WEB TV-ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ
  • ΔΕΣ ΤΟ WEB TV ΜΑΣ

  • ΔΕΣ ΜΑΣ ΣΤΟ ΚΑΝΑΛΙ ΕΓΝΑΤΙΑ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ
  • ΔΕΣ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΑΣ

ΚΡΙΤΙΚΗ «ΕΛΕΝΗ» ΔΗΜΟΥ ΑΒΔΕΛΙΩΔΗ

Share Button

«Ένα τοπίο γνώριμο, αλλά θολό. Η αέρινη μορφή της Ελένης κινείται μέσα στις αποχρώσεις του χρόνου. Δεν μπορείς να ξεχωρίσεις το παρελθόν από το παρών».

O Δ. Αβδελιώδης μετά τη συγκλονιστική αναπαράσταση της δίκης του κορυφαίου Έλληνα φιλοσόφου στο έργο  «Πλάτωνα Απολογία Σωκράτη» από το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, που καθήλωσε ανθρώπους κάθε ηλικίας και εξακολουθεί να διακρίνεται παντού ανά τον κόσμο, παρουσιάζει τη νέα του παράσταση, σκηνοθετώντας  για πρώτη φορά Γιάννη Ρίτσο με τον ποιητικό και διαχρονικό μύθο της Ελένης.

Η Θεσσαλονίκη είχε το προνόμιο να υποδεχθεί και να απολαύσει πρώτη αυτή τη συγκλονιστική αναζήτηση της Ελένης. Μέσα από τη θεατρική παράσταση της «Ελένης» βλέπουμε τις διαστάσεις του ποιητή Γιάννη Ρίτσου τις οποίες δεν τις είχαμε γνωρίσει πρωτύτερα. Ο πολυγραφότατος ποιητής είχε καταλάβει όλη την αλήθεια, όλη την πραγματικότητα αυτής της δραματικής συγκυρίας του Εμφυλίου Πολέμου, τις οποίας οι επιπτώσεις είναι ορατές μέχρι σήμερα. Είναι δυστυχώς οι ιστορικές εμπειρίες που αφορούν μια εθνική κοινότητα, οι οποίες είναι ακριβώς όπως στην ηλικία ενός ανθρώπου που όταν έχει αποκτήσει ένα βαθύ τραύμα στην παιδική ηλικία είναι πάρα πολύ δύσκολο μετά να χτίσει τη ζωή του πάνω σε λογικές και υγιής βάσεις.

Η παραπάνω παράσταση μας έκανε να δούμε το τι ακριβώς συνέβη στην Ελένη. Ως ένα είδος αυτογνωσίας, για να μπορέσουμε μετά όχι απλώς να σχολιάσουμε ή να καθόμαστε και να αναδεύουμε τις στάχτες αυτής της εμπειρίας του Εμφυλίου, όπως αναφέρει ο ίδιος ο ποιητής μέσα στην ποίηση του και μέσα από τις στάχτες να βγαίνει μία παθολογικά άσχημη είδους συγκίνηση, γιατί όταν αναδεύεις τις στάχτες ενός πράγματος, το μόνο πιθανό είναι να επαναλαμβάνεις τα ίδια σφάλματα. Ο Ρίτσος προχωράει ένα βήμα πιο μπροστά, δηλαδή, μας οδηγεί να αναγνωρίσουμε τι θέλαμε ακριβώς, τι ήταν αυτό που θέλαμε –στην συγκεκριμένη παράσταση είναι η Ελένη. Είναι το σύμβολο το οποίο εκπροσωπεί αυτού του είδους την ελευθερία την οποία θα αποκτούσαν οι άνθρωποι εάν επιτύγχαναν τον στόχο τους.

