Μπουρκίνι: ουδέτερο. Νεολογισμός. Ενδυμασία που καλύπτει το γυναικείο σώμα από το κεφάλι ως τα πόδια.

Με αφορμή το πρόσφατο περιστατικό της σύλληψης δέκα γυναικών στη παραλία των Καννών, εξαιτίας του γεγονότος ότι φορούσαν μπουρκίνι, έχει ξεσπάσει διαμάχη ανάμεσα στους υποστηρικτές και μη αυτής της ενέργειας. Παρόμοια περιστατικά εκτυλίχθηκαν και το 2016 στην ίδια πόλη, αλλά και σε άλλες έξι γαλλικές περιφέρειες, οι ιθύνοντες των οποίων απαγόρευσαν το μπουρκίνι επίσης.

Η πλευρά που υποστηρίζει τη απαγόρευση της συγκεκριμένης ενδυμασίας αναφέρει ως επιχείρημα ότι το μπουρκίνι δηλώνει επιδεικτικά τη συμμετοχή σε μια θρησκευτική κοινότητα, η οποία έχει στοχοποιήσει τη Γαλλία και την απειλεί με τρομοκρατικές επιθέσεις. (το 2015 επιθέσεις στα γραφεία του περιοδικού Charlie Hebdo με επτά θύματα και φυσικά το 2016 σημειώθηκαν τρομοκρατικές ενέργειες στο Παρίσι ,από φανατικούς ισλαμιστές, με 130 άτομα να χάνουν τη ζωή τους, ενώ περίπου 99 τραυματίστηκαν.) Στον απόηχο των τρομοκρατικών επιθέσεων που γνώρισε η Γαλλία έχει δημιουργηθεί ένα έντονο κλίμα ισλαμοφοβίας και μια προκατάληψη ότι όλοι οι μουσουλμάνοι της Ευρώπης είναι εν δυνάμει τρομοκράτες. Το μπουργκίνι ενσαρκώνει πλέον την απειλή του θρησκευτικού φανατισμού, την πολιτισμική εισβολή και επίδειξη μιας διαφορετικής κουλτούρας, ακόμα και την παρακμή του δυτικού πολιτισμού.Ένα ρούχο διχάζει, δαιμονοποιείται και παρουσιάζεται ως σύμβολο του ισλαμικού εξτρεμισμού. Ο ίδιος ο Γάλλος πρωθυπουργός Μανουέλ Βαλς δήλωσε ότι το μπουρκίνι «είναι όργανο ενός πολιτικού σχεδίου, αντικοινωνικού, που βασίζεται στη σκλαβιά της γυναίκας… και δεν συνάδει με τις αξίες της Γαλλίας». Αντίθετα, η σοσιαλίστρια γερουσιαστής Σάμια Γκάλι προειδοποίησε: «Το να στερείς στις γυναίκες την απόλαυση ενός μπάνιου στη θάλασσα στο όνομα των δικαιωμάτων τους, και ένα από αυτό είναι να φορούν μπουρκίνι, προκαλεί ένα αίσθημα αδικίας. Η αδιαλλαξία δεν πρέπει να αλλάξει στρατόπεδο. Αυτή η υστερία με το Ισλάμ, τις πρακτικές και τα ήθη του πρέπει να σταματήσει γιατί αφορά βαθιά την ελευθερία της συνείδησης».

Αλήθεια όμως πόσο ελεύθερη είναι η μουσουλμάνα στην επιλογή της ενδυμασίας της; Η μουσουλμάνα δεν επιλέγει, σε όλες τις περιπτώσεις, ελεύθερα να φορέσει το μπουρκίνι (ή τη μαντίλα). Δεν επιλέγει ελεύθερα επειδή έχει ένα σύζυγο που της το επιβάλλει, επειδή ζει σε μια κλειστή κοινωνία που θα την απορρίψει αν φορέσει συνηθισμένο μαγιό, επειδή κι αν ακόμα ο σύζυγος είναι ανοιχτόμυαλος υπάρχει πάντα ο φόβος να δεχτεί επίθεση από ομοθρήσκους (έχουν σημειωθεί αρκετά περιστατικά επιθέσεων σε ανυπότακτες γυναίκες). Επίσης δεν επιλέγει ελεύθερα επειδή έχει διαπαιδαγωγηθεί ότι είναι αμαρτία να δείξει το σώμα της. Φυσικά τα περιθώρια επιλογής μειώνονται και στην άλλη περίπτωση αφού η σύγχρονη Ευρωπαία έχει διδαχθεί και αυτή ένα συγκεκριμένο dress code στην παραλία, άρα ούτε αυτή επέλεξε συνειδητά την εμφάνισή της.

Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι η απαγόρευση του μπουρκινιού, όπως είχε υποστηριχτεί παλιότερα και με τη μαντίλα, λειτουργεί απελευθερωτικά για τις γυναίκες αφού μια νομοθετική ρύθμιση έρχεται να λειτουργήσει ως στήριγμα απέναντι στις πιέσεις του περίγυρου. Ωστόσο, αν απαγορευτεί το μπουρκίνι, όσες θα το φορούσαν δεν θα πάνε στην πλαζ με άλλο μαγιό αλλά μάλλον δεν θα πάνε καθόλου. Οπότε, η απαγόρευση, αν θεωρήσουμε ότι γενικεύεται, στερεί τη χαρά της θάλασσας από τον πληθυσμό αυτό.

Με βάση όλα τα παραπάνω προκύπτει ότι το κρίσιμο σημείο είναι η στάση που διατηρεί κάποιος πάνω στο θέμα. Είναι αναφαίρετο δικαίωμα του καθενός να φοράει ό,τι θέλει. Η λογοκρισία και η καταπίεση θα έπρεπε να είναι κατακριτέες σε όλα τα κράτη. Όμως την ίδια στιγμή υπερασπίζεσαι τις επιλογές μια καταπιεστικής θρησκείας, τουλάχιστον στα μάτια ενός Ευρωπαίου, και την υποβάθμιση του γυναικείου φύλου (με το να μην έχει την επιλογή τι θα δείξει ή όχι από το σώμα της). Πάντως δεν μπορεί να θεωρηθεί έγκλημα να καλύπτεις το σώμα σου. Αν αποδεχθούμε το γεγονός ότι το συγκεκριμένο μαγιό είναι ο μόνος τρόπος πρόσβασης μιας μουσουλμάνας σε μια κοινωνική δραστηριότητα, τότε όλοι αυτοί που μιλούν για ενσωμάτωση διαφορετικών ιδεών και κοινωνική αρμονία οφείλουν να δεχτούν αυτό το γεγονός και να μοιραστούν την παραλία με αυτές τις γυναίκες. Η δημοσιογράφος της Figaro, Ρεμόνα Αλι επέκρινε «πολιτικούς που μιλούν για ένταξη και ενσωμάτωση, αλλά οδηγούν στο περιθώριο της κοινωνίας τις γυναίκες που οι ίδιοι δηλώνουν πως είναι κοινωνικά καταπιεσμένες και αποκλεισμένες». Οι διώξεις εξαιτίας θρησκευτικών επιλογών ενθαρρύνουν τον ρατσισμό, απομονώνουν τη μουσουλμανική κοινότητα και τη ριζοσπαστικοποιούν, δημιουργώντας γκέτο.

Βέβαια είναι χρήσιμο να μάθουμε τι λέει και η Αχέντα Ζαβνέτι, η δημιουργός του συγκεκριμένου ρούχου: «Αυτό που δημιούργησα είναι απλώς ένα ρούχο για έναν σεμνό άνθρωπο, ή κάποιον που έχει καρκίνο του δέρματος ή μία μητέρα που μόλις γέννησε και δεν θέλει ή δεν μπορεί να φορέσει μπικίνι. Αυτό το ρούχο δεν συμβολίζει το Ισλάμ. Όταν δημιούργησα το μπουρκίνι στις αρχές του 2004, το έκανα για να προσφέρω ελευθερία στις γυναίκες, όχι για να τους τη στερήσω. Αυτό που δημιούργησα είχε να κάνει μόνο με την προσπάθεια ένταξης, αποδοχής και ισοτιμίας και δεν είχε πρόθεση να γίνει πόλος έλξης αρνητικής κριτικής. Ήταν ήδη πολύ δύσκολο για γυναίκες της ισλαμικής κοινότητας να βγουν μπροστά, να δραστηριοποιηθούν. Φοβούνταν να επισκεφθούν δημόσιες πισίνες και παραλίες και το μόνο που πραγματικά ήθελα ήταν τα κορίτσια να έχουν αυτοπεποίθηση για να ζήσουν μία καλή ζωή«. Η Zanetti σημειώνει ότι ενώ το 60% των πελατών της είναι μουσουλμάνες, πολλές άλλες γυναίκες επιθυμούν να καλυφθούν για διάφορους μη θρησκευτικούς λόγους. Αναφέρει σχετικά «Δεν μπορούν να αφαιρέσουν το lifestyle από μια μουσουλμάνα ή μια οποιαδήποτε γυναίκα για αυτό τον λόγο. Στους ασθενείς με καρκίνο, για παράδειγμα. Εάν πρόκειται να τους πάρεις το δικαίωμά τους να προστατεύουν το δέρμα τους από τον ήλιο, τι προσπαθείς να κάνεις; Να τους βάλεις πίσω, μέσα στο σπίτι;» Πάντως, η απαγόρευση δεν έχει επηρεάσει τις πωλήσεις των μπουρκίνι της Zanetti. Στην πραγματικότητα, η σχεδιάστρια είπε στο BBC ότι οι online πωλήσεις έχουν εκτοξευθεί 200%…Μάλιστα η Nike θα λανσάρει ένα παρόμοιο μαγιό-φόρμα το 2018.

