Είμαστε σίγουρα μόνοι στη διαγαλαξιακή μας γειτονιά; Οι φήμες πολλές εδώ και χρόνια αλλά ένα νέο βίντεο των Anonymous ταράζει τα νερά και εξάπτει τη φαντασία. Υπάρχουν ξαδέλφια μας εκεί έξω ή ο άνθρωπος σηκώνει μόνος του τα βάρη της ύπαρξης; Ψάξαμε ανάμεσα σε αστερόσκονη, διαστημικά χημικά κατάλοιπα και απομονωμένους πλανήτες και παρουσιάζουμε τις πιθανότητες να έχουμε εξωγήινους συγκατοίκους.

Η ΝΑSΑ είναι έτοιμη να αποκαλύψει την ύπαρξη εξωγήινης ζωής, ανακοίνωσαν οι Anonymous, προσθέτοντας ότι »το τεράστιο κόστος των διαστημόπλοιων που χρηματοδοτούνται από φόρους και »μαύρα» ταμεία δείχνουν ότι υπάρχει κάτι πολύ περισσότερο απ’ αυτό που πιάνει το μάτι ή η γνώση του κοινού». Μάλιστα, ανέβασαν ένα βίντεο στο κανάλι τους στο YouTube, στο οποίο ισχυρίζονταν πως ο καθηγητής Thomas Zurbuchen είχε αποκαλύψει στην Επιτροπή Επιστήμης, Διαστήματος και Τεχνολογίας των ΗΠΑ πως είναι πανέτοιμοι να ρίξουν στη δημοσιότητα τις αποδείξεις που έχουν για ύπαρξη εξωγήινης ζωής. Η παρέμβαση αυτή των Anonymous προκάλεσε συζήτηση στο διαδίκτυο, αλλά και την παρέμβαση του ίδιου του Thomas Zurbuchen, ο οποίος δήλωσε σχετικά: »Σε αντίθεση με κάποιες αναφορές, δεν αναμένεται να γίνει κάποια ανακοίνωση από τη ΝASA σχετικά με την ύπαρξη εξωγήινης ζωής. Είμαστε μόνοι μας στο σύμπαν; Αν και δεν γνωρίζουμε ακόμη, υπάρχουν αποστολές που εξελίσσονται και μπορεί να μας βοηθήσουν να απαντήσουμε σε αυτό το θεμελιώδες ερώτημα», απάντησε ο καθηγητής μέσω Twitter. Το βίντεο των Anonymous ήρθε λίγο μετά την ανακοίνωση της NASA πως έχει ανακαλύψει δεκάδες νέους πλανήτες σαν τη Γη στις παρυφές του ηλιακού μας συστήματος. Συνολικά, 219 »νέοι πλανήτες» εντοπίστηκαν από το διαστημικό τηλεσκόπιο Κέπλερ. Σύμφωνα με τη Διαστημική Υπηρεσία των ΗΠΑ, οι πλανήτες δεν είναι πολύ κοντά στους ήλιους τους, κάτι που σημαίνει πως η απόστασή τους είναι ιδανική για τη φιλοξενία ζωής.

