Απορίας άξιον είναι το γεγονός ότι το Χόλιγουντ δεν έχει ασχοληθεί ακόμα με την Σπιναλόγκα, το λεγόμενο “νησί των ζωντανών νεκρών”. Πανίσχυρο ενετικό φρούριο από το 1526, γεωγραφικά τοποθετημένο στον κόλπο της Ελούντας στην στρατηγικής σημασίας ανατολική πλευρά της Isola di Creta, το νησί απέκτησε την σκοτεινή του φήμη, τόσο κατά την διάρκεια της Ενετικής του κατοχής (τερματίστηκε το 1716), της μετέπειτα Οθωμανικής κυριαρχίας, και εν συνεχεία όταν έγινε γνωστή και ως το “νησί των λεπρών” στις αρχές του 20ου αιώνα.

Η Σπιναλόγκα απέκτησε το όνομα της από τους Ενετούς περί τα μέσα του 15ου αιώνα (spina lunga- “το μακρύ αγκάθι”). Λίγα γνωρίζουμε για το νησί πριν την Ενετική του κατοχή, παρά το ότι ονομαζόταν “Καλυδών”, δέχτηκε σωρεία Αραβικών επιδρομών κατά τα χρόνια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας (συγκεκριμένα κατά τον 7ο μ.Χ. Αιώνα), και αποτέλεσε σημαντική εμπορική δίοδο για την μεταφορά αγαθών από και προς την Κρήτη. Σύμφωνα με τον Ενετό τοπογράφο Vincenzo Coronelli, το νησί ήταν ενωμένο με το μεγαλύτερο νησί που βρίσκεται στα νότια του, την λεγόμενη “Κολοκύθα”. Ενδέχεται οι ίδιοι οι Ενετοί να χώρισαν τη Σπιναλόγκα από την Κολοκύθα, με την κατασκευή διώρυγας που θα διευκόλυνε έτσι το εμπόριο από και προς την Κρήτη από τα άλλα Βενετοκρατούμενα νησιά και τις άλλους Ενετικούς εμπορικούς σταθμούς της Μεσογείου.

Κατά την διάρκεια της Οθωμανικής πολιορκίας της Κρήτης (1645-1669), το νησί μετατράπηκε σε ένα τρομερό φρούριο, προστατεύοντας την Ανατολική Κρήτη από τις αποβάσεις των Οθωμανικών στρατευμάτων. Πολλά από τα κτήρια που κατασκεύασαν οι Ενετοί στο νησί υπάρχουν ακόμα και σήμερα και αποτελούν δείγματα της υψηλής αρχιτεκτονικής που παρουσιάζουν τα Ενετικά φρούρια της Μεσογείου της περιόδου εκείνης. Με την άλωση του Χάνδακα (σημερινό Ηράκλειο) από τα στρατεύματα του Βεζίρη Κιοπρουλού Φαζίλ Αχμέτ Πασά το καλοκαίρι του 1669, η Κρήτη παραδόθηκε ολοκληρωτικά στις Οθωμανικές δυνάμεις. Η Σπιναλόγκα, λόγω της εξαιρετικής της οχύρωσης δεν παραδόθηκε στους Οθωμανούς Τούρκους μέχρι το 1715, δηλαδή 46 χρόνια μετά.

Παρά την πλούσια Ενετική του ιστορία, το νησί έγινε ιδιαίτερα γνωστό σχεδόν τέσσερις αιώνες αργότερα, συγκεκριμένα το 1903, όταν μεταφέρθηκαν εκεί οι πρώτοι λεπροί από την Κρήτη και μετέπειτα από την υπόλοιπη Ελλάδα. Το λεγόμενο “νησί των λεπρών”, δημιουργήθηκε προκειμένου να μεταφερθούν εκεί όσοι έπασχαν από την λεγόμενη “νόσο του Χάνσεν”, για την οποία δεν υπήρχε θεραπεία και θεωρούνταν εξαιρετικά κολλητική. Ο πανικός που επικρατούσε για την συγκεκριμένη ασθένεια (σε Ευρωπαϊκό επίπεδο) ήταν τεράστιος, και όσοι έπασχαν από την νόσο αντιμετώπιζαν κοινωνικό εξοστρακισμό, και ζούσαν από την φιλευσπλαχνία των συμπολιτών τους.

Η Σπιναλόγκα αποτέλεσε κατάλληλος χώρος μεταφοράς και εγκατάστασης λεπρών, καθώς πέραν του ότι ήταν απομονωμένο νησάκι, μακριά από τα μεγάλα αστικά κέντρα της Κρήτης ήταν και αρκετά κοντά, με αποτέλεσμα να μπορούν να μεταφέρονται εκεί εύκολα οι ασθενείς, όπως και οι ειδικοί γιατροί, και τα απαραίτητα εφόδιο και άλλα είδη πρώτης ανάγκης. Το ήπιο μεσογειακό κλίμα θεωρούνταν επίσης κατάλληλο για την θεραπεία των αρρώστων. Επίσης υπήρχαν πολλά μικρά σπιτάκια ακατοίκητα στο νησί στα οποία κατοικούσαν Μουσουλμανικές οικογένειες στα χρόνια της Οθωμανικής κυριαρχίας.

Στη Σπιναλόγκα οι άρρωστοι είχαν δημιουργήσει την δική τους μικρή κοινότητα, στην οποία ο καθένας συνέδραμε με τον δικό του τρόπο. Είχαν καφενείο, κουρείο όπως και εκκλησία. Πολλοί λεπροί δημιούργησαν και οικογένειες και φρόντιζαν ο ένας τον άλλο. Δυστυχώς, λόγω της δύσκολης περιόδου που λειτουργούσε το λεπροκομείο στη Σπιναλόγκα , και της δεινής οικονομικής κατάστασης στην οποία είχε περιέλθει το Ελληνικό κράτος μετά από σειρά πολέμων στις αρχές του 20ου αιώνα (Βαλκανικοί Πόλεμοι, Μικρασιατική Εκστρατεία, κτλ.), το νησί είχε εν μέρει αφεθεί στη τύχη του, και οι πενιχροί πόροι που διέθετε το Ελληνικό κράτος για τους αρρώστους δεν επαρκούσαν.

Με την ανακάλυψη του πρώτου φαρμάκου για την αντιμετώπιση της ασθένειας το 1948, ο νοσηρός πληθυσμός στο νησί άρχισε να μειώνεται δραματικά. Μέχρι που το 1957, το λεπροκομείο στο νησί έκλεισε και έτσι το “νησί των ζωντανών νεκρών” εγκαταλείφθηκε οριστικά.

Σήμερα το παρελθόν του νησιού “στοιχειώνει” τους αναρίθμητους τουρίστες που το επισκέπτονται, και έχουν την δυνατότητα να περπατήσουν τόσο ανάμεσα στα θρυλικά Ενετικά ερείπια του οχυρού, όσο στις γειτονιές που φιλοξενούσαν τους αφορισμένους “ζωντανούς νεκρούς” της Ελλάδας. Σε συνδυασμό με το απαράμιλλης ομορφιάς μεσογειακό τοπίο που προσφέρει, η Σπιναλόγκα αποτελεί το Ελληνικό Chacachacare Ιsland της Μεσογείου.

Για τον ΕΟΕ,

Νίκος Μίζας, Συντάκτης.

Γράψε απάντηση

Γράψε ο σχολιό σου
Γράψε το όνομά σου