Η Ελένη έρχεται σαν ένα ίνδαλμα μέσα από την διαχρονική του ταυτότητα, σαν μια ιδέα της ελευθερίας, της Ελλάδας και του έρωτα. Μας βάζει την εικόνα των αποφάσεων μας από το συλλογικό ασυνείδητο η οποία περνάει στο συνειδητό κομμάτι, για να μπορέσουμε να αναγνωρίσουμε που ακριβώς σταμάτησε η ιστορία, δηλαδή, η εξέλιξη της πνευματικής μας ιστορίας και πώς μπορούμε να ξαναχτίσουμε την πραγματικότητα γιατί αυτό που συνέβη, το οποίο έχει γίνει πάρα πολλές φορές στον παρελθόντα χρόνο δεν έχει φέρει αποτελέσματα. Το κυριότερο ζήτημα τα οποίο αντιμετωπίζεται στην παράσταση είναι η ελευθερία. Η ελευθερία εδώ, προσεγγίζεται όχι μόνο ως η απελευθέρωση μας από τους άλλους αλλά ουσιαστικά η ελευθερία από τον ίδιο μας τον εαυτό, τις σκέψεις μας που μας κάνουν να επαναλαμβάνουμε τα ίδια λάθη.

Ο Ρίτσος μιλάει ανοιχτά, με μία γλώσσα απολαυστική γιατί αυτό που καταθέτει το καταθέτει με έναν τρόπο ούτως ώστε να μας δελεάσει, όχι να μας περάσει στην κατάθλιψη ή να μας στεναχωρήσει αλλά απεναντίας να μας δώσει αυτή την ποιητική απόλαυση και απολαμβάνοντας τις ωραίες εικόνες και τον τρόπο που κάνει την κριτική να μπορούμε να έχουμε και εμείς άποψη για τα πράγματα. Αναδεικνύεται, λοιπόν, μία τέχνη που γίνεται χρηστική, όχι απλώς για να περάσουμε ωραία ή για να αυξήσουμε τις αισθητικές μας εμπειρίες, αλλά να είναι εντέλει χρήσιμες.

Η παράσταση πλήρως απαλλαγμένη από το ρεαλιστικό στοιχείο και την καθημερινότητα της Ελένης συντελεί  στο να ακούσουμε και δούμε τον Ρίτσο με έναν διαφορετικό τρόπο και δεν πρέπει να μας ξενίζει αυτό διότι έτσι η Τέχνη αποφεύγει το να γίνει αφελής. Ο χρόνος στην παράσταση μέτρησε σαν χρόνος απόλαυσης και δεν κούρασε τους θεατές, αλλά συνάμα έγινε το εξής αξιοσημείωτο σε αυτή την ελεύθερη διασκευή του Δήμου Αβδελιώδη: Προστατεύθηκε και αναδείχθηκε η ιδέα που είχε για την Ελένη ο Ρίτσος. «Είδαμε έναν Ρίτσο που θα του άρεσε πάρα πολύ», όπως σημείωσε χαρακτηριστικά ο σκηνοθέτης. Ο θεατής με αυτόν τον τρόπο βοηθήθηκε να ανακαλύψει την αλήθεια. Η αλήθεια αυτή είναι που θα του έδωσε την δύναμη να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα. Αυτή είναι και η ελπίδα του θεατή που πηγαίνει κάθε φορά στο θέατρο. Μία ελπίδα που διαρκώς ματαιώνεται, διότι στις περισσότερες παραστάσεις ο θεατής μπαίνει υγιής και βγαίνει άρρωστος. Αυτό δεν συμβαίνει στην «Ελένη» του Δήμου Αβδελιώδη που με έξοχο, ιδιαίτερο και προσωπικό τρόπο ερμήνευσε η Βερόνικα Αργέντζη. Εδώ, ο θεατής θα μπει άρρωστος και θα βγει καλά. Όσο για το τέλος της παράστασης, το αίσθημα που διακατέχει τον θεατή είναι η βαθιά συγκίνηση και η ταπεινότητα μπροστά στο ανθρώπινο μεγαλείο.