Μάλιστα στο επίμαχο βίντεο οι Anonymous υποστηρίζουν ότι η NASA έχει ανακαλύψει ένα γειτονικό αστρικό σύστημα με κέντρο τον κόκκινο νάνο Trappist-1 και επτά πλανήτες να περιστρέφονται γύρω του. Το σύστημα αυτό απέχει μόνο 39 έτη φωτός μακριά και ίσως θα μπορούσε να φιλοξενεί κάποιου είδους ζωή. Αν και οι συγκεκριμένοι πλανήτες βρίσκονται πολύ κοντά στο κεντρικό άστρο (ήλιο) οι επιστήμονες δεν θεωρούν την απόσταση απαγορευτική και ίσως θα μπορούσαν να αναπτύξουν θερμοκρασίες ικανές να ευνοούν την ύπαρξη νερού σε υγρή μορφή. Ορισμένοι από τους επτά »γήινους» εξωπλανήτες είναι πιθανό να διαθέτουν ατμόσφαιρα εδώ και δισεκατομμύρια χρόνια. Αν αυτό όντως συμβαίνει, και προς το παρόν οι επιστήμονες δεν έχουν τρόπο να το επιβεβαιώσουν, τότε αυξάνει η πιθανότητα να έχει αναπτυχθεί κάποια μορφή ζωής όλο αυτό το διάστημα που οι συνθήκες ευνοούν κάτι τέτοιο. Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου Πρίνστον και της NASA, εκτιμούν ότι υπό ορισμένες προϋποθέσεις, οι εξωτερικοί πλανήτες του συστήματος, που είναι μακρύτερα από το άστρο τους και τον καταστροφικό για την ατμόσφαιρα ηλιακό »άνεμό» του, είναι ικανοί να έχουν διατηρήσει την ατμόσφαιρά τους επί δισεκατομμύρια χρόνια. Το γεγονός αυτό καθιστά δυνητικά κατοικήσιμους τους πλανήτες. Ο Trappist-1 έχει λάμψη 2.000 φορές πιο αχνή από τον Ήλιο μας και οι επτά πλανήτες του έχουν μεγέθη παραπλήσια της Γης (από μικρότεροι κατά 25% έως μεγαλύτεροι κατά 10%). Πιστεύεται ότι τουλάχιστον κάποιοι από αυτούς είναι βραχώδεις και υδάτινοι, ενώ μερικοί μπορεί να έχουν και ατμόσφαιρα. Σε κάθε περίπτωση το σύστημα του Trappist-1 αποτελεί πλέον στόχο προτεραιότητας για την αναζήτηση ζωής, ιδίως ο έκτος κατά σειρά πλανήτης του, ο Trappist-1g, που θεωρείται ο πιθανότερος να διαθέτει κατάλληλη ατμόσφαιρα. Από το 2019 το τεράστιο επίγειο τηλεσκόπιο »Τζέιμς Γουέμπ» της NASA θα βοηθήσει σημαντικά στη μελέτη του.

Αλλά τι ακριβώς ψάχνουμε; Με τα σημερινά δεδομένα η ζωή, όπως την ξέρουμε στη γη, φαίνεται να εξελίσσεται σε πλανήτες που παρουσιάζουν σταθερή κατάσταση θερμοκρασίας καθώς και σταθερή απόσταση από τον ήλιο, ώστε το νερό να μην παγώσει ούτε να εξατμιστεί. Επιπλέον είναι αδύνατο να γνωρίζουμε μορφές ζωής διαφορετικές από τη δική μας άρα είμαστε υποχρεωμένοι να αναζητήσουμε οργανισμούς που βασίζονται στα υλικά που κατανοούμε πλήρως όπως άνθρακας, οξυγόνο, άζωτο, υδρογόνο, σίδηρο, κάλιο και νάτριο. Η πολυπλοκότητα των συνδυασμών αυτών δημιουργεί την τεράστια ποικιλία μορφών ζωής που υπάρχουν. Τα αμινοξέα και οι οργανικές βάσεις δημιουργούν τις πρωτεΐνες και τα μόρια rna και dna, τα βασικά χημικά συστατικά της ζωής. Αυτά τα συστατικά βρίσκονται παντού στο σύμπαν αλλά ξεχωριστά. Πρέπει να συνδράμουν πολλοί παράγοντες στο σωστό χρόνο για να διαμορφωθούν συνθήκες επιβίωσης παρόμοιες με του δικού μας πλανήτη. Σύμφωνα με τα κριτήρια που έχει ορίσει η NASA, τα κύρια χαρακτηριστικά κατοικησιμότητας είναι η παρουσία εκτεταμένων περιοχών με νερό σε υγρή μορφή, η ύπαρξη κατάλληλων συνθηκών για τον σχηματισμό σύνθετων οργανικών μορίων και η διαθεσιμότητα πηγών ενέργειας οι οποίες θα συντηρούν τον μεταβολισμό των οργανισμών. Για την εξακρίβωση της υποστήριξης ζωής σε ένα πλανητικό σώμα, οι μελέτες επικεντρώνονται στην συνολική σύνθεση του, τις ιδιότητες της τροχιάς του, την ατμόσφαιρά του, και πιθανές χημικές αλληλεπιδράσεις. Ακόμα πρέπει ο πλανήτης να έχει το κατάλληλο μέγεθος, έτσι ώστε η ατμόσφαιρά που θα συγκρατεί η βαρύτητά του να μην είναι ούτε πολύ μεγάλη, όπως του Δία, ούτε πολύ μικρή όπως του Άρη. Τα σημαντικά αστρικά χαρακτηριστικά περιλαμβάνουν την μάζα και την φωτεινότητα, τη σταθερή μεταβλητότητα και την υψηλή μεταλλικότητα. Οι βραχώδεις πλανήτες με στερεό έδαφος και οι φυσικοί δορυφόροι, με πιθανή υποστήριξη χημείας εφάμιλλης της γήινης, είναι το επίκεντρο της αστροβιολογικής έρευνας, αν και υπάρχουν και άλλες θεωρίες οι οποίες ασχολούνται με εναλλακτικές βιοχημείες και άλλους τύπους αστρονομικών σωμάτων. Αλλά ακόμα και αν συναντήσουμε εξωγήινη μορφή ζωής, ειναι σίγουρο ότι μπορούμε να το διαχειριστούμε; Ο διάσημος αστροφυσικός Χόκινγκ επισήμανε ότι »φαίνεται πολύ πιθανόν να υπάρχει κάποια απλή μορφή ζωής στο σύμπαν, όμως η ύπαρξη «ευφυών» όντων είναι ένα εντελώς διαφορετικό ζήτημα και η ανθρωπότητα θα πρέπει να σκεφθεί πολύ σοβαρά πώς θα μπορούσε να γίνει μια επαφή με αυτά. Ένας πολιτισμός που θα έπιανε ένα από τα μηνύματά μας, θα μπορούσε να είναι κατά δισεκατομμύρια χρόνια πιο προηγμένος από εμάς. Σε αυτή την περίπτωση, θα είναι απείρως πιο ισχυρός και ίσως να μη μας θεωρήσει πιο πολύτιμους απ’ όσο θεωρούμε εμείς τα βακτήρια», είπε χαρακτηριστικά.

