Το μεγαλύτερο πρόβλημα περιβαλλοντικής υποβάθμισης που αντιμετωπίζει η χώρα μας το τελευταίο διάστημα είναι αυτό της καταστροφής, πολλές φορές εξ’ ολοκλήρου δασικών, αγροτικών, και ημιαστικών οικοσυστημάτων από τις ανεξέλεγκτες πυρκαγιές. Στην Ελλάδα, σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία του 2012, οι 9 στις 10 πυρκαγιές δημιουργούνται κυρίως από ανθρώπινες δραστηριότητες.

Οι κυριότερες αιτίες δασικών πυρκαγιών είναι οι εξής:

  • Υπολείμματα υλοτομιών κοντά σε δασικούς δρόμους μεγάλης κυκλοφορίας.
  • Σκουπιδότοποι και σωροί απορριμμάτων γύρω από οικιστικές και βιομηχανικές περιοχές κοντά στα δάση.
  • Μεταλλεία, πριστήρια και άλλες εμπορικές εγκαταστάσεις κοντά σε δάση.
  • Κάψιμο αγροτικών υπολειμμάτων, καλαμιάς, κλαδιών κλπ.
  • Απρόσεκτη χρήση του τσιγάρου μέσα στο δάσος.
  • Οι στρατιωτικές ασκήσεις.
  • Εμπρησμοί.

Πώς γίνεται όμως τα τελευταία 25 χρόνια οι πυρκαγιές ολοένα και να διπλασιάζονται; Πόσο μπορούμε να πιστέψουμε ότι δημιουργούνται από φυσικά και καιρικά φαινόμενα, ενώ δεν μπορούν να μας εξηγήσουν ούτε καν οι ίδιοι οι ειδικοί; Μήπως υπάρχουν ωφελούμενοι από αυτές τις περιβαλλοντικές καταστροφές; Είναι αναντίρρητο, ότι μετά από κάθε μεγάλη πυρκαγιά ανοίγονται αυτόματα επιχειρηματικές επενδύσεις στις καμένες περιοχές με τελευταίο χαρακτηριστικό και τρανταχτό παράδειγμα την περιοχή Μελίσσι του νομού Βοιωτίας, καθώς μετά την πυρκαγιά βγήκε η απόφαση να δημιουργηθεί αιολικό πάρκο σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Λίγοι όμως είναι αυτοί που σκέφτονται τις επιπτώσεις των πυρκαγιών στη χλωρίδα και την πανίδα, αλλά μας καθησυχάζει πως σύμφωνα με ειδικούς, το μόνο σίγουρο είναι πως η ζωή στα δάση δεν θα χαθεί. Το δασογενές περιβάλλον δεν επαναφέρεται αμέσως, αλλά το πόσο γρήγορα θα γίνει αυτό εξαρτάται από το κλίμα, το έδαφος, τα είδη φυτών που καταστράφηκαν και μπορούν να αναγεννηθούν, αλλά κυρίως εξαρτάται από τον άνθρωπο.

Οι επιπτώσεις της δασικής πυρκαγιάς στην πανίδα και χλωρίδα μιας περιοχής διακρίνονται σε άµεσες και έµμεσες. Οι άµεσες γίνονται σχεδόν ακαριαία αντιληπτές: η υπέργεια βλάστηση στις περισσότερες περιπτώσεις εξαφανίζεται, ενώ ο πληθυσμός της πανίδας, είτε αφανίζεται είτε αναγκαστικά αλλάζει τόπο. Αντίθετα, χρειάζονται πολλά χρόνια για να αντιληφθούμε τις έµµεσες επιπτώσεις. Πρόκειται για τις διαδικασίες «δευτερογενούς διαδοχής» που συνήθως οδηγούν στην επαναφορά της πρότερης κατάστασης, αν δεν επέμβει ο άνθρωπος και επιλέξει να εκμεταλλευτεί την περιοχή. Άλλες απόρροιες του παραπάνω φαινομένου είναι, επίσης, η αλλαγή των κλιματικών συνθηκών και η αύξηση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Οι πυρκαγιές μπορεί να επιβαρύνουν προσωρινά τον ατμοσφαιρικό αέρα, ενώ η καταστροφή της βλάστησης επηρεάζει το μικροκλίμα των συγκεκριμένων περιοχών, καθώς μειώνει τις ευεργετικές ψυκτικές επιδράσεις των δασικών δέντρων και αυξάνει την ηλιακή αντανάκλαση του εδάφους.

