Λίγοι τυχεροί δημοσιογράφοι ήταν εκείνοι που είχαν την τύχη να δουν την Τρίτη 9 Ιανουαρίου για πρώτη φορά τη «(Θεία) Επίσκεψη», έναν πίνακα που φέρεται να έχει φιλοτεχνήσει ο Έλ Γκρέκο για το παρεκκλήσι σε μία εκκλησία του Τολέδο, που είχε παραγγείλει η μαικήνας Ισάβελ ντε Οβάλιε, η οποία είχε παραγγείλει και άλλα έργα στον Δομήνικο Θεοτοκόπουλο.

Όμως, οι καθ’ ύλην αρμόδιοι ειδικοί δεν έχουν ακόμη κατορθώσει να πλησιάσουν την ελαιογραφία του απαράμιλλου κρητικού ζωγράφου, διαστάσεων 1×0,80, που απαθανατίζει την επίσκεψη της Παρθένου Μαρίας στην πρώτη της εξαδέλφη Ισαβέλλα, οι οποίες αποδίδονται με τη μορφή δύο γυναικών που φορούν τα γνωστά από την παράδοση ρούχα και φέρουν αμφότερες στη γαστέρα τους, η μία τον Ιησού, η άλλη τον Άγιο Ιωάννη.
Το ενδιαφέρον για τον άσημο έως σήμερα πίνακα αυτό, αναβίωσε από το 2014, όμως η ταυτοποίησή του και πατρότητά του ακόμη παραμένουν ένα μυστήριο. Όπως και η αυθεντικότητά του έχει δεν έχει πιστοποιηθεί, καθότι οι ιδιοκτήτες του δεν το έχουν επιτρέψει τους τεχνικούς ελέγχους.
Ο διευθυντής του Μουσείου του Τολέδο, Χουάν Αντόνιο Γκαρθία Κάστρο είναι πεπεισμένος για την αυθεντικότητά του παρά την απουσία τεχνικών ελέγχων. Όπως δηλώνει ο ίδιος, «είναι πολύ πιθανό» να πρόκειται γι’ αυθεντικό. Προς ώρας, το μόνο πειστήριο που μπορεί να τεκμαίρουν την άποψη τούτη είναι τα αντίστοιχα έγγραφα, που τοποθετούν τη δημιουργία του μετά το 1608, δηλαδή στα τελευταία χρόνια ζωής του ζωγράφου. Βάση για την τεκμηρίωση είναι το συμβόλαιο, με το οποίο δεσμεύεται ο ζωγράφος να εκτελέσει τον πίνακα αυτόν μαζί με άλλους τρεις, έναν Άγιο Πέτρο, έναν Άγιο Ιδελφόνσο και μία Άμωμο (Inmaculada). Επίσης υπάρχει και η μαρτυρία του γιου του ζωγράφου, Γιώργη Μανουήλ, ο οποίος εργαζόταν μαζί του, αναφορικά με τις δωρεές των πινάκων. Τονίζει επίσης πως κοπίασαν επί δύο χρόνια ώστε να πείσουν τον ιδιοκτήτη του να τον εκθέσει στο κοινό. Ο ίδιος δεν επιθυμεί να δημοσιευθεί η ταυτότητά του. Επιπλέον, σύμφωνα με τον Γκαρθία Κάστρο του έχει ζητηθεί να επιτρέψει την τεκμηρίωσή του με τεχνικό έλεγχο, ώστε να διαπιστωθεί η αυθεντικότητά του. «Σε τι χρησιμεύει η κατοχή ενός πίνακα, εάν δεν είναι πιστοποιημένη η πατρότητά του;», επιχειρηματολογεί ο ίδιος.
Επίσης στην Ουάσιγκτον υπάρχει η φερόμενη ως αυθεντική «(Θεία)Επίσκεψη», όμως η ιστορικός Τέχνης Μαρία ντελ Μαρ Ντοβάλ, θεωρεί πως εκείνη είναι κατώτερης τεχνοτροπίας από αυτήν που εκτίθεται στο Τολέδο.

Η Ντελ Μαρ είναι η ίδια που εντόπισε προ 20ετίας τον πίνακα και έστρεψε την προσοχή στην ύπαρξή του το 2014. Ο πίνακας είναι «εξαιρετικά διατηρημένος», δεν μοιάζει να έχει ταξιδέψει πολύ, ή να έχει υποφέρει από μεταφορές. Τα χρώματά του είναι λαμπερά και για την Ντοβάλ είναι εμφανείς οι ιδιαιτερότητες της τεχνοτροπίας του μεγάλου ζωγράφου. Μάλιστα, ως προς αυτό αναφέρεται ιδιαίτερα στους μανδύες των γυναικών, οι οποίοι δεν συμφύρονται με το φόντο του πίνακα. Επίσης χαρακτηριστικά της τεχνικής του Ελ Γκρέκο της φαίνονται και τα κεφάλια των δύο προσώπων, ιδίως εκείνο της Παρθένου με το σκουλαρίκι. «Και κοιτάξτε τις καθαρές γραμμές στην άνω γωνία, αναπαριστούν το κατώφλι της Αγίας Ισαβέλλας, ενώ στον πίνακα της Ουάσιγκτον είναι ζωγραφισμένη μία πύλη, με ευθυγραμμισμένες με τον χάρακα γραμμές. Στα τελευταία χρόνια της ζωής του, ο Ελ Γκρέκο δεν εκτελούσε τέτοιες λεπτομέρειες», τονίζει η ειδικός.

Αντίθετη άποψη έχει η Λετίθια Ρούιθ, επιμελήτρια στο τμήμα Αναγεννησιακών ζωγράφων στο Μουσείο του Πράδο, η οποία δεν αποκλείει το γεγονός ότι ο πίνακας αποτελεί ένα σύγχρονο αντίγραφο, από τα πολλά που εκτελούνταν εξαιτίας της πιεστικής ζήτησης που υπήρχε στην αγορά της τέχνης μετά την ανακάλυψη του Ελ Γκρέκο στις αρχές του 20ου αιώνα. Αλλά ούτε επίσης αποκλείει το γεγονός να έχει φιλοτεχνηθεί ένα τμήμα από τον ίδιον τον Ελ Γκρέκο και να έχει υπάρξει κατοπινή παρέμβαση από άλλο χέρι, καθότι ο ίδιος ο γιος του είχε αναλάβει να τελειώσει τα ημιτελή έργα του πατέρα του μετά τη θανή του.

Μιλένα Αμπράμοβιτς, Δημοσιογράφος

Γράψε απάντηση

Γράψε ο σχολιό σου
Γράψε το όνομά σου