Ο Γιούρι Αλεξέγιεβιτς Γκαγκάριν (9 Μαρτίου 1934 – 27 Μαρτίου 1968) ήταν Ρώσος Σοβιετικός πιλότος και κοσμοναύτης. Υπήρξε ο πρώτος άνθρωπος που ταξίδεψε στο διάστημα, όταν το διαστημικό του σκάφος Βοστόκ (Vostok) μπήκε επιτυχώς σε τροχιά γύρω από τη Γη στις 12 Απριλίου του 1961.

 

Γεννήθηκε στο χωριό Κλούσινο, κοντά στο Γκζάτσκ, (το οποίο μετονομάστηκε σε Γκαγκάριν, μετά το θάνατο του το 1968) δυτικά της Μόσχας. Οι γονείς του εργάζονταν στην κολεκτίβα της περιοχής. Ο πατέρας του Αλεξέι Ιβάνοβιτς Γκαγκάριν, εργαζόταν ως ξυλουργός και οικοδόμος και η μητέρα του Άννα Τιμοφείεβνα ως γαλακτοπώλισσα. Ο Γιούρι ήταν το τρίτο κατά σειρά από τα συνολικά τέσσερα παιδιά της οικογενείας (τα δύο μεγαλύτερα αδέλφια του Βαλεντίν και Ζωία και ο μικρότερος αδελφός του Βόρης).

 

Όπως τόσα εκατομμύρια κόσμου στην Σοβιετική Ένωση έτσι και η οικογένεια Γκαγκάριν υπέφερε κατά τη διάρκεια της Ναζιστικής κατοχής στον Βˈ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το Κλούσινο κατελήφθη από τις δυνάμεις του Άξονα τον Νοέμβριο του 1941, κατά την διάρκεια της επέλασης της Γερμανίας στη Μόσχα και ένας αξιωματικός κατέλαβε την οικία Γκαγκάριν. Στην οικογένεια της επιτράπηκε να χτίσει μια καλύβα από λάσπη με διαστάσεις εσωτερικού χώρου περίπου 3 x 3 μέτρα, στο οικόπεδο πίσω από το σπίτι τους όπου και διέμειναν για 21 μήνες μέχρι το τέλος της κατοχής. Το 1943 τα δύο μεγαλύτερα αδέλφια του, Βαλεντίν και Ζωία, απελάθηκαν από τους Γερμανούς στην Πολωνία για να εργαστούν ως σκλάβοι απ’ όπου και επέστρεψαν το 1945 μετά το τέλος του πολέμου. Ένα χρόνο μετά, η οικογένεια εγκαταστάθηκε στο Γκζάτσκ, όπου ο Γιούρι συνέχισε τις γυμνασιακές του σπουδές.
Το 1950, σε ηλικία 16 ετών, ο Γιούρι αρχίζει να μαθητεύει και να εργάζεται σε χυτήριο χάλυβα κοντά στη Μόσχα και επίσης, είναι εγγεγραμμένος σε ένα τοπικό σχολείο ’’νεαρών εργαζομένων’’ για τα βραδινά μαθήματα της έβδομης τάξης. Μετά την αποφοίτηση του το 1951 από την έβδομη τάξη αλλά και από την επαγγελματική σχολή, με διακρίσεις τόσο στην δημιουργία καλουπιών για τη χρήση τους στην μεταλλουργία όσο και στην εργασία του στο χυτήριο, επιλέγεται για περαιτέρω εκπαίδευση στην Βιομηχανική Τεχνική Σχολή του Σαρατόφ, όπου και σπούδασε για τους τράκτορες. Όσο βρίσκονταν στο Σαρατόφ ο Γκαγκάριν συμμετείχε εθελοντικά στις καταρτίσεις και προπονήσεις του Σαββατοκύριακου ως Σοβιετικός εναέριος Δόκιμος σε μια τοπική αερολέσχη όπου και έμαθε να πετάει, αρχικά σε ένα διθέσιο αεροπλάνο (Biplane) και αργότερα σε ένα εκπαιδευτικό Γιάκ-18 (Yak-18). Επίσης, κέρδιζε επιπλέον χρήματα δουλεύοντας εκ περιτροπής ως εργάτης αποβάθρας στον ποταμό Βόλγα.
Μετά την αποφοίτηση του από την Τεχνική Σχολή του Σαρατόφ το 1955, ο Γκαγκάριν κατετάγη στις δυνάμεις του Σοβιετικού Στρατού. Κατόπιν σχετικών συστάσεων, ο Γκαγκάριν στάλθηκε στην Πρώτη Σχολή Πιλότων Τσακάλωφ της Πολεμικής Αεροπορίας στο Όρενμπουργκ και το 1957 ανέλαβε την θέση του πιλότου στο μονοθέσιο πολεμικό αεροσκάφος MiG-15. Μετα την ολοκλήρωση των σπουδών του, διορίστηκε στην αεροπορική βάση του Λουοστάρι στην ευρύτερη περιοχή του Μούρμανσκ, κοντά στα σύνορα με την Νορβηγία, όπου οι αντίξοες καιρικές συνθήκες καθιστούσαν τις πτήσεις επικίνδυνες. Στις 5 Νοεμβρίου του 1957 προάχθηκε στο βαθμό του υπολοχαγού στην Πολεμική Αεροπορία της Σοβιετικής Ένωσης και στις 6 Νοεμβρίου του 1959 έλαβε τον βαθμό του αρχαιότερου υπολοχαγού.

