Από το Τμήμα Γραμμάτων, Βιβλίου και Ψηφιακού Περιεχομένου της Διεύθυνσης Εφαρμογής Πολιτιστικής Πολιτικής της Γενικής Διεύθυνσης Σύγχρονου Πολιτισμού του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού ανακοινώθηκαν πριν από λίγες ημέρες τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνικής Μετάφρασης 2016, που αφορούν στις εκδόσεις του έτους 2015. Η Επιτροπή Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης κατέληξε σε αυτά μέσα από τις βραχείες προς βράβευση λίστες έργων των υποψήφιων, μετά από πολλές συνεδρίες και συσκέψεις.

Αρχικά, το Βραβείο Μετάφρασης Έργου Ξένης Λογοτεχνίας 2016 σε ελληνική γλώσσα, απονεμήθηκε κατά πλειοψηφία στο Διονύση Καψάλη για τη μετάφραση του έργου «Άμλετ, Η τραγωδία του Άμλετ πρίγκιπα της Δανίας», του Ουίλιαμ Σαίξπηρ (εκδόσεις Gutenberg). Το Βραβείο Απόδοσης Έργου της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας στα Νέα Ελληνικά απονεμήθηκε ομόφωνα εξ’ ημισείας, στους Στάντη Αποστολίδη και Ήρκο Αποστολίδη, για τη μετάφραση του έργου «Μέγας Αλέξανδρος: Οι πρώτες πηγές. Τα αποσπάσματα των αρχαίων ιστορικών» (εκδόσεις Gutenberg) και στο Βασίλη Κάλφα για τη μετάφραση του έργου «Φυσικά», του Αριστοτέλη, εκδόσεις Εταιρεία Μελέτης των Επιστημών του Ανθρώπου/Νήσος. Το Βραβείο Μετάφρασης Έργου Ελληνικής Λογοτεχνίας σε Ξένη Γλώσσα απονεμήθηκε ομόφωνα εξ’ ημισείας στο Leo Marshall για τη μετάφραση του έργου «Mariambas» του Γιάννη Σκαρίμπα, εκδόσεις University of Birmingham και στην Anna Zimbone για τη μετάφραση του έργου «Un marito di Syros», του Εμμανουήλ Ροϊδη (εκδόσεις Lussografica).

Όπως γίνεται κάθε χρόνο, έτσι και φέτος, υπήρξε και η αρμόδια ανακοίνωση-αιτιολόγηση της απονομής του κάθε βραβείου από το Υπουργείο. Όσον αφορά το Βραβείο Μετάφρασης Έργου Ξένης Λογοτεχνίας σε ελληνική γλώσσα αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι: « Ο Δ. Καψάλης είχε να αντιμετωπίσει ένα κείμενο των αρχών του 17ου αιώνα και να το αποδώσει όχι μόνο πιστά προς το πρωτότυπο αλλά και σε λόγο κατάλληλο για να ακουστεί σε μία θεατρική παράσταση. Είναι πράγματι αξιοσημείωτο ότι στο κείμενό του αποδίδονται όχι μόνο οι ρυθμοί του κειμένου, αλλά και οι σιωπές που υπογραμμίζουν το θεατρικό λόγο. Ο μεταφραστής προχώρησε πέρα από την αναζήτηση ισοδυναμιών στα λεξικά, πέρα από την πιστότητα, προτείνοντας αξιοσημείωτες επιλογές στην απόδοση δύσκολων χωρίων, αντιμετωπίζοντας και λύνοντας επιτυχώς προβλήματα στο σημασιολογικό, υφολογικό και πραγματολογικό επίπεδο. Επισημαίνουμε ότι στο μετα-κείμενό του προσδίδει στην ελληνική διαφορετικά ύφη και ιδιώματα και τις πιο λεπτές αποχρώσεις τους… Η μεγάλη δυσκολία του κειμένου και το άρτιο μεταφραστικό αποτέλεσμα, σε συνδυασμό με τη θέση του εν λόγω θεατρικού έργου στον παγκόσμιο λογοτεχνικό κανόνα, αιτιολογούν την απονομή του βραβείου».

Αναφορικά με το Βραβείο Απόδοσης Έργου της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας στα Νέα Ελληνικά το σκεπτικό της επιτροπής για την εξ’ ημισείας βράβευση αποτελεί το γεγονός πως το βιβλίο «Μέγας Αλέξανδρος: Οι πρώτες πηγές. Τα αποσπάσματα των αρχαίων ιστορικών» είναι «Καρπός σχολαστικής έρευνας, περιλαμβάνει μεταφράσεις, γενική εισαγωγή και εκτενή σχόλια για κάθε πηγή… Το συνολικό εγχείρημα είναι ένα πρωτότυπο και πολύτιμο εργαλείο για τους ειδικούς μελετητές αλλά και χρήσιμο ανάγνωσμα για το ευρύτερο κοινό». Ταυτόχρονα, όσον αφορά τη βράβευση της απόδοσης του βιβλίου του Αριστοτέλη «Φυσικά», η ανακοίνωση του Υπουργείου αναφέρει χαρακτηριστικά πως: «Ο Βασίλης Κάλφας μεταφράζει το εκτενέστατο, δύσκολο και συχνά δύστροπο κείμενο των Φυσικών με γνώση, επάρκεια και ευαισθησία, προσφέροντας ένα ακριβές, εύληπτο και ευανάγνωστο νεοελληνικό κείμενο».

Τέλος, σχετικά με το Βραβείο της Μετάφρασης Έργου της Ελληνικής Γραμματείας σε Ξένη Γλώσσα όσον αφορά το «Mariambas» του Γιάννη Σκαρίμπα, το οποίο έχει χαρακτηριστεί ως ένα δύσκολο κείμενο με έναν πολύ ιδιαίτερο τρόπο γραφής η ανακοίνωση αναφέρει πως: «Ο Leo Marshall κατόρθωσε να ανταποκριθεί με επιτυχία στις δυσκολίες διατηρώντας τον κοφτό ρυθμό του πρωτοτύπου και εισάγοντας κάποιες ελευθερίες…». Το δεύτερο βιβλίο που βραβεύτηκε δηλαδή το «Un marito di Syros», του Εμμανουήλ Ροϊδη, σε μετάφραση Anna Zimbone διακρίθηκε ανάμεσα στα υπόλοιπα καθώς: «Η μεταφράστρια Anna Zimbone κατόρθωσε να μεταφέρει με επιτυχία στην ιταλική γλώσσα την αστραφτερή καθαρεύουσα του στυλίστα Ροΐδη με τα αλλεπάλληλα λογοπαίγνια, την ειρωνεία και το χιούμορ… Καθώς συνδυάζει τις ιδιότητες της ερευνήτριας, της μελετήτριας και της κριτικού των έργων, οδηγείται στη μετάφραση έχοντας εξασφαλίσει προηγουμένως ερευνητική οικειότητα με το κείμενο».

Το δύσκολο, λοιπόν, χρονοβόρο αλλά και απαιτητικό έργο της μετάφρασης ενός κειμένου δικαιώνεται και συγχρόνως, αναδεικνύεται μέσα από αυτά τα βραβεία τα οποία αποτελούν μία ιδιάζουσας σημασίας διάκριση για κάθε μεταφραστή.

Πηνελόπη Σωτηριάδου,Δημοσιογράφος

Γράψε απάντηση

Γράψε ο σχολιό σου
Γράψε το όνομά σου