Παρακάτω ακολουθούν κάποιες μαρτυρίες γυναικών μουσουλμάνων στη Guardian: «Υπάρχει μια υποβόσκουσα αποδοχή εδώ. Έχω επιλέξει να ντυθώ με αυτόν τον τρόπο. Πιστεύω πως ο Θεός με έχει κάνει εγγενώς όμορφη και να μην εξαρτώμαι από έναν άνθρωπο να με κάνει να αισθανθώ έτσι», λέει η Αίσα, προσθέτοντας πως ένα κομπλιμέντο είναι πάντα ευπρόσδεκτο, ωστόσο, δεν θα αισθανθεί άσχημα αν δεν το εισπράξει.

«Η επιλογή μου θα πρέπει να μου δίνει σεβασμό», τονίζει η Φάφα από την Σιγκαπούρη. «Αυτό είναι το σώμα μου και έχω το δικαίωμα να το καλύψω, όπως μου αρέσει. Προτιμώ να φοράω μπουρκίνι, γιατί έτσι νιώθω ασφάλεια και άνεση. Δεν θέλω να είναι θήραμα των αντρικών ματιών», υποστηρίζει. Η 44χρονη λέει πως μεγάλωσε φορώντας κανονικό μαγιό, επιλέγοντας το μπουρκίνι αργότερα. Η μετάβαση, όπως αναφέρει, δεν ήταν δύσκολη, τονίζοντας πως ένα από τα πλεονεκτήματά του είναι πως προστατεύει από τα εγκαύματα.

Για το τέλος προκύπτει ένα ερώτημα: Πώς μπορείς να υπερασπίζεσαι κάτι καταπιεστικό, όπως είναι η μουσουλμανική θρησκεία στην πιο στενόμυαλη εκδοχή της, με κάτι εξίσου καταπιεστικό όπως είναι η κρατική καταστολή (επέμβαση Γάλλων αστυνομικών στις παραλίες). Εφόσον δεχθούμε ότι οι συγκεκριμένες γυναίκες δεν έχουν άλλο τρόπο πρόσβασης στην παραλία εκτός από το μπουρκίνι, δεν μπορεί κανείς να απαγορεύσει στις μουσουλμάνες την πρόσβαση σ’ένα δημόσιο χώρο. Αν οι ευρωπαϊκές κοινωνίες εφαρμόσουν μέτρα καταπίεσης και αποκλεισμού σε διαφορετικές κουλτούρες τότε δεν θα διαφέρουν σε τίποτα από τα μουσουλμανικά απολυταρχικά και θρησκόληπτα καθεστώτα. Το πρόσφατο κλίμα τρομοκρατίας που έπληξε το λαό της Γαλλίας δεν μπορεί να θεωρείται επιχείρημα για τέτοιου είδους διαχωρισμούς και στιγματισμό κάθε μουσουλμάνου ως υποψήφιου βομβιστή αυτοκτονίας.

Για τον ΕΟΕ,

Γκιουλέκας Λευτέρης, Συντάκτης.

Γράψε απάντηση

Γράψε ο σχολιό σου
Γράψε το όνομά σου