Συνέντευξη με τον σκηνοθέτη Στράτο Τζίτζη:

Σε ποια ηλικία και πως γεννήθηκε η αγάπη σας για τον κινηματογράφο;

Η αγάπη μου για τον κινηματογράφο ξεκίνησε από την παιδική μου ηλικία, όπως σε όλα τα παιδιά. Πηγαίναμε με την παρέα μου κάθε Κυριακή απόγευμα στο κοντινό σινεμά, στην πλατεία Ωρολογίου, στη Βέροια, το Ολύμπιον, που είχε ταινίες κατάλληλες για παιδιά εκείνη την ώρα. Βλέπαμε αδιακρίτως οτιδήποτε έπαιζε. Συνήθως καουμπόικα και περιπέτειες. Αυτό που ξύπνησε μέσα μου το ενδιαφέρον για το σινεμά ως τέχνη, ήταν όταν είδα μια καλλιτεχνική ταινία (που έπαιξε μάλλον κατά λάθος το Ολύμπιον) και έφαγα «κόλλημα». Ήταν η Βιριδιάνα του Μπουνιουέλ και ήμουν 13 χρονών.

Είχατε κινηματογραφικά πρότυπα στο ξεκινημά σας; Υπήρχε κάποιος σκηνοθέτης που σας συγκινούσε ιδιαίτερα;

Όταν ξεκίνησα σαν σκηνοθέτης, με τις μικρού μήκους, είχα ήδη δει ένα σκασμό «καλλιτεχνικές ταινίες», τις περισσότερες στην Ταινιοθήκη της Ελλάδας, στην οδό Κανάρη. Προφανώς επηρεάστηκα από όλες αυτές, αλλά δεν ταυτίστηκα με κάποιον σκηνοθέτη σε σημείο να τον έχω πρότυπο στον τρόπο που δούλευα. Ξεκίνησα με κωμωδίες και είχα μόνο μια γενική διάθεση (αυτό)σαρκασμού για τα ανθρώπινα πράγματα σαν οδηγό στα πρώτα μου βήματα. Θαύμαζα γι’ αυτό τον Τσάρλι Τσάπλιν, που με συγκινούσε ιδιαίτερα, και με συγκινεί ακόμη σε κάποιες του ταινίες.

Τα τελευταία χρόνια μένετε στο Βερολίνο. Τι σας ώθησε να φύγετε;

Η απέχθειά μου για την νεοελληνική υποκρισία και αναξιοκρατία – που έβλεπα παντού και όχι μόνο στο κινηματογραφικό «χώρο»-, με έφτασε σε σημείο ασφυξίας και έπρεπε οπωσδήποτε να φύγω γιατί θα έσκαγα.

Τι σας δημιουργεί την έμπνευση για ένα νέο έργο;

Πολλά μου δημιουργούν έμπνευση και πολλά έργα μπαίνουν στα σκαριά αλλά δεν καταφέρνουν να πάρουν σχήμα, να γίνουν σκαρί και να αποπλεύσουν. Μένουν σχέδια απραγματοποίητα. Γράφω καθημερινά και αυτό το οποίο με εμπνέει είναι η θεωρητική μου σκέψη που αφαιρεί από τα γεγονότα το τετριμμένο στοιχείο τους και τα συνδέει με διαχρονικά νοήματα (αν υπάρχουν). Η διαρκής αναζήτηση του ύστατου νοήματος πίσω από αυτά που κάνουμε είναι η βασική πηγή της έμπνευσής μου, παρόλο που υποπτεύομαι ότι δεν υπάρχει κανένα ύστατο νόημα, τελικά.

Στις ταινίες σας επικρατεί ο ρεαλισμός, ο οποίος σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνει να είναι αφοπλιστικός. Χρησιμοποιείτε σκόπιμα αυτή την τεχνική;

Επέλεξα σκόπιμα τον ρεαλισμό από το «Σώσε με» και μετά. Δούλεψα πάνω σε αυτόν σκοπεύοντας να τον φτάσω στα άκρα, σε «αφοπλιστικό» βαθμό. Ήθελα ο θεατής να βλέπει την ταινία και να είναι σαν να κρυφοκοιτάζει τη δράση, που εξελίσσεται ερήμην του στο διπλανό δωμάτιο, αγνοώντας τον. Να είναι τόσο αληθινή και αυθεντική. Δεν ξέρω τι κατάφερα, αλλά αυτό σκόπευα.

Και στις τέσσερις ταινίες σας (“Η αγάπη είναι ελέφαντας”, “45 τετραγωνικά μέτρα”,”Σώσε με” και “Καύση”) δίνετε χρόνο στους χαρακτήρες με τον εαυτό τους, αποτυπώνοντας συμπεριφορές σε προσωπικές και εσωτερικές στιγμές. Τι επιθυμείτε να περάσετε στο θεατή;

Θέλω να δώσω σε κάθε χαρακτήρα το χρόνο να υπερασπισθεί τον εαυτό του. Κάθε άνθρωπος, ακόμη και ο πιο αχρείος, έχει κάτι να πει για αυτόν, μια αλήθεια δική του, που τον κάνει ίδιο με όλους τους ανθρώπους σαν «ψυχή τάλαινα» που είμαστε όλοι, όπως έλεγαν και οι αρχαίοι ποιητές. Στην αρχαία τραγωδία πρωτο-παρατήρησα αυτόν τον «ανθρωπισμό» στην παρουσίαση των χαρακτήρων, όταν ακόμη και η Κλυταιμνήστρα έχει κάτι να πει για το δίκιο της, στην αντιδικία με τον Ορέστη.

Ο σκηνοθέτης ίσως νιώθει πιο έντονη την ανάγκη να αφουγκράζεται τον παλμό της κοινωνίας. Ποια πιστεύτε ότι είναι τα μεγαλύτερα πάθη του σύγχρονου ανθρώπου;

Ο σύγχρονος άνθρωπος έχει τα ίδια πάθη με τον παλιό, αλλά σε μικρότερη ένταση, καθώς πολλά από αυτά, όπως η πείνα και η σεξουαλική καταπίεση, έχουν περιοριστεί στις μέρες μας. Αυτό που περισσεύει σήμερα είναι το κοινωνικό άγχος και τα ψυχολογικά προβλήματα, που δεν υπήρχαν σε τέτοιο βαθμό παλαιότερα.

Σε ότι αφορά τις κοινωνικές δομές, ποιες κατά τη γνώμη σας καταστάσεις στον τρόπο που έχει διαμορφωθεί η ζωή ενός νέου αποτελούν τροχοπέδη στην εξέλιξή του;

Αν μιλάμε για την ελληνική νεολαία, αυτό που φρενάρει την εξέλιξη των νέων είναι ο τρόπος που μεγαλώνουν τα παιδιά σήμερα στην νεοελληνική οικογένεια. Ο υπερπροστευτισμός της μπορεί να ευνουχίσει τη νεανική ορμή και να καθηλώσει τους νέους στα φουστάνια της μαμάς τους ή στη φουστανέλα του μπαμπά τους.

Σε ποιες πτυχές της ζωής κρύβεται για σας η ευτυχία;

Η ευτυχία για μένα βρίσκεται στον έρωτα και στους καρπούς του: τα παιδιά!

 

Γιώτα Κεσσανίδου, Συντάκτρια

Γράψε απάντηση

Γράψε ο σχολιό σου
Γράψε το όνομά σου