Στην συνέντευξη που μας παραχώρησε ο καταξιωμένος σκηνοθέτης σημειώθηκαν τα εξής:

– Η Ελένη του Γιάννη Ρίτσου, του τότε που ζει, με το σήμερα που ζει, τι έχει να αντιμετωπίσει πλέον η σύγχρονη αυτή Ελένη; Και ποιο είναι το προσωπικό σας στοίχημα που έχετε βάλει για αυτή την παράσταση;

– Η «Ελένη» του Γιάννη Ρίτσου είναι πραγματικά ένα έργο που ενώ τοποθετείται ουσιαστικά στο πλαίσιο του Μετεμφυλιακού κλίματος της Ελλάδας, στην πραγματικότητα είναι διαχρονική η αναζήτηση του Ρίτσου. Δεν διαφέρει σε τίποτα από την αναζήτηση που είχε ο ίδιος ο Πλάτωνας, ο ίδιος ο Όμηρος, ο ίδιος ο Χορτάτσης, ο ίδιος ο Ευριπίδης, ο ίδιος ο Αισχύλος, ο ίδιος ο Παπαδιαμάντης. Τι αναζητούν αυτοί οι άνθρωποι; Αναζητάνε λένε την αλήθεια. Η αλήθεια στην πραγματικότητα για τον Ελληνισμό είναι η αναζήτηση της ευτυχίας του ανθρώπου, δηλαδή, πώς ο άνθρωπος μπορεί εφόσον βρίσκεται μέσα σε έναν πραγματικό παράδεισο, που είναι ο πλανήτης Γη, πως μπορεί να μη βασανίζεται αλλά να απολαμβάνει. Αυτό είναι το αίτημα της Ελληνικής φιλοσοφίας, δεν υπάρχει κάτι άλλο. Και αυτό ο Ρίτσος προσπαθεί να διαχειριστεί γιατί βλέποντας ότι βάζοντας σαν στόχο η Ελληνική Αριστερά τότε, να φέρει έναν καινούργιο κόσμο βρέθηκε μπροστά στο ακόμα χειρότερο, δηλαδή, τα θύματα που δημιούργησε ο Εμφύλιος πόλεμος ήταν τριπλάσια από τα θύματα της γερμανικής κατοχής. Οπότε μας λέει κάτι δεν γίνεται σωστά, και τι κάνει; Έχει τρία λουλούδια. Το ένα το πετάει αριστερά, το άλλο δεξιά και μένει ένα ακόμη λουλούδι, το οποίο είναι η τρίτη λύση ουσιαστικά. Είναι, δηλαδή, έξω από τον ανταγωνισμό. Στην πραγματικότητα, μας λέει, ότι εάν δεν αποκτήσουμε αυτογνωσία, εάν δεν ξέρουμε τι αναζητούμε ακριβώς και πώς το αναζητούμε αυτό που αναζητούμε δεν θα χουμε ποτέ αποτέλεσμα. Αυτός είναι ο διαχρονικός λόγος της Ελένης. Εάν αυτό το πράγμα μπορέσει να γίνει απόλυτη συνειδητότητα μέσα από την απόλαυση όμως, τότε κάνουμε ένα ή μισό βηματάκι όλοι μαζί γι’ αυτό που λέμε αυτογνωσία.

– Το σκεφτόσασταν πολύ καιρό για να ανεβάσετε αυτό το έργο ή υπήρξε κάποια στιγμή που σας κέντρισε το ενδιαφέρον;

– Υπήρχε μια κοινή αναζήτηση έργου με την Βερόνικα και καταλήξαμε σε αυτό το έργο, γιατί είδαμε ότι έχει εγκλωβίσει μέσα του σαν μια πολύ σκληρή μεν αλλά πολύ μεγάλη αλήθεια που μας αφορά. Αν ο Ρίτσος εκείνη την εποχή αυτές τις σκέψεις τις έκανε πολιτική σκέψη δεν ξέρω που θα έπρεπε να πάει να κρυφτεί για να επιζήσει. Τα είπε όμως όλα. Αλλά τα είπε με το ποιητικό πέπλο, με το ποιητικό προσωπείο, οπότε δεν ενοχλήθηκε κανείς, αλλά έμεινε η ουσία. Αυτό κάνει η Τέχνη: Δεν φέρνει τριβές ούτε με τον εαυτό μας, ούτε με τους άλλους. Να μπορεί να μιλήσει την αλήθεια και από εκεί και πέρα οι άνθρωποι να έχουν αρκετή νοημοσύνη να καταλάβουν τι πρέπει να κρατήσουν και τι να πετάξουν.