Αξίζει όμως να αναφερθεί τέλος και μια από τις σημαντικότερες επιπτώσεις η οποία δεν είναι άλλη απο την καταστροφή της πρωτογενούς παραγωγής. Παρότι η παραγωγή μίας περιοχής θίγεται συνολικά από την πυρκαγιά, οι επιπτώσεις στην πρωτογενή παραγωγή, δηλαδή, στη γεωργία, την κτηνοτροφία και την υλοτομία, οι πιο συχνές και εμφανείς είναι αυτές οι οποίες αλληλεπιδρούν άμεσα.

Για να εξαλειφθούν οι καταστροφικές συνέπειες των δασικών πυρκαγιών στο φυσικό περιβάλλον και την κοινωνία χρειάζεται να δοθεί έμφαση στην πρόληψη, να τονωθεί και να αναδιαρθρωθεί η δασική διαχείριση. Επιπλέον, να επιτευχθεί ο αποτελεσματικός συντονισμός των εμπλεκόμενων φορέων σε όλα τα διοικητικά επίπεδα, όσο και η κινητοποίηση και οργάνωση των πολιτών και των οργανώσεών τους και να αναδειχθεί σε προτεραιότητα η έγκαιρη, στοχευμένη και επιστημονικά ορθή επέμβαση με την μορφή της επιχειρησιακής προτεραιότητας.

Νομικές συνέπειες:

Από τη σχετική Νομοθεσία (Ν. 998/79) προβλέπονται όχι μόνο οι υποχρεώσεις για την αντιμετώπιση των πυρκαγιών (πρόληψη, κατάσβεση κλπ.) αλλά και αυστηρές κυρώσεις για τους παραβάτες όπως είναι:

Με φυλάκιση μέχρι ένα (1) χρόνο τιμωρούνται όσοι ανάβουν ή διατηρούν φωτιά, τοποθετούν ή εγκαταλείπουν εύφλεκτες ύλες, άχρηστα είδη και απορρίμματα, πετούν αναμμένα τσιγάρα, καίνε αγρούς, χορτολίβαδα, ανθρακοκάμινα, ασβεστοκάμινα κλπ. μέσα σε δάση ή δασικές εκτάσεις και σε απόσταση μέχρι τριακόσια μέτρα.

Εάν όμως εξ’ αιτίας αυτών των ενεργειών επακολούθησε πυρκαγιά σε δάσος ή δασική έκταση, επιβάλλεται φυλάκιση τουλάχιστον δύο (2) χρόνων.

Στην περίπτωση των ανθρακοκαμίνων, ασβεστοκαμίνων και άλλων εγκαταστάσεων, μπορεί να διαταχθεί και δήμευση των προϊόντων, των εργαλείων και μηχανημάτων κλπ.

Με φυλάκιση ενός (1) χρόνου τιμωρούνται όσοι απασχολούν προσωπικό σε εργασίες μέσα ή κοντά σε δάση ή δασικές εκτάσεις και οι οποίοι παραλείπουν να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα εποπτείας και οργάνωσης των εργασιών με αποτέλεσμα να προκληθεί πυρκαγιά (σε δάσος ή δασική έκταση). Με την ίδια ποινή τιμωρούνται και όσοι έχουν υποχρέωση εποπτείας ανήλικων τέκνων (κάτω των 17 ετών) ή ατόμων ακαταλόγιστου ή ελαττωμένης ικανότητας για καταλογισμό, εάν από την παράλειψή τους το πρόσωπο που είναι υπό την εποπτεία τους προκάλεσε πυρκαγιά σε δάσος ή δασική έκταση.

Oι παραβάτες εκτός από την ποινική δίωξη ευθύνονται και αστικώς σε αποζημίωση κατά τις διατάξεις περί αδικοπραξιών. Ιδιαίτερα βέβαια για τους εμπρηστές των δασών προβλέπεται φυλάκιση και από τον Ποινικό Κώδικα.

Για τον ΕΟΕ,

Milena Abramovic, Συντάκτης.

Γράψε απάντηση

Γράψε ο σχολιό σου
Γράψε το όνομά σου