουν  ένα εγκαταλελειμμένο εργοστάσιο σε θέατρο. Τον Οκτώβριο του ίδιου έτους  έκαναν περιοδεία με το τελευταίο έργο του Φο Grande pantomime con bandiere e pupazzi piccolo I medi, αρχίζοντας από την Τσεζένα.

Το 1969 παρουσίασε για πρώτη φορά το Μίστερο Μπούφο, ένα θεατρικό έργο μονολόγων βασισμένο στη μείξη μεσαιωνικών έργων και τοπικών προβλημάτων. Είχε επιτυχία και έκανε 5.000 παραστάσεις ακόμα και σε γήπεδα.Ο Μίστερο Μπούφο,θεωρήθηκε ως η ιδρυτική στιγμή αυτού που οι Ιταλοί αποκαλούν αφηγηματικό θέατρο, ένα είδος θεάτρου παρόμοιο με το λαϊκό παραμύθι..

Το 1970 λόγω πολιτικών διαφορών ο Φο και η Ράμε άφησαν τη Νέα Σκηνή.Ξεκίνησαν την τρίτη τους θεατρική ομάδα, Collettivo Teatrale La Comune, και παρήγαγαν έργα για τα σύγχρονα προβλήματα με πολλές αναθεωρήσεις. Το 1973 η ομάδα μετακομίζει στο Σινεμά Ροσίνι στο Μιλάνο. Όταν ο Φο άσκησε κριτική στην αστυνομία σε ένα από τα έργα του, ακολούθησαν αστυνομικές επιδρομές και η λογοκρισία αυξήθηκε. Στις 8 Μαρτίου, μια νεοφασιστική ομάδα απήγαγε τη Φράνκα Ράμε, βασανίζοντάς την και βιάζοντας την. Μετά από δύο μήνες η Ράμε επέστρεψε στη σκηνή,με νέους αντιφασιστικούς μονολόγους.

epa05229838 Italian Nobel Prize-winning playwright Dario Fo celebrates his 90th birthday at the Piccolo Teatro in Milan, Italy, 24 March 2016. The party was organized by his son Jacopo, who invited friends, collaborators and journalists.  EPA/MOURAD BALTI TOUATI

Αργότερα τον ίδιο χρόνο, η ομάδα κατέλαβε ένα εγκαταλελειμμένο εμπορικό κτίριο στο κέντρο του Μιλάνο και το ονόμασε Παλατάκι Liberty. Στις αμέτρητες συνεργασίες του Ντάριο Φο, πρέπει να θυμίσουμε και εκείνη με το Θέατρο Τέχνης του Κάρολου Κουν, που πρώτο ανέβασε στην Ελλάδα το έργο «Ισαβέλα τρεις καραβέλλες και ένας παραμυθάς», την περίοδο 1974-1975.Το ίδιο έτος,  έγραψε το Φανφάνι ράπιτο προς υποστήριξη ενός δημοψηφίσματος υπέρ της νομιμοποίησης της έκτρωσης. Το 1975 ήταν και η χρονιά που ο Ντάριο Φο  προτάθηκε για το βραβείο Νόμπελ για πρώτη φορά.

Το 1976 ο νέος διευθυντής της RAI προσκαλεί το Φο να κάνει ένα καινούργιο πρόγραμμα. Ωστόσο,  όταν η δεύτερη έκδοση του Μίστερο Μπούφο παρουσιάζεται στην τηλεόραση το 1977, οι Ιταλοί ακροδεξιοί άρχισαν να απειλούν ξανά. Το 1978, λοιπόν, ο  Ντάριο Φο κάνει την τρίτη έκδοση του Μίστερο Μπούφο.

Το 1981 το America Repertory Theater του Κέιμπριτζ προσκάλεσε τον Φο να πάρει μέρος στο Φεστιβάλ Ιταλικού Θεάτρου στη Νέα Υόρκη. Το υπουργείο εξωτερικών των ΗΠΑ αρχικά αρνήθηκε να του παραχωρήσει βίζα αλλά αργότερα, το 1984, συμφώνησε να του δώσει μία για 6 μέρες μετά από διαμαρτυρίες Αμερικανών συγγραφέων.Το 1985 τους παραχωρήθηκε ακόμη μία και έπαιξαν στο πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, στο θέατρο του πανεπιστημίου του Νιού Χέιβεν, στο Κέντρο του Κένεντι στην Ουάσινγκτον, στο Θέατρο των Εθνών στη Βαλτιμόρη και στο θέατρο Τζόυς της Νέας Υόρκης.

Στις 17 Ιουλίου του 1995, ο Φο έπαθε ένα εγκεφαλικό επεισόδιο και έχασε σχεδόν όλη την όρασή του. Η Ράμε τον αντικατέστησε στις παραγωγές για ένα διάστημα. Ο Φο επανήλθε σε ένα χρόνο. Το 2006, ο  Ντάριο Φο έκανε μια αποτυχημένη προσπάθεια να εκλεγεί δήμαρχος του Μιλάνο, την πιο σημαντική, οικονομικά πόλη της Ιταλίας. Ο Φο, που πήρε πάνω απ’ το 20% των ψήφων, υποστηριζόταν από την Κομμουνιστική Επανίδρυση.

 

Dario Fo, Italy's Nobel laureate playwright, smiles as he poses with a mask in front of St Mark basilic during the Venetian Carnival in Venice February 13, 2009.    REUTERS/Alessandro Bianchi/File Photo     TPX IMAGES OF THE DAY

Τα έργα του συχνά βασίζονται στον αυτοσχεδιασμό, στο ύφος της commedia dell’arte και έχουν μεταφραστεί σε 30 γλώσσες.Το 1981 πήρε το βραβείο Σόννινγκ απ’ το πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης, το 1985 το βραβείο Premio Eduardo, το 1986 το βραβείο Όμπι στην Νέα Υόρκη και το 1987 το βραβείο Agro Dolce. Στις 9 Οκτωβρίου του 1997 τού απενεμήθη το βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας.

Tην τελευταία περίοδο της ζωής του, είχε αποφασίσει να στηρίξει το Κίνημα Πέντε Αστέρων του Μπέπε Γκρίλλο. Τις τελευταίες δύο εβδομάδες είχε εισαχθεί στο νοσοκομείο Σάκο του Μιλάνου λόγω σοβαρών πνευμονικών προβλημάτων. Και στις 13 Οκτωβρίου 2016, ο Ντάριο Φο έφυγε από την ζωή, σε ηλικία 90 ετών.

Από τον Τομέα Βιογραφιών & Κουλτούρας Πολιτισμών:

Μαίρη Αυδίκου, Δημοσιογράφος

Γράψε απάντηση

Γράψε ο σχολιό σου
Γράψε το όνομά σου