Τέτοιοι φόβοι είναι μικροί όμως μπροστά στην περιέργεια του ανθρώπινου γένους. Η ιδέα πως υπάρχει ζωή και σε πλανήτες εκτός της Γης εμφανίζεται ήδη από τα αρχαία χρόνια. Το μυθιστόρημα Ἀληθῆ διηγήματα του Λουκιανού, κατά τον 2ο αιώνα πχ, είναι ένα από τα πρώτα που διασώζονται και στηρίζονται σε μια τέτοια αφήγηση και, ιστορικά μιλώντας, αποτελούσε μέρος τόσο της φιλοσοφίας όσο και των φυσικών επιστημών. Από τότε, με την πρόοδο της τεχνολογίας, ένας νέος κόσμος έχει ανοίξει μπροστά στα μάτια μας. Μέχρι σήμερα η NASA έχει ανακαλύψει συνολικά 4.034 πλανήτες, εκ των οποίων οι 50 μοιάζουν με τη γη. Ακόμα και με τις φτωχότερες προβλέψεις μας, το σύμπαν περιλαμβάνει περίπου 100 δισεκατομμύρια γαλαξίες. Σύμφωνα με συντηρητικές εκτιμήσεις πρέπει να υπάρχουν εκατό χιλιάδες τρισεκατομμύρια δίδυμοι πλανήτες της γης. Οι αστρονόμοι και αστροβιολόγοι αναζητούν κυρίως »γήινους» κόσμους, δηλαδή βραχώδεις και με ωκεανούς, αν και αυτό συνήθως δεν θεωρείται αρκετό για να αναπτυχθεί ζωή, εφόσον δεν υπάρχει επίσης κάποια ατμόσφαιρα. Λογικό, καθώς και στη γη η ανάπτυξη πολύπλοκης και τελικά νοήμονος ζωής συνέβη μόνο όταν ο πλανήτης μας απέκτησε μια κατάλληλη ατμόσφαιρα και μάλιστα σε βάθος μεγάλου χρόνου. Πάντως όσο μεγάλες και να φαίνονται οι δυσκολίες, όσο και να ζαλίζουν οι αποστάσεις, τίποτα δεν σταματά το ανήσυχο ανθρώπινο πνεύμα. Η αναζήτηση έχει μόλις αρχίσει και κανείς δεν ξέρει τι επιφυλάσσει το μέλλον. Ο φυσικός Μίλνερ είπε κάποτε ότι »άλλοι πολιτισμοί θα μπορούσαν να μας διδάξουν πώς να αντιμετωπίσουμε διάφορες προκλήσεις, όπως την κατανομή των φυσικών πόρων. Ακόμη και αν δεν βρεθεί τίποτα, η ανθρωπότητα θα πάρει ένα μάθημα: Αν είμαστε μόνοι, θα πρέπει να φροντίζουμε αυτό που έχουμε. Το μήνυμα θα είναι ότι το σύμπαν δεν έχει εφεδρικό σύστημα», τόνισε.

Για τον ΕΟΕ,

Λευτέρης Γκιουλέκας, Συντάκτης.

Γράψε απάντηση

Γράψε ο σχολιό σου
Γράψε το όνομά σου