– Υπάρχει κάτι που θα θέλατε να αποκομίσει ο θεατής ο οποίος θα έρθει; Θα έπρεπε κάτι να τον προβληματίσει; Να το απολαύσει απλά; Που εστιάζει η παράσταση;

– Εγώ δεν θέλω να κάνω ένα θέατρο προβληματισμού, θέλω να κάνω ένα θέατρο απόλαυσης που να απολαμβάνει ο άλλος τι; Τις εικόνες και τη διαχείριση των ιδεών και αυτό είναι αρκετό. Δεν χρειάζεται τίποτα παραπάνω. Αν ένας άνθρωπος σε μια παράσταση περάσει καλά, μπορεί να μείνει συγκεντρωμένος και να απολαμβάνει αυτό που λέγεται, να βλέπει τις εικόνες με το μυαλό του και να μπορεί να ξεκαθαρίζει τι «παίζεται» λογικά στο έργο, μέσα βέβαια από μία ποιητική σύλληψη της πραγματικότητας -που σημαίνει ότι έχει κάποιες δυσκολίες-, αλλά δεν πρέπει να μένει στις δυσκολίες, δηλαδή, αν αυτό το πράγμα που ακούγεται είναι πραγματικά κάτι απολαυστικό. Εάν συμβαίνει αυτό, δεν θέλουμε τίποτα άλλο.

– Κλείνοντας, θα προτείνατε στους επόμενους που άμα θέλουν να ασχοληθούν με κάτι, και συγκεκριμένα με τον τρόπο που εσείς αναλύεται τα κείμενα, πρέπει να υπάρχει ο παράγοντας που είχε πει κάποτε ο Μάνος Χατζιδάκις «αυτό το κάτι, το απρόσμενα οικείο» σε αυτά που κάνουν ή όχι; Θα ήταν καλό να υπάρχει;

– Πάρα πολύ σωστά. Αυτό το «απρόσμενα οικείο» που ζητάνε όλοι είναι αυτή η απλότητα και η ταπεινότητα που έχει ένα κείμενο στην πραγματικότητα. Μόνο αυτό πρέπει να υπάρχει. Αν υπάρχει οποιαδήποτε υπεροψία ή οποιαδήποτε διαχείριση προσωπική ενός θέματος για να δείξεις τις δεξιότητες σου τότε στην πραγματικότητα ακυρώνει τις ιδέες, γιατί αυτές οι ιδέες αφορούν όλους και πρέπει να είναι κανείς πολύ ταπεινός για να το διαχειριστεί αυτό, αλλιώς ακυρώνονται οι ιδέες από τον χρήστη πλέον και όχι από τον Ρίτσο. Δεν φταίει ο Ρίτσος για αυτά που είπε, αλλά ο τρόπος που θα διαχειριστούμε εμείς τον Ρίτσο.

Τέλος, στη συνέντευξη που μας παραχώρησε η ηθοποιός και ηρωίδα της παράστασης Βερόνικα Αργέντζη σημειώθηκαν τα παρακάτω:

– Στην Ελένη του παρελθόντος, του Γιάννη Ρίτσου με την Ελένη του σήμερα, υπάρχουν κάποιες διαφορές που αντιμετωπίζει η Ελένη σαν χαρακτήρας, σαν υπόσταση; Και ποιο είναι το προσωπικό στοίχημα της Ελένης και εσάς της ίδιας;

