Κοντά στο τέλος του φθινοπώρου, αρκούδες, σκίουροι και πολλά άλλα είδη του ζωικού βασιλείου πέφτουν σε χειμερία νάρκη. Μια παρατεταμένη περίοδος αδράνειας μπορεί να ακούγεται χαλαρωτική, αλλά η χειμερία νάρκη διαφέρει πολύ από την ξεκούραση. Στην πραγματικότητα, μοιάζει πιο πολύ με το να έχουν πάθει τα ζώα εγκεφαλικό!

Η ροή οξυγόνου στη φαιά ουσία των ζώων που πέφτουν σε χειμέρια νάρκη μπορεί να πέσει μέχρι και στο 2% της φυσιολογικής. Η μεταβολική δραστηριότητα και οι καρδιακοί παλμοί επίσης βυθίζονται. Ενας σκίουρος του εδάφους μπορεί να πέσει από τους 300 παλμούς το λεπτό σε μόλις 3 ή 4 στο ίδιο χρονικό διάστημα κατά τη χειμερία νάρκη του.

Από τα ζώα που πέφτουν σε νάρκη ορισμένα δεν προτιμούν το χειμώνα. Στην τροπική Μαδαγασκάρη, ένα είδος λεμούριου κρύβεται σε μια κουφάλα δέντρου και κοιμάται για επτά μήνες, ώστε να αντιμετωπίσει την έλλειψη τροφής και νερού κατά την περίοδο της ξηρασίας. Η νάρκη τους θερμούς μήνες εφαρμόζεται και από άλλα είδη, όπως ορισμένες σαύρες και χελώνες και φυσικά τα σαλιγκάρια.

Ακόμα και τα ψάρια μπορούν να πέσουν σε μια μορφή νάρκης. Ένα είδος μπακαλιάρου του Ατλαντικού μειώνει το μεταβολισμό του κατά δύο τρίτα, αφού πρώτα χωθεί στο βυθό, όπου μένει θαμμένο επί αρκετές ημέρες κάθε φορά, όσο διαρκούν οι σκοτεινοί ανταρκτικοί χειμώνες.

Σε λήθαργο (κατάσταση μειωμένης φυσιολογικής δραστηριότητας) πέφτουν καθημερινά πολλά είδη ποντικών, νυχτερίδων και πουλιών. Η νάρκη είναι κατά βάση μια μορφή παρατεταμένου λήθαργου, αλλά ο λήθαργος δεν είναι ακριβώς νάρκη. Τα ζώα σε λήθαργο μπορούν να ρίξουν τη θερμοκρασία του σώματός τους σε απίστευτα χαμηλά επίπεδα. Ο αρκτικός σκίουρος φτάνει ως τους -2,7 βαθμούς Κελσίου!  

Τα θηλαστικά που πέφτουν σε πραγματική νάρκη έχουν τρόπους να ξαναζεσταίνονται κάθε λίγες μέρες ή εβδομάδες. Ο αρκτικός σκίουρος το κάνει αξιοποιώντας παχιά αποθέματα καφέ λιπώδους ιστού, ανάλογου με αυτόν που υπάρχει στα νεογέννητα των ανθρώπων. Η μεταβολική δραστηριότητα μέσα σε αυτούς τους ιστούς απελευθερώνει ενέργεια, θερμαίνοντας την καρδιά, τους πνεύμονες και τον εγκέφαλο κατά μερικούς βαθμούς Κελσίου.

Οι αρκούδες πέφτουν στην πραγματικότητα σε χειμέριο ύπνο, αφού μπορούν να ξυπνήσουν κατά τη διάρκειά του. Οι αμερικανικές μαύρες αρκούδες μπορούν ακόμα και να γεννήσουν κατά τη χειμέρια νάρκη! Δε χρειάζεται να ξυπνήσουν ούτε για να φροντίσουν τα μικρά τους, αφού μπορούν να τα θηλάζουν επί μήνες, χρησιμοποιώντας το αποθηκευμένο λίπος στο σώμα τους. Όμως η καρδιά μιας θηλυκής αρκούδας σε νάρκη μπορεί να χτυπήσει γρήγορα και να την ξυπνήσει αν ακούσει κάποιον ύποπτο θόρυβο να πλησιάζει τη φωλιά, όπου κοιμάται με τα μικρά της. Κατά τ’ άλλα, δεν είναι διόλου απίθανο να σκοντάψει κανείς πάνω σε μια αρσενική αρκούδα ή μια θηλυκή χωρίς μικρά, που βρίσκεται σε χειμέρια νάρκη. Μερικές φτιάχνουν μια ανοιχτή πρόχειρη φωλιά με κλαδιά και φυλλώματα.

 

Όταν έρθει η άνοιξη, ή τελειώσει η περίοδος της ξηρασίας, τα περισσότερα ζώα που είχαν πέσει σε νάρκη, παρά την πολύμηνη απραξία, ξεπροβάλλουν από τις φωλιές τους χωρίς να έχουν υποστεί σημαντική μυική ατροφία ή απώλεια οστικής μάζας. Οι επιστήμονες υποθέτουν ότι το φαινόμενο πρέπει να σχετίζεται με την παραθυρεοειδή ορμόνη, που ρυθμίζει τη συγκράτηση ασβεστίου. Μάλιστα, ορισμένοι δοκιμάζουν τώρα την επίδρασή της σε ανθρώπινα οστικά κύτταρα. Κι αν οι άνθρωποι δεν μπορούν να πέσουν σε χειμέρια νάρκη, ίσως κάποια νέα θεραπεία για την οστεοπόρωση και τις βλάβες σε σπονδύλους να προκύψει από τη μελέτη του φαινομένου.

Πηγές Άρθρου: www.dasarxeio.com

www.risospastis.gr

Για τον Τομέα Βιοτόπων:

Γιώργος Ταχμαζίδης, Δημοσιογράφος-Υπεύθυνος Τομέα Βιότοπων.

Γράψε απάντηση

Γράψε ο σχολιό σου
Γράψε το όνομά σου