Το 1960 και έπειτα από μία δύσκολη διαδικασία επιλογής, ο Γιούρι Γκαγκάριν επιλέχθηκε μαζί με άλλους 19 πιλότους για το διαστημικό πρόγραμμα της Σοβιετικής Ένωσης. Στη συνέχεια, επιλέχθηκε για μια υψηλού επιπέδου εκπαίδευση στην ομάδα που ήταν γνωστή ως «Σότσι Έξι» απ’ όπου θα επιλέγονταν οι κορυφαίοι κοσμοναύτες για το πρόγραμμα «Βοστόκ». Μαζί με τους υπόλοιπους υποψήφιους υποβλήθηκε σε εξειδικευμένα πειράματα όπου εξετάζονταν η σωματική τους -να αντέξουν σε επιταχύνσεις 13 g- και η ψυχολογική τος αντοχή, όπως να ανταπεξέλθουν ένα 24ωρο σε ένα σκοτεινό και ηχομονωμένο δωμάτιο. Επίσης, υποβλήθηκε σε εκπαίδευση για την επερχόμενη πτήση. Οι τελικοί υποψήφιοι για το πρώτο ταξίδι του ανθρώπου στο διάστημα ήταν ο Γκαγκάριν και ο Γκερμάν Τιτόφ (ως εφεδρικός), λόγω της άριστης επίδοσης τους κατά την διάρκεια της εκπαιδευτικής τους κατάρτισης, καθώς και για τα σωματικά τους χαρακτηριστικά μιάς και ο χώρος στο πιλοτήριο του Βοστόκ ήταν περιορισμένος και οι δύο άντρες ήταν μικρού αναστήματος με τον Γκαγκάριν να μην υπερβαίνει σε ύψος το 1,57 μέτρα.

Έτσι, στις 12 Απριλίου 1961, την Τετάρτη του Πάσχα, στις 09:07 ώρα Μόσχας, ο Γιούρι Γκαγκάριν ξεκίνησε για το ιστορικό του ταξίδι μέσα στο Βοστόκ-1. Εικοσιπέντε λεπτά μετά την εκτόξευση, μπήκε σε μια ελλειπτική τροχιά με απόγειο 302 χιλιόμετρα, περίγειο 175 χιλιόμετρα και περίοδο 89 λεπτά και 34 δευτερόλεπτα, κινούμενος με ταχύτητα 7,61 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο (27.396 χιλιόμετρα ανά ώρα). Το κωδικό του όνομα κατά τη διάρκεια της πτήσης ήταν Κέδρος (Кедр).

Πίσω στη Γη, η πτήση του Γκαγκάριν αποτέλεσε έναν θρίαμβο για το διαστημικό πρόγραμμα της Σοβιετικής Ένωσης. Η ανακοίνωση στο Σοβιετικό ραδιόφωνο έγινε από τον Γιούρι Λεβιτάν, ο οποίος ανακοίνωνε όλα τα σημαντικά γεγονότα στο Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο. Ο Γκαγκάριν έγινε εθνικός ήρωας της Σοβιετικής Ένωσης και του Ανατολικού Μπλοκ, και μια παγκόσμια διασημότητα. Τα νέα ήδη ξεκινούσαν για το γύρο του κόσμου. Οι εφημερίδες ανά την υφήλιο, δημοσίευαν την βιογραφία του και στοιχεία σχετικά με την πτήσης του.

 

 

Μαζικές διαδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν στη Μόσχα και σε άλλες πόλεις της Σοβιετικής Ένωσης, η κλίμακα των οποίων σε συγκέντρωση κόσμου ήταν δεύτερη και ανάλογη με τις Θριαμβικές Παρελάσεις Νίκης μετά τη λήξη του Βˈ Παγκοσμίου Πολέμου. Μία μακροσκελής αυτοκινητοπομπή των υψηλόβαθμων αξιωματούχων συνόδευσε τον Γκαγκάριν στους δρόμους της Μόσχας προς το Κρεμλίνο, όπου, σε μία λαμπρή τελετή, τιμήθηκε με τον τίτλο του «Ήρωα της Σοβιετικής Ένωσης» -η οποία ήταν και η ανώτατη διάκριση της χώρας- από τον Νικίτα Χρουστσόφ. Αργότερα, ο Γκαγκάριν περιόδευσε ευρέως στο εξωτερικό. Επισκέφθηκε την Ιταλία, τη Γερμανία, τον Καναδά, τη Βραζιλία, την Ιαπωνία, την Αίγυπτο και τη Φινλανδία για να προωθήσει το επίτευγμα της Σοβιετικής Ένωσης, την αποστολή του πρώτου ανθρώπου στο διάστημα. Τρεις μήνες μετά την αποστολή του Βοστόκ-1, ο Γκαγκάριν επισκέφθηκε επίσης το Ηνωμένο Βασίλειο, με κύριους σταθμούς της περιοδείας του το Λονδίνο και το Μάντσεστερ.