– Αυτό που μ’ έκανε να επιλέξω να πω το «ναι» για αυτή τη συνεργασία και γι’ αυτό το έργο ήταν η βαθιά μου ανάγκη να επικοινωνήσω έξω απ’ το μικρόκοσμο τον οποίο ζει ο καθένας, μια ελπίδα για το αύριο. Και συναντώ από την Ελένη του Ρίτσου, την Ελένη του σήμερα στην εξής φράση: «Νιώθω το γέλιο μου βραχνό, να ανεβαίνει, όχι απ’ το στήθος πια, απ’ τα πόδια, πιο κάτω, μέσα απ’ τη γης.  Και λέω, πως ήταν όλα, δίχως νόημα, δίχως σκοπό και διάρκεια και ουσία. Πλούτη, πόλεμοι, φθόνοι, κοσμήματα, δόξες και η ίδια η ομορφιά μου. Τι ανόητοι θρύλοι».

– Εσείς τι θα θέλατε να αποκομίσει αυτός που θα επισκευθεί την παράσταση; Ποιό θα θέλατε να είναι το κεντρικό δίδαγμα που θα πάρει;

– Δεν υπάρχει διδαχή στο θέατρο. Υπάρχει αυτό που είπε ο κύριος Αβδελιώδης: «Μέσω της απόλαυσης στον κάθε ένα από μας, ελευθερώνονται δυνατότητες να μπορέσει να δει τι είναι αυτό που θα τον κάνει καλύτερο σαν άνθρωπο». Αν υπάρχει κάτι μέσα απ’ αυτή την παράσταση την οποία θα δει, ο καθένας θα το εισπράξει με έναν δικό του μοναδικό τρόπο.

https://www.facebook.com/dimosavdeliodis/videos/1353585904760340/

Η παράσταση φιλοξενείται στο Θέατρο Αυλαία από τις 22 Μαρτίου και για 5 μόνο παραστάσεις. Η Βερόνικα Αργέντζη, στην πρώτη της συνεργασία με τον Δήμο Αβδελιώδη, ερμηνεύει μοναδικά, το εμβληματικό αυτό έργο του μεγάλου μας ποιητή. Μέσα από ένα γερασμένο και γκρεμοτσακισμένο κόσμο κωμικοτραγικών εικόνων και αποτυχημένων ονείρων που ζωντανεύουν αλληγορικά την μετεμφυλιακή εικόνα της Ελλάδας,  αναδύεται το φάσμα της «Ελένης», ολοζώντανο απαλλαγμένο από κάθε είδους ιστορικότητα, στην αναζήτηση μιας απελευθερωτικής αυτογνωσίας, και επιλογής μιας νέας συνειδητής ταυτότητας.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:
Διδασκαλία ερμηνείας, σκηνική όψη, σκηνοθεσία: Δήμος Αβδελιώδης
Ερμηνεύει η Βερονίκη Αργέντζη
Ενδύματα: Αριστείδης Πατσόγλου
Μουσική: The Flower Duet (Lakmé), Λεό Ντελίμπ
Διεύθυνση Παραγωγής: Αθηνά Ζώτου
Παραγωγή: Anagnorisis, Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία Θεάτρου Κινηματογράφου

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:
Παραστάσεις έως και την Κυριακή 26 Μαρτίου
Ώρα Έναρξης: 21:00
Κρατήσεις θέσεων στο 2310237700
Ώρες λειτουργίας : 10:30 π.μ – 1:30 μ.μ και 5:30 μ.μ – 9:00 μ.μ
Θέατρο Αυλαία, Πλατεία ΧΑΝΘ (πλευρά Τσιμισκή)
Τιμή εισιτηρίου: Προπώληση, φοιτητές, άτομα άνω των 65, πολύτεκνων, ΑΜΕΑ 10,00 ευρώ. Ταμείο 12,00 ευρώ.

Για τον Τομέα Βιογραφιών & Κουλτούρας Πολιτισμών:

Κωνσταντίνος Δίγκας, Δημοσιογράφος

Leave a Reply