 

Το 1962 ανέλαβε τα καθήκοντα του αναπληρωτή της Σοβιετικής Ένωσης, και εξελέγη στην Κεντρική Επιτροπή της Κομμουνιστικής Νεολαίας. Αργότερα, επέστρεψε στην Βάση Εκπαίδευσης Κοσμοναυτών στο Star City όπου και αφιέρωσε αρκετά χρόνια στην εργασία σχεδίων για ένα επαναχρησιμοποιήσιμο διαστημικό σκάφος. Στις 12 Ιουνίου 1962 έγινε αντισυνταγματάρχης της Πολεμικής Αεροπορίας της Σοβιετικής Ένωσης, και στις 6 Νοεμβρίου 1963 του απονεμήθηκε ο βαθμός του συνταγματάρχη. Αρκετοί Σοβιετικοί αξιωματούχοι προσπάθησαν να τον κρατήσουν μακριά από κάθε είδους πτήσεις, ανησυχώντας ότι θα χάσουν τον ήρωα τους σε κάποιο ατύχημα. Ο Γκαγκάριν τέθηκε ως εφεδρικός πιλότος για την πτήση Soyuz-1, με κύριο πιλότο τον φίλο του Βλαντίμιρ Κομάροβ, η οποία ξεκίνησε παρά τις διαμαρτυρίες του Γκαγκάριν ότι τα πρόσθετα μέτρα ασφαλείας ήταν αναγκαία. Όταν η πτήση του Κομάροβ τελείωσε με μια μοιραία συντριβή, απαγορεύτηκε μόνιμα στον Γκαγκάριν να συμμετέχει στην εκπαίδευση και στις διαστημικές πτήσεις.

Στις 20 Δεκεμβρίου 1963, ο Γκαγκάριν είχε γίνει Αναπληρωτής Διευθυντής Εκπαίδευσης της Βάσης Εκπαίδευσης Κοσμοναυτών στο Star City. Δύο χρόνια αργότερα, επανεξελέγη ως αναπληρωτής της Σοβιετικής Ένωσης, αλλά αυτή τη φορά στη Σοβιετική των Εθνοτήτων. Το επόμενο έτος, 1966, άρχισε να επανακτά το δικαίωμα του πιλότου μαχητικού αεροσκάφους. Στις 17 Φεβρουαρίου 1968 υπερασπίστηκε με επιτυχία την Αεροδιαστημική Μηχανική διατριβή του με θέμα «Η αεροδυναμική διαμόρφωση του διαστημικού λεωφορείου», περνώντας με άριστα.

Στις 27 Μαρτίου 1968, λίγες μέρες πριν την έβδομη επέτειο της ιστορικής του πτήσης, και ενώ βρισκόταν σε μια εκπαιδευτική πτήση ρουτίνας από την αεροπορική βάση Chkalovsky, ο Γιούρι Γκαγκάριν (34 ετών) και ο εκπαιδευτής πτήσεων Βλαντίμιρ Σεριογκίν (46 ετών) έχασαν τη ζωή τους με τη συντριβή του αεροσκάφους τους MiG-15UTI από μηχανική βλάβη κοντά στην πόλη της Κιρζάτς. Τα αίτια για το δυστύχημα ποτέ δεν ξεκαθαρίστηκαν, αν και αποκλείστηκε η πιθανότητα ανθρώπινου λάθους. Διάφορες εκδοχές αναφέρουν την κακοκαιρία, την πρόκληση αναταράξεων από τις μηχανές ενός μαχητικού Su-11 ή την αποσυμπίεση του θαλάμου οδήγησης. Το τότε Σοβιετικό καθεστώς είχε αναφέρει ότι ο Γκαγκάριν έμεινε μέσα στο αεροπλάνο ως το τέλος προκειμένου να μην πέσει πάνω σε ένα σχολείο. Τα σώματα του Γκαγκάριν και του Σεριογκίν αποτεφρώθηκαν και οι στάχτες τους τοποθετήθηκαν στα τείχη του Κρεμλίνου στην Κόκκινη Πλατεία. Η γενέτειρα πόλη του μετονομάστηκε σε πόλη Γκαγκάριν προς τιμήν του, ενώ πολλά αγάλματά του στήθηκαν στην πατρίδα του και αλλού. Τον αποκάλεσαν Κολόμβο του Διαστήματος, και Σύγχρονο Ίκαρο. Κέρδισε το θαυμασμό εκατομμυρίων ανθρώπων και ενέπνευσε χιλιάδες άλλους να συνεχίσουν στο δρόμο που άνοιξε στις 12 Απριλίου 1961. Προς τιμή του έχει ιδρυθεί το βραβείο Γιούρι Γκαγκάριν.

 

Για τον Τομέα Βιογραφιών & Κουλτούρας Πολιτισμών:

Κωνσταντίνος Δίγκας, Δημοσιογράφος.

Γράψε απάντηση

Γράψε ο σχολιό σου
Γράψε